What’s in a name?

Thema: over uitdijend bewustzijn Bijbellezingen: Numeri 6, 22-27 Lucas 2,21 Handelingen 4, 8-12 Overdenking De Westerse werkelijkheidsbeleving De Naam Jezus betekent veel meer dan we over het algemeen denken. Ik heb het over de betekenis die wij ergens aan geven en dat is een tijdgebonden aangelegenheid. Wil je meerwaarde aan betekenis ontvangen, dan moet je bereid zijn om ‘out of the box’ te denken, in patronen die je niet kent of aan gewend bent. Dat is best wel lastig en soms ook ronduit eng en bedreigend. Ik heb dat met de naam Jezus, een naam die simpelweg ‘God redt’ betekent. Maar duizend jaar geleden betekende de zin ‘God redt’ heel wat anders dan vijfhonderd jaar geleden en vandaag de dag betekent het nog weer wat anders. En dat komt, omdat we in de loop der eeuwen anders tegen de werkelijkheid zijn gaan aankijken. Duizend jaar geleden leefden we in het Westen volgens een heel overzichtelijk wereldbeeld, waarin de aarde het middelpunt van alles was. De zon, de maan de sterren en alle andere planeten draaiden om de aarde en daarmee ook om de mens als kroon der schepping. Een gesloten systeem dus, waarin alles z’n plek had en waarin ook God vrij uitputtend kon worden beschreven. Het kwaad tastte God in zijn eer aan en Hij kon daarin alleen genoegdoening krijgen door iemand die aan Hem gelijk was en dus kwam God in Jezus op aarde, die gaf zijn leven als zoenoffer en zodoende kreeg de Vader genoegdoening door de Zoon en kreeg iedereen die in de Zoon geloofde vergeving van zonden en eeuwig leven na de dood. De zin ‘God redt’ betekende toen dus dat iedereen die in Jezus geloofde door God werd gered en dat ooit de hele aarde zou worden bevrijd van het kwaad dat er rond ging. Vijfhonderd jaar geleden gingen we meten en kwamen we tot de ontdekking dat het allemaal wat anders in elkaar zat dan we altijd hadden gedacht. Niet de zon draaide om de aarde, maar de aarde en de andere planeten draaiden allemaal hun eigen baantjes om de zon. Wij waren niet langer middelpunt van alles en min of meer verdreven naar de marge. Wat betekende het nog om als mens ‘kroon der schepping’ te zijn. Was ook dat niet achterhaald? Maar wie ben ik dan eigenlijk, kom ik ooit van het kwaad af, kom ik ooit in de hemel? Het ik raakte verdwaald in een veel groter geworden universum. Om daarin gered te worden was niet meer zo vanzelfsprekend. Hoe krijg ik een genadige God? vraagt Luther. Er was veel geloof voor nodig om te blijven geloven, dat ‘God redt’, want niet alleen de aarde was in het geding, maar het hele toenmalig en nog maar ten dele gekende universum, waarin de mens als verloren en verdwaald ikje ronddoolde. Nu zijn we er inmiddels achter dat er niet één zonnestelsel is, maar dat er oneindig veel zijn. Het is niet meer voor te stellen wat de schepping eigenlijk omvat, één groot mysterie, vele malen groter dan waar men in de tijd van Luther een vermoeden van begon te krijgen. ‘God redt’ betekent heden ten dage dus weer iets heel anders. In de eerste plaats is de hele te redden werkelijkheid niet meer voor te stellen, en wat we daar dan als God bij moeten zien is ook niet meer in een alomvattende ‘godgeleerdheid’ te vatten. En dat Hij (of Zij) redt is een oneindige uitspraak geworden. Er wordt mee uitgedrukt, dat we geloven dat er een God is die in de gigantische strijd tussen goed en kwaad op aarde, in ons zonnestelsel en in alle andere zonnestelsels der hemelse gewesten uiteindelijk het goede zal laten overwinnen. De Naam Jezus, ‘God redt’ verwijst dus nu naar een heel andere werkelijkheid en redding dan duizend of vijfhonderd jaar geleden. Veel meeromvattend en ook veel mysterieuzer dan ooit. Hoe zou die redding er dan nu, heden ten dage uit kunnen zien? Ik denk door – zoals Luther deed – uit te gaan van een genadige God, een God die uitstijgt boven de door ons bedachte gesloten systemen, een God die redt, een God die verbindt, een God die liefheeft en die van ons hetzelfde vraagt. En in de voortgaande beweging van liefde ontvangen en liefde geven wordt ook mijn leven weer betekenisvol De Aäronitische zegen De Heer zei tegen Mozes: Zeg tegen Aäron en zijn zonen, dat zij de Israëlieten met deze woorden moeten zegenen: ‘De Heer zegene u en behoede u, De Heer doe zijn aangezicht over u lichten en zij u genadig, De Heer verheffe Zijn aangezicht over u en geve u vrede!’ Zo gaat de Aäronitische zegen en daaraan wordt toegevoegd: als zij zo mijn naam over het volk uitspreken, zal ik de Israëlieten zegenen In het Hebreeuws heeft deze Aäronitische zegen een prachtige vorm: drie regels, waarin drie keer de Naam van de Heer wordt gebruikt (JHWH). De drie regels zijn zo gebouwd dat de tweede langer is dan de eerste en de derde weer langer dan de tweede: de eerste regel bestaat uit 15 letters, de tweede uit 20 en de derde uit 25 letters. De zegen zwelt aan als een stroom die zich over het volk uit giet en het hoogtepunt dat alles samenvat wordt bereikt in het laatste woord: vrede. De eerste regel bestaat uit 3, de tweede uit 5 en de laatste uit 7 woorden, dat is samen 15 woorden. Als je daar 3 keer de Naam JHWH aftrekt, dan kom je op 12 het getal der volheid van de 12 stammen van Israël. Bij dit alles kun je ook nog bedenken dat het Hebreeuwse werkwoord barac niet alleen zegenen betekent, maar ook uitbreiden. De stroom van zegen breidt zich uit en uit en uit – over het hele volk Israël, de hele schepping, het hele universum – net zoals de Naam van de Allerhoogste niet aan banden van menselijk begrip gelegd kan worden en altijd meer is dan wij kunnen bedenken. Ofwel het mysterie van Gods liefde is de aanzwellende stroom van zegen over een steeds groter wordende werkelijkheid komende van een – voor ons bewustzijn – steeds groter wordende God. Ook dat wist Luther, want hij heeft de Aäronitische zegen een vaste plek gegeven in de protestantse eredienst. Pure genade dus, met grote gevolgen. Gelukkig Nieuwjaar! Wat die gevolgen voor 2012 precies zullen zijn is moeilijk te voorspellen. Ik ga me daar maar eens tijdens mijn studieverlof dit jaar – in de maanden januari, juni en juli – in verdiepen. Het lijkt me wel duidelijk dat het goed is om kritisch te kijken naar de ontwikkelingen in de samenleving en in de wereld en bewust te kiezen waar je uiteindelijk je vertrouwen in wilt stellen. Laat je daar dan maar leiden door de gedachte, dat we altijd te klein denken over de Allerhoogste en dat het geloof nooit te veel kan verwachten. Als we ons ook in 2012 weer laten inspireren om ons te verbinden en lief te hebben, een warme geloofsgemeenschap te zijn waarin iedereen welkom is, dan hebben we een belangrijke taak te vervullen als gemeente van Christus in Gasselte. Ook of misschien moet ik wel zeggen juist in 2012, het jaar dat door velen wordt gezien als een magisch jaar waarin veel zal veranderen. Maar wat er ook verandert, in de liefdevolle verbinding zal het een verandering ten goede zijn. En weet je gezegend bij elke stap die je zet in die richting. De naam Jezus betekent immers ‘God redt’. En dat lijkt mij voor het komende jaar een fijne gedachte. Gelukkig Nieuwjaar allemaal. Voorbeden Lieve God, Dank U wel dat U ons steeds meer Uw grootheid laat zien en dat we ons toch als Uw kinderen geborgen mogen weten in Uw warme glimlach. Heer we staan weer voor een nieuw jaar, een bewogen jaar, een magisch jaar, een jaar waarin veel zal veranderen. Houd ons vast in de palm van Uw hand en stel ons in de gelegenheid om door te geven wat we allemaal van U kregen aan liefde, warmte en vertrouwen. Wees met ons als kleine gemeente van Christus in Gasselte. Help ons om over onze eigen persoonlijke kleinzieligheden heen te stappen en de ander met vertrouwen en genereus tegemoet te treden om vervolgens samen Uw verbindende liefde te ervaren en door te geven aan een wereld in onzekerheid. Wees met een ieder die het nieuwe jaar met angst en beven in stapt en vreest geconfronteerd te worden met de harde werkelijkheid. God geef vrede en innerlijke rust in het bange hart, vertrouwen en nieuwe perspectieven, en mensen met een luisterend oor, een warme hand om de schouder, liefde en vriendschap. Laat zo het zicht op Uw redding weer doorbreken, zodat het leven weer zin en betekenis krijgt. Geef zieken kracht, wanhopigen nieuwe moed en stervenden de grote vrede. Wees zo ook met ons als wij stil worden voor U en met iedereen die wij in de stilte opdragen aan Uw eeuwige goedheid en trouw. Stil gebed Onze Vader Ik zou het fijn vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

Een stille nacht

Thema: kerstnacht 2011 Bijbellezing: Lucas 2,1-22 Overdenking De Dalai Lama Wel eens van de Dalai Lama gehoord? Jawel, ik bedoel de geestelijk leider van het Tibetaans Boeddhisme, de beminnelijke persoonlijkheid die over de hele wereld zwerft, moeiteloos omgaat met de groten der aarde en zijn boodschap van liefde en aandacht verkondigt waar hij maar kan. Hij werd bekend in het westen door de film Seven Years in Tibet als de belangrijkste man van het Tibetaans Boeddhisme, die – eenmaal verbannen uit Tibet – het westen heeft laten kennismaken met de kern van zijn religie, namelijk compassie en mededogen. Ik twitter met ‘m. Nou ja, dat wil zeggen ik twitter met hem, hij niet met mij. Als je op zijn profiel kijkt op Twitter – gewoon @DalaiLama – dan zie je dat hij een paar miljoen volgers heeft en zelf niemand volgt. Zo gaat dat met de heel groten der aarde. Zij worden gevolgd en volgen zelf niemand, politici hebben daar ook een handje van. Het verschil tussen het aantal volgers en de mensen die de persoon in kwestie zelf volgt is vaak absurd groot. Maar het getal 0 bij het aantal gevolgden was nieuw voor mij, dat heb ik voor het eerst aangetroffen op het profiel van de Dalai Lama. Laatst had de Dalai Lama een aardige tweet, waarop ik heb geantwoord. Hij schreef: belangrijker dan het ontvangen van liefde en aandacht is het geven van liefde en aandacht. Ik antwoordde met de volgende vraag: is het ervaren van dankbaarheid voor de ontvangen liefde en aandacht in je leven ook een vorm van geven van liefde en aandacht? Je weet – door dat getal 0 – dat hij je vraag nooit zal lezen en je dus ook niet direct antwoord krijgt. Je gooit dus als het ware je vraag de kosmos in en krijgt misschien ooit een antwoord vanuit het universum terug. Ik kreeg zo’n antwoord vergezeld door de – in mijn verbeelding – vriendelijkste glimlach van de Dalai Lama: je vraag is misschien wel wat spitsvondig, maar het is wel waar, in de dankbaarheid werkt liefde – ontvangend en gevend – als een onstuitbare kracht die heel veel mensen gaat zegenen. De Dalai Lama heeft een nieuw boek geschreven, het heet Beyond Religion, wat zoiets als ‘Voorbij de religie’ betekent. Daarin stelt hij, dat religie niet per se noodzakelijk is voor het ontwikkelen van een geestelijk leven. Stel je voor, de machtigste man van het Tibetaans Boeddhisme zaagt de poten onder de stoel van z’n eigen macht vandaan. Weliswaar zegt hij niet dat we de religie maar moeten afschaffen, maar wel dat er belangrijkere dingen zijn dan religie. En dan gaat het om geestelijk leven, liefde en aandacht, compassie, met de minsten het allermeest. In onze tijd gaat het niet om macht waaraan religies zich meestal binden en zich door laten corrumperen, maar om verbondenheid en liefde over grenzen heen. Het gaat niet om de Dalai Lama, om de paus, of om weet ik veel wie, maar om de verspreiding van echte aandacht en liefde en dat wereldwijd. En daarmee krijgt voor mij het getal 0 bij het aantal door de Dalai Lama gevolgden op Twitter nog veel meer betekenis. De kwaliteit van het antwoord is belangrijker dan de persoon die het antwoord geeft. Het gaat erom dat de universele liefde gaat stromen en niet dat mijn ego zwelt, omdat ik persoonlijk antwoord krijg van één der groten der aarde. De kerstnacht En zo zitten we hier weer in kerstnacht bij elkaar. En wat is het beeld dat de stille nacht in ons oproept? De meest sobere kraamkamer die je je kunt voorstellen, een stal, een voerbak, een os en een ezel. En wie zijn de eersten die deze nieuwe koning eer komen bewijzen? niet de koningen die uit het oosten komen, maar het uitschot van de maatschappij, een stel herders die vlkabij de nacht bij hun kuddes doorbrengen in de velden, nadat ze engelen hun universele lied hebben horen zingen: Ere zij God in de hoge en vrede op aarde, voor de mensen in wie Hij Zijn welbehagen stelt. Niks macht, niks religie, maar universele liefde, verbondenheid en aandacht, voor de minsten het allermeest. Wij noemen dat Kerst, de blijde boodschap van de geboorte van een kind, ontdaan van alle poeha en grootheidswaan, teruggebracht tot z’n meest eenvoudige essentie: liefde – ontvangend en gevend – als een onstuitbare kracht die heel veel mensen gaat zegenen, een warme glimlach van de Allerhoogste God die komt van ver voorbij de religie of welke andere vorm van zelfbehoud dan ook. 2012 We leven in een tijd, waarin de onderste steen boven komt. De diepste drijfveren van mensen worden in de openbaarheid gerukt. En als die zelfzuchtig zijn geweest dan stort alles wat daarop is gebouwd in elkaar. Daar hebben we op het ogenblik voorbeelden genoeg van. Het is al een tijdje aan de gang maar zal in het komende jaar alleen maar toenemen. Maar daar staat tegenover dat wat liefde heeft gebouwd en bouwt, zal blijven bestaan. En dat is ook best veel, dat mag ook wel eens worden gezegd. De tijd van machtswellust en egotripperij is voorbij. We zullen elkaar nodig hebben in 2012 om samen waarde te scheppen waar we allemaal wat aan hebben. Ik vind dat een inspirerende gedachte. Het is heerlijk om verbondenheid te ervaren met mensen ver voorbij de grenzen van je eigen systemen, of die nu religieus, sociaal zijn of politiek en dan samen mooie en zinvolle dingen te doen. Samen opnieuw de zin en de betekenis van je bestaan te vinden en vorm te geven. Projecten op te starten waarmee kanslozen aan de greep van de bijstand ontkomen en zelf weer een bestaan en eigenwaarde gaan opbouwen. Bewustwording op gang te krijgen, waarmee de negatieve invloeden uit je verleden worden omgezet in positieve scheppingskracht en echte waarde die je deelt met anderen. Om een universele verbondenheid met elkaar te scheppen, waarin religies niet langer elkaar te hersens inslaan, maar elkaar juist gaan verrijken met hun altijd voorlopige en beperkte inzichten. Ach wat zouden we niet kunnen groeien als mensheid als we ons laten inspireren door de goddelijke liefde en aandacht waar de Dalai Lama het over heeft en door die warme glimlach zo uitdrukkelijk aanwezig, maar door slechts weinigen gezien in de stal van Bethlehem. We gaan dus een jaar in waarin het erop aan komt. Veel van de overbodige luxe en franje zal verdwijnen en wat van echte waarde is zal blijven bestaan. Dat geldt ook voor de religie. Zullen we volgend jaar hier in het Witte Kerkje weer zitten om samen te luisteren, te zingen, te bidden in de kerstnacht? Dat hangt er helemaal van af of wij als gemeente van Christus in Gasselte de goddelijke aandacht en liefde zullen blijven ontvangen en doorgeven, de warme glimlach van God niet voor onszelf houden, maar zullen blijven delen met de wereld. Want daar draait het allemaal om, niet alleen in de kerstnacht maar in het hele leven. Niet alleen in de kerk maar ook in je persoonlijke leven. Ga voor de echte waarde en ervaar de warmte van de universele verbondenheid, de vrede in je hart die alle verstand te boven gaat, de liefde van God die het kerstkind ons is komen brengen, geborgenheid in alle omstandigheden. Fijne Kerst allemaal en een vruchtbaar 2012. Amen Voorbeden Lieve God, Dank U wel, dat we elk jaar weer Kerst mogen vieren met heel ons hebben en houden, gewoon zoals we zijn. En dat de geboorte van een kind, Uw kind, model kan staan voor de geboorte van de liefde, ook in ons eigen leven. Dank ook, dat er steeds weer nieuwe perspectieven zijn, waardoor het leven zinvol en mooi wordt. Het kan lang duren, het kan kort duren, maar we weten ons toch op mysterieuze wijze gedragen en gedreven door de liefde, Uw liefde. God laat die liefde doorbreken in heel ons wezen en gaan bepalen hoe we ons leven gaan inrichten in het nieuwe jaar. Wees ook met ons nu we stil worden voor U. Geef ons vrede Heer, hier en nu, en laat dan Uw vrede door onze harten heen de wereld instromen. Wees met ons Heer, in het komende jaar, in dit leven, in een volgend leven, in de eeuwigheid. Wees met ons in de stilteen met allen die wij daarin opdragen aan Uw eeuwige goedheid en trouw. Stil gebed Onze Vader. Ik zou het fijn vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

De warme geloofsgemeenschap

Thema: over realistisch idealisme Bijbellezingen: 2 Samuël 7, 4-16 Lucas 1, 26-38 Romeinen 16, 25-27 Overdenking Naïef of bang? Als ik nou eens zeg: ‘Jezus heeft Gods liefde in ons hart gelegd, daar stroomt het en overstroomt het, en zo wordt Gods Koninkrijk in de Geest van overvloed, vrede en gerechtigheid binnen de kortste keren een feit’, wat zou dan je reactie zijn? ‘Kom even weer met beide beentjes op de grond?’ En als ik dan zeg: ‘ja maar, ik sta met beide beentjes op de grond, want daar moet het toch gebeuren?’ Je zou kunnen tegenwerpen ‘daar moet het nog steeds gebeuren, maar het gebeurt niet, we zijn nog niet zover.’ Dat is natuurlijk waar, maar moet je dan je geloof dat het kan gebeuren maar overboord gooien? Waarom vieren we anders dan nog steeds Kerst en zingen we elk jaar weer ‘Ere zij God in den Hoge, Vrede op aarde, voor de mensen een welbehagen’. Wat ik op het moment nogal eens bespeur is de kloof tussen naïef idealisme in de trant van het wordt allemaal anders en veel beter aan de ene kant en een moedeloos doemscenario in de trant van wat we ook doen mensen zijn bang om mee te doen en zichzelf in irreële idealen te verliezen aan de andere kant. Natuurlijk er is in onze tijd ineens heel veel mogelijk in heel korte tijd via internet, twitter en facebook. En dat gebeurt ook gewoon. En daar kunnen nog veel meer mensen van gaan profiteren, de minsten het allermeest. Tegelijkertijd is het verlies aan vertrouwen, dat we volgende maand nog brood op de plank hebben, verlies aan vertrouwen in de beurskoersen, gebrek aan (zelf)vertrouwen om iets nieuws te beginnen schrikbarend groot. Voor de naïeve idealisten worden de bange realisten vanzelf wel door de ontwikkelingen ingehaald en daar hoef je je dus niet al te druk om te maken. Voor de realisten zijn de ontwikkelingen die de idealisten omarmen, maar die zij niet meer kunnen bijhouden, een reële bedreiging. En zo groeien de idealisten en de realisten steeds verder uit elkaar. Maar voor vrede op aarde heb je wel beide uitersten nodig, idealisme en realisme, het liefst in een innige, elkaar doordringende en versterkende harmonie. Hoe krijg je deze twee uitersten bij elkaar? Hoe krijg je weer betrokkenheid, compassie, meeleven tussen idealisten en realisten op gang, waardoor het voor iedereen goed toeven is op de aarde die onze beentjes draagt? Hoe krijgen we een elan, waarin onverschilligheid, angst en negativisme geen rol meer spelen? Hebben we daar als kleine gemeente van Christus in Gasselte met ons geloof in de liefde van God, die Jezus zo dichtbij ons heeft gebracht, misschien ook nog een taak? Ik denk het wel, want dat geloof komt niet zo maar uit de lucht vallen, het heeft oude papieren, heel oude papieren. Realistisch idealisme Tussen David en Jezus zit zo’n duizend jaar en David leefde dus zeg maar drieduizend jaar geleden. Niet alleen zit er dus een enorme tijdspanne tussen onze lezingen van vanmorgen en onze eigen tijd, maar ook gaat het om een enorme uitbreiding in de ruimte. David zoekt een plek om zich te vestigen in Psalm 132. En als hij die eenmaal gevonden heeft in Jeruzalem dan wil hij daar ook graag een huis voor de Heer bouwen, een tempel. Maar zegt God ik zal je koningschap bestendigen en je zoon zal een huis voor mij bouwen. Trouwens een tent of een luxe tempel ik vind het allemaal best. Dat is helemaal niet waar het om draait in mijn koninkrijk van vrede en gerechtigheid. De weduwe, de wees, de rechteloze, zij moeten het goed hebben en dan ben ik ook blij. Dat is mijn bedoeling ooit geweest met de schepping en dat zal het ook altijd blijven. Een verre nazaat van jou zal ooit op jouw troon zitten en die bedoeling realiseren, niet alleen voor het volk Israël maar voor heel de wereld. Dat wordt Maria aangezegd door de engel. Ook al lijkt het er niet op dat Gods goede bedoelingen ooit nog gerealiseerd gaan worden, voor God is niets te wonderlijk Maria en aan jouw zoon moet je de naam Jezus geven, want dat betekent God redt. In feite is die redding van de hele mensheid of van de hele schepping zelfs een nog groter wonder dan de maagdelijke geboorte hoewel het er wel prachtig door wordt uitgebeeld. En daar is Paulus het dan weer van harte mee eens want hij geeft aan het eind van de Romeinenbrief de Allerhoogste alle eer. Mooi hoe dat allemaal op elkaar aansluit. Naïef idealisme of bang realisme? Geen van beiden! Ik vind juist daarom het liturgisch bloemstuk van deze adventstijd zo mooi. De basis is de Davidsster met z’n twee driehoeken. God, wereld, mens in de ene driehoek zijn verbonden met schepping, openbaring en verlossing in de andere driehoek. Zeker God heeft ooit de wereld geschapen en hij openbaart aan de mens hoe je het beste kunt leven, zodat de hele wereld ooit verlost zal worden van dood, kwaad en ellende en de mensen in vrede met elkaar zullen kunnen leven. Er zit hier een flink stuk realisme in, hoe het er met de wereld voorstaat. Maar dit is geen angstig realisme en doemscenario’s hebben er geen schijn van kans. Want de Allerhoogste blijft mensen inspireren om met Hem op weg te gaan en zich in te zetten voor de verlossing van de wereld, de vrede op aarde, een beter leven voor de allerarmsten, een eerlijker inkomensverdeling, tevredenheid met wat je hebt, betekenisvolle relaties in de persoonlijke en in de zakelijke sfeer, en ook: een uitbundig vierend gemeenteleven als het om de kerk gaat. Ik noem dat realistisch idealisme dat z’n vertrouwen niet uit zich zelf haalt, maar blijft vasthouden aan de goede bedoelingen van de Heer der schepping, aan de liefdevolle verbindende energie die Zijn Geest doet stromen in het universum, aan de zelfopofferende liefde, waarmee Jezus de universele liefde in de harten van mensen legt. Vieren! Het lijkt me goed om dit jaar met een realistisch idealisme kerst te vieren en met die zelfde instelling ook het jaar 2012 tegemoet te treden. Nee het is allemaal nog niet volmaakt en ja er gaat een hoop veranderen, crises zullen zich opstapelen en er moet nog heel veel verbeteren in de manier waarop we als mensen met elkaar omgaan. Maar er is geen enkele reden voor moedeloosheid, doemscenario’s, hamsteren of overdreven behoudzucht. We moeten juist een vierende gemeente worden waar mensen rust en vrede vinden, warme gemeenschap, geloof in een mooie toekomst en dat natuurlijk juist als het erop aankomt. Gewoon door blijven werken aan je idealen ook al zit alles tegen. Hoe krijg je het voor elkaar, hoe hou je het vol? Nou gewoon, omdat de kracht van ons geloof ons op de been houdt en we elke keer weer die kracht ervaren als we haar niet voor ons zelf houden maar doorgeven aan wie er maar behoefte aan heeft. Nou ja gewoon? Het is lang niet vanzelfsprekend om door te gaan als het maar niet lukt om je dromen te realiseren. Maar vaak hoor je achteraf, maar wel op het juiste moment, dat iets wat jij hebt gedaan of gezegd voor iemand van levensbetekenis is geweest en dat geeft je dan weer moed om toch door te gaan en vol te houden. Wat voor mij bij dit alles als een paal boven water staat is, dat we elkaar in de gemeente van Christus nodig zullen hebben, en ook daarbuiten. De tijd van materiële behoudzucht en egotripperij is voorbij. In je eentje zak je door je al je zekerheden heen. Maar wat is het dan fijn, dat we elkaar hebben om op terug te vallen, dat we een warme gemeenschap vormen, waarin de liefdevolle verbindende energie van de Allerhoogste God vrijelijk stroomt en ons voedt wanneer we het maar nodig hebben, ons draagt als het leven moeilijk is, ons blij maakt als het leven een feest is. Een vierende gemeente, die vertrouwt op de beloftes van God en daar materieel en spiritueel handen en voeten aan geeft kijkt met realistisch idealisme de toekomst in. En dat voelt goed, heel goed. Want er wordt op die manier heel veel mogelijk, dat ons dichterbij het Koninkrijk van God zal brengen. Maar wat nog veel belangrijker is: als wij op die manier een innig met elkaar verbonden gemeenschap zijn en de liefde van God uitbundig vieren, dan gaat die liefde nog veel meer stromen binnen en buiten de grenzen van onze gemeente. Dus jazeker, we hebben wel degelijk een taak als kleine warme geloofsgemeenschap. Ik zou zeggen veel plezier met het vervullen van die taak. Voorbeden Lieve God, Dank U wel, dat we weer Kerst mogen vieren als Uw kleine gemeente van Christus in Gasselte. Ook al worden we overspoeld op het moment door doemscenario’s en negatieve toekomstbeelden, wij blijven vertrouwen op het licht van Kerst, op Uw beloftes gegeven aan David, Maria en Paulus en daarmee ook aan ons. Tegelijkertijd vragen wij U Heer houd ons vast in de palm van Uw warme hand, bevestig ons geloof als het nodig is met tekenen die we begrijpen, en inspireer ons om aan Uw beloftes te blijven werken, er in woord en daad, handen en voeten te geven. Wees met een ieder van ons voor wie het leven moeilijk is. Wij dragen elkaar aan U op en we vragen U: maak ons duidelijk wat we voor elkaar kunnen doen om het leed te verzachten, de pijn te dragelijk te maken, de stress weg te nemen en de wanhoop uit de weg te ruimen. Help ons om zo een warme gemeenschap te worden van mensen die naar elkaar omzien als het leven moeilijk is en met elkaar het leven vieren als het fijn is. Wees zo ook met ons als wij stil worden voor U en met een ieder die wij in de stilte opdragen aan Uw eeuwige goedheid en trouw. Stil gebed Onze Vader Ik zou het fijn vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

Waardebepaling achteraf

Thema: waardebepaling achteraf: zin of onzin? een persoonlijke worsteling Deze maanden – november en december – rond ik weer twee leergangen retoriek af. Je gaat met elkaar een jaar lang – één dagdeel per maand – door een leerproces heen, dat door alle deelnemers als waardevol wordt beschouwd. Ze hebben aan het begin een voor iedereen gelijk beginbedrag betaald en dan komt aan het eind van het traject het moment van waardebepaling achteraf – voor welk bedrag mag ik je nog een tweede factuur sturen? Dat was vooraf wel aangekondigd, maar blijkt in de praktijk toch heel lastig te zijn. In de gesprekken daarover heb ik een paar belangrijke inzichten opgedaan, waardoor ik de waardepaling achteraf heb afgeschaft. Die inzichten wil ik graag met jullie delen en wie weet komt er wel een discussie over op gang. Dat zou helemaal mooi zijn. Twee verschillende ordes van waarde We hebben het bij de waardepaling achteraf over twee verschillende ordes van waarde. De eerste is gewoon geld, ruilmiddel, papiertjes met symbolische waarde die nauwelijks meer gedekt zijn door iets van concrete, reële waarde als goud (Fort Knox), land (Herman Wijfels) of wat dan ook maar. Eén druk op de knop en je hebt er weer een paar miljard eurootjes bij. Maar heb je te kort aan die papiertjes of staat er op je bankrekening een minnetje voor je saldo, dan word je daar wel in het concrete leven op afgerekend in de vorm van rente, bezuinigingen, enzovoort. Je hebt dat ruilmiddel dus wel degelijk nodig en tegelijkertijd kun je je afvragen wat nu eigenlijk de werkelijke waarde daarvan is. Is deze orde van de financiële waarde meer dan gebakken lucht? Hoe dan? De tweede orde van waarde is wel ergens door gedekt. Eerst natuurlijk de materiële waarde, maar er zit ook iets in van overwaarde en die dekking is veel moeilijker hard te maken, in cijfers of in geld uit te drukken. Dan heb ik het over bijvoorbeeld sociale overwaarde: een mooie grote tafel die is gemaakt van afvalhout, waaraan prachtige dialogen worden gevoerd, die moedeloze mensen weer op de been helpen en stimuleren om zelf echte waarde te creëren, waarmee ze ook geld kunnen gaan verdienen om zelf in hun eigen levensonderhoud te kunnen voorzien. Of in mijn geval met een retoriekgroep: waarde die niet in geld is uit te drukken als inspiratie, verbondenheid, focus, plezier ervaren in het spreken in het openbaar, enz. Ik noem dit maar de orde van de waarde in real life. Mijn worsteling met geld en waarde in real life Ik ben in de afgelopen jaren helemaal enthousiast geraakt over de idealen van de netwerksamenleving, waarin het weer om echte waarde gaat en het gebakken lucht gehalte van de financiële sector meedogenloos aan de kaak wordt gesteld. Wat ik wil is echte waarde delen met iedereen die dat wil, mijn waarde beschikbaar stellen aan iedereen die dat kan gebruiken. Voor mij is dat concreet het geven van cursussen in het spreken in het openbaar geworden aan mensen met een totaal verschillende achtergrond, financiële draagkracht en opleiding. Alleen maar waardebepaling achteraf zag ik niet zitten, mijn schoorsteen moet ook roken. Dus vond ik een combi uit: een vast bedrag vooraf en een door ieder persoonlijk vastgesteld bedrag achteraf, gebaseerd op waardering, financiële draagkracht, enz. Ik dacht, dan zullen de mensen met veel geld het bedrag achteraf hoger stellen, zodat ik mensen ik met minder geld daarmee weer blij kan maken. En zo waande ik mij een soort Robin Hood die aan inkomensnivellering deed. Het lijkt heel nobel, maar het is wel naïef en ook niet echt zuiver of waardevol, zo blijkt in de praktijk. In de eerste plaats vind ik het zelf heel moeilijk om te bepalen welk geldbedrag ik aan een cursus van 10 dagdelen moet verbinden. Maar daarachter ligt een hele andere vraag en wel de vraag: hoeveel vind ik mijzelf eigenlijk waard? Laat dat de ander maar beslissen, denk je dan. Maar als je bent opgegroeid met een onveilig chakra 1 (postnatale psychose bij mijn moeder), dan gaat het hier over een serieuze problematiek (ben ik wel goed genoeg om te bestaan?) die een ander niet voor mij op kan lossen. En door de waardepaling achteraf verwacht je dat – voor een deel – heel stiekempjes toch wel van de ander, tenminste dat gevoel kreeg ik er bij in mijn eigen persoonlijke situatie. Deelnemers aan een cursus vinden het vervolgens net zo moeilijk om een bedrag achteraf vast te stellen. Wat moet je meenemen in je oordeel, wat zijn de criteria, waar moet je het mee vergelijken, enzovoort en zo verder. Kortom het leek erop, dat ik mijn eigen probleem van waardepaling bij de ander neerleg en dat voelde niet goed. Hierbij komt nog een ander inzicht, dat ik kreeg van een cursist en dat mij heeft doen besluiten de waardepaling achteraf af te schaffen. ‘Wat je ons laat doen om achteraf de waarde in geld uit te drukken’, zei hij, ‘is dat we met onze rug naar de toekomst gaan staan en alleen maar terug kijken en wat we daar zien aan een geldbedrag koppelen. Dat was het dan, de waarde is bepaald, het verleden in het heden met dat financiële bedrag stopgezet. Maar dan werp je als het ware een dam op naar de toekomst waar de waarde in real life van hetgeen in de cursus is geleerd zelfs nog kan toenemen. Door je te focussen op dat geldbedrag sluit je je af voor de (meer)waarde die niet in geld is uit te drukken en in de toekomst alleen nog maar verder kan groeien. En dat is toch zonde.’ Daar was ik het hartgrondig mee eens. Het delen van waarde En zo heb ik de waardebepaling achteraf bij mijn eigen cursussen afgeschaft. Ik bepaal de prijs en die probeer ik zo te bepalen, dat het voor mijn doelgroep op te brengen is, maar ook dat het als echte investering voelt. Dat laatste vergroot namelijk de motivatie om tot aan de eindstreep mee te blijven doen enorm. In de praktijk, zo is mijn ervaring, zijn het juist de mensen die niet zelf voor hun cursus hebben moeten betalen, die gaandeweg afhaken en dat is jammer. Dan heb ik liever een groep met minder maar wel super gemotiveerde mensen, die gaan voor het hele traject. Geld heeft waarde als ruilmiddel voor producten en diensten, die mensen waardevol vinden. Alleen als het ruilmiddel wordt losgekoppeld van de waarde, die mensen aan die producten of diensten toekennen, kom je terecht in de sfeer van de gebakken lucht, bonussen en financiële crises. En daarom denk ik dat geld een concrete rol moet blijven spelen, waarin iets van waarde wordt uitgedrukt. Maar laat die rol wel een deemoedige, bescheiden rol zijn die dienstbaar is aan de waarde in real life, een rol die juist de waarde in real life in de toekomst nog verder voor anderen laat groeien, zonder dat je daar zelf financieel beter van wordt. Dan krijgt geld weer een koppeling met concrete waarde in real life en wordt het dienstbaar aan een samenleving, waarin mensen hun concrete eigen- en meerwaarde tegen betaling met elkaar gaan delen. Zo creëer je volgens mij een verbinding tussen de twee ordes van waarde – de financiële waarde en de (over)waarde in real life – die elkaar gaan versterken en waarin mensen beter gedijen dan in een samenleving die beide ordes van waarde krampachtig uit elkaar houdt. In de economie – zo leerde ik ooit op het HEAO – gaat het immers om mensen … Hiermee is mijn worsteling nog niet voorbij en ook niet uitputtend uitgeplozen. De worsteling expliciet maken en publiceren is wel een stap in een proces, waarover ik graag met anderen wil nadenken. Dus als je wilt reageren, graag! Ik zou het leuk vinden als je op de gedachten in dit artikel of in andere artikelen wilt reageren. Op de vaste pagina’s ‘Artikelen’ vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde artikelen, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

De Apocalyps

Thema: de ondergang van de wereld Bijbellezingen: Jesaja 40: 1-11 2 Petrus 3, 8-18 Overdenking Petrus in Rome Petrus heeft heftige dingen meegemaakt in Rome, voordat hij op de kop aan een kruis gehangen werd om te sterven voor zijn geloof in Christus. Het was tijdens de regering van Nero, een wreder keizer is er bijna niet geweest in het hele Romeinse Rijk, een keizer die aan megalomanie, grootheidswaanzin leed. Hij liet zich als godheid vereren en liet zijn moeder en aan aantal echtgenotes ombrengen omdat die hem niet als zodanig behandelden. Hij vond Rome ook maar een smerige stad met vies en ondankbaar gepeupel, dat zijn aandacht niet waard was. Op een gegeven moment vatte hij zelfs het plan op om heel Rome plat te branden en op de puinhopen een nieuwe stad te bouwen – Neropolis – waarvoor hij de maquette al klaar had laten maken. De brand kwam er, een brand die zijn weerga niet gekend heeft in de lange geschiedenis van de stad Rome. Die brand ging een aantal legerleiders veel te ver en het volk kwam er ook al snel achter dat Nero erachter zat. Nero’s paleis werd bestormd en Nero werd bang. Een zondebok godheid, u hebt een zondebok nodig. Geef het volk brood en spelen en geef ze een zondebok. Zo gezegd zo gedaan. Het volk kreeg brood, wijn en spelen en de zondebok was snel gevonden. De nieuwe sekte die steeds meer aanhangers kreeg, een gekruisigde timmerman uit Galilea vereerde in plaats van de keizer en zichzelf Christen noemde, die sekte zat achter de verwoestende brand in Rome. Al snel ontstond er een heksenjacht op die Christenen en – dat kwam mooi uit – de gevangen gelovigen werden en masse voor de leeuwen gegooid in de arena van het Colosseum. Zo had het volk z’n vertier en werd er ook nog van hoger hand voor gezorgd dat hun wraakgevoelens werden bevestigd en bevredigd. De christenen die niet voor de leeuwen werden gegooid werden op de talloze brandstapels om het leven gebracht of gekruisigd. Eén groot bloedbad werd er aangericht onder de Christenen ten tijde van Nero in Rome en Petrus is daarvan getuige geweest. Hij heeft zich zelfs in het openbaar tegen de wrede machthebber, die zijn zin niet kreeg, gekeerd door de gelovigen moed in te spreken voor ze door de hongerige leeuwen zouden worden verslonden. Dat kostte Petrus het leven, hij werd gevangen genomen en op de kop aan de rand van de stad gekruisigd. Nero zelf moest uiteindelijk zelfmoord plegen, omdat het volk zijn leugens niet langer geloofde, het leger de macht overnam en een nieuwe keizer aanstelde. Het volk van Rome hechtte uiteindelijk meer geloof aan de woorden van Petrus dan aan die van Nero, want de moed waarmee de Christenen hun dood tegemoet traden was bij ‘godheid’ Nero totaal afwezig. Zelfs zijn zelfmoord was geen zelfmoord, dat liet hij doen door een maîtresse. En het is bekend, dat de gelovigen de arena en de brandstapels vulden met prachtig, zacht en harmonieus gezang over het leven na de dood, vredig gezang waar Nero helemaal gek van werd. De Apocalyps De Apocalyps, de eindtijd, einde, nieuw begin. Petrus schrijft daarover met dit beeld op zijn netvlies. De apocalyptische literatuur heeft een lange traditie. Eigenlijk begint het al met de profeet Elia, die het verschijnen van de Eeuwige gepaard ziet gaan met stormen, onweer, aardbevingen en andere heftige natuurverschijnselen. Maar daarin is God niet. God is in het zachte suizen van de koele avondbries. Ook de profeten Jesaja en Jeremia zien veel rampspoed over de mensheid heenkomen. De profeet Daniel verbindt dat met het einde van de wereld en in het Nieuwe Testament spreekt Jezus verder in deze traditie als hij het over de eindtijd heeft. Het boek Openbaring borduurt daar op voort en ook Petrus neemt dus het onderwerp op in zijn brief. En steeds is het motto: raak niet in paniek, ga niet rondrennen als een kip zonder kop, maar vertrouw, blijf vertrouwen dat je geborgen bent in de warme hand van de Allerhoogste. Maar hoe kun je vertrouwen als alles om je heen in vlammen op gaat, de elementen vlam vatten en wegsmelten, de hemelsferen met luid gedreun vergaan? Dat gaat verder dan de verwoesting van Rome onder Nero, hoewel het er wel erg veel op lijkt. Het gaat nu om het hele universum, dat op de één of andere manier vergaat om plaats te maken voor een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Vertrouwen op een belofte, terwijl alles om je heen instort? Tja … Laten we eens wat beter kijken naar het begrip Apocalyps. Het komt van het Griekse werkwoord apokaleo – erbij roepen – en is het Griekse woord voor openbaring, d.w.z. mededelingen van Godswege over iets wat ons verstand en voorstellingsvermogen te boven gaat. Er zit altijd iets achter van verlangen naar een betere wereld waar het kwaad geen bestaansrecht meer heeft en waar wat liefde heeft gebouwd en bouwt recht overeind blijft. Zover is het nog niet en de strijd tussen goed en kwaad in het hier en nu en in de hemelse sferen wordt dan ook breed uitgemeten. Dat laatste gebeurt eigenlijk altijd met behulp van beelden die de hoorders van een toespraak of de lezers van een brief bekend zijn. Voor Petrus was dat dus vooral die verwoestende brand in Rome. Die dag, zegt hij, vatten de elementen vlam en smelten weg. In de verwoesting verdwijnt alles zo lijkt het. Maar wat gebeurt er als je een stof verwarmt? Als je ijs verwarmt wordt het water en als je het laat koken wordt het waterdamp. Het verandert weliswaar van vorm maar het blijft water. Als je ijzer verwarmt wordt het vloeibaar, maar het blijft ijzer. Ofwel de vorm verandert, maar de inhoud niet. De verbinding tussen de moleculen wordt anders, losser, maar er blijft wel degelijk iets eigens behouden in de nieuwe vorm. Het is juist de verbindende energie die het wezenlijke van de stof behoudt ook al is de vorm anders. Ofwel wat verbindende liefde – en wat doet liefde anders dan verbinden – wat verbindende liefde bouwt dat blijft bestaan, misschien in een andere vorm, maar het wezenlijke blijft overeind. En als je zo naar de eindtijdverhalen kijkt, dan wordt de Apocalyps al wat minder somber en gaan de doemscenario’s van de totale ondergang ook niet meer op. De verbindende liefde van de Eeuwige blijft namelijk werken wat er ook gebeurt. Zo bestaat Rome ook nog steeds als prachtige stad, maar dan wel zonder echte wereldpolitieke macht. En zo vieren we ook nog steeds kerst in december. Wat liefde bouwt dat blijft bestaan Er zijn nogal wat religieuze groeperingen, waaronder veel Christelijke, die vinden dat we nu in de eindtijd leven. Vaak wordt dan ook nog – al dan niet met behulp van de Maya kalender – de datum van de ondergang vastgesteld op 21 december 2012. Met dat soort berekeningen maakt Petrus korte metten: voor de Heer is één dag duizend jaar en omgekeerd, en die dag komt als een dief in de nacht. Dus hou maar op met rekenen. Het meest kwalijke aan dit soort berekeningen van het doemscenario vind ik de gedachte dat alles en iedereen mag vergaan behalve wij, want wij worden gered. Wat voor garantie kun je daar nu weer voor laten gelden? Het juiste geloof, het juiste cluppie, de juiste kerk? Begrijp me goed, ik wil wat er op het moment allemaal in de wereld gebeurt niet onderschatten. Er verdampt veel, dat is duidelijk. Zekerheden, financiële reserves, enzovoort en zo verder. Maar wat blijft is de verbindende liefde van God, die alles heeft geschapen en op de één of andere manier in stand houdt. Dat is geen kwestie van macht en behoudzucht, maar van liefde, die liefde die Jezus ons in het hart heeft gelegd en onderhouden. Dan verlang je niet naar de ondergang van alles en redding van jezelf, maar naar een betere wereld voor iedereen. Ook dat zegt Petrus: de Heer heeft geduld met ons, omdat hij wil dat iedereen tot inkeer komt en niemand verloren gaat. En met een liefdevolle verbindende energie van alles dat met liefde is gebouwd heeft materieel bezit, macht en zekerheid niet meer het laatste woord. Het gaat nu om waarde en het delen daarvan, met de minsten het allermeest. En als je geloof die uitwerking heeft, dan ben je en blijf je geborgen in de warme liefdevolle hand van God. En wat is het fijn, dat we nog de tijd krijgen om wat met ons geloof te doen in deze richting. Amen Kyriegebed Heer onze God, wij bidden U om vrede, om vergeving en verzoening, om verdraagzaamheid, omwille van Uw Messias die Uw vrede voor ons is en die ons leert te geloven in wonderen van vrede. Vrede vragen wij voor de volkeren die elkaar naar het leven staan tot de tanden gewapend en alleen door dreigement en angst gedwongen tot een schijn van vrede. Wij denken aan de Arabische wereld, aan Syrië, aan de verkiezingen in Egypte, de ontwikkeling van het nucleaire programma in Iran. En daarom roepen wij U aan en zingen: Heer ontferm U. Vrede vragen wij voor alle mensen die het slachtoffer zijn van onvrede en onrecht en die op Uw aarde vergaan omdat wij onmachtig zijn recht te doen en vrede te stichten. Vrede vragen wij voor Oost en West van elkaar gescheiden door muren van onbegrip, argwaan, vooroordeel. Vrede vragen wij U voor Noord en Zuid mijlenver van elkaar verwijderd door de gapende kloof van verzadigd en noodlijdend. En wij roepen U aan en zingen: Heer ontferm U. Vrede vragen wij voor de generaties, niet alleen vrede tussen oude en jonge mensen, maar ook vrede tussen het oude denken en het nieuwe denken – zuchtend onder kloven van onbegrip en ontoegankelijkheid. Vrede vragen wij U voor alle mensen die in hun eigen levensverband van elkaar vervreemd zijn geraakt. Vrede vragen wij U voor de kerken die in hun verscheurdheid vloeken met hun verkondiging en die in alle verscheidenheid een teken zouden kunnen zijn van wat U bedoelt met vrede. En daarom roepen wij U aan en zingen: Heer ontferm U. Lieve God Gij hebt ons geroepen tot vrede. Help ons daarom om vrede te zijn voor elkaar. Door Jezus Christus, Uw Zoon onze Heer, in de kracht van Uw Geest van vrede. Amen. Ik zou het fijn vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

Een hoopvol perspectief

Thema: gedragen door het licht in donkere tijden Bijbellezingen: Daniël 12, 1-4 1 Tessalonicenzen 5, 1-11 Overdenking Turbulentie Vandaag hebben we de laatste zondag van het kerkelijke jaar. Volgende week is eerste advent en gaan we al weer in de richting van Kerst. Vandaag sluiten we een jaar af en kijken we vooral terug. We herdenken de overledenen en staan stil bij ons eigen heel persoonlijke verdriet en gemis en bij de rouwverwerking, die daar bij hoort. We kijken ook naar wat het afgelopen jaar ons nog verder heeft gebracht op wat grotere schaal. En dan komt ook haast als vanzelf de vraag op hoe we met al die vaak verwarrende gevoelens en feiten naar de toekomst moeten kijken. Het is een beetje traditie, dat op deze laatste zondag van het kerkelijke jaar lezingen uit de Bijbel op het rooster staan die gaan over de eindtijd. Best wel heftige beelden worden dan tevoorschijn geroepen, over vuur uit de hemel, oorlogen en geruchten van oorlogen in de hemelse en de aardse sferen, aardbevingen, vallende sterren en ronddolende planetoïden, enzovoort en zo verder. Wees rustig, nuchter en waakzaam heet het dan, ga niet angstig rondrennen als een kip zonder kop, maar vertrouw op God die jou in Zijn warme hand bewaart, nu en morgen en altijd, vóór en voorbij de grenzen van de tijd. Nou ja, er zijn redenen genoeg om je ongerust en bezorgd te maken lijkt me zo. Het zijn turbulente tijden waarin we leven. Er is weinig meer zeker en er is ook weinig vertrouwen dat het allemaal nog goed komt met onze politiek, economie of zelfs de hele mensheid. De problemen stapelen zich op en een naïef optimisme is niet meer genoeg om ze het hoofd te bieden. Ik betrap me er zelf op dat ik vaak heel somber word van al die berichten in de media over al die crisissen die ons overspoelen. En als er dan al eens een lichtpuntje is, dan wordt dat direct weer gedoofd door nieuwe rampspoed. Of door gepeuter in de marge door de media om wie er nu eigenlijk echt verantwoordelijk is voor dit nieuwe onheil. Al die tijd die in het negatieve wordt geïnvesteerd – zogenaamd om erger te voorkomen – ik word er soms niet goed van. Je zou de tijd, die je nog tot je beschikking hebt, zo veel beter kunnen besteden. Positieve projecten hebben gewoon last van al dat doemdenken en dat is jammer. Als je bij dat alles ook nog midden in een rouwproces zit, dan wordt het denk ik dubbel moeilijk om je hoofd boven water te houden. Niets is immers meer zoals het was, en je moet op een heel nieuwe manier in het leven leren staan. Dat is op zich al heel lastig en als alles in de wijde omtrek om je heen ook nog eens onrustig is dan helpt dat niet echt. Maar daar komt dan ook nog het verdriet en het gemis bij die lang niet iedereen om je heen echt kan meevoelen. Voor je het weet raak je in een isolement en komt de vraag op hoe kom ik hier weer uit, hoe ga ik met dit alles op een gezonde manier om, hoe kan ik weer met enig vertouwen de toekomst onder ogen zien? Rouwen: koester je tranen Ik denk dat het allerbelangrijkste in zo’n situatie is, dat je jezelf je eigen rouwproces gunt. Ieder mens is anders, iedere relatie is anders en zo is ook elk rouwproces anders en zal dan ook door iedereen weer anders beleefd worden. Maar een echt rouwproces is werk en vergt heel veel energie. Geen mens is volmaakt en je hoeft de overledene dan ook niet te veridealiseren. Over de doden niets dan goeds, zeggen we dan, maar dat is niet rouwen. Je mag wat niet goed was rustig onder ogen zien – in het besef dat je zelf ook niet volmaakt bent – vergeven en vervolgens met liefde bij hem of haar terugleggen. Dat neem jij niet mee je toekomst in. Wat je wel meeneemt is juist datgene waar jullie echt in liefde met elkaar verbonden waren en ook altijd zullen blijven. En dan kan het echt helpen om in moeilijke situaties je af te vragen hoe zou hij of zij in deze situatie hebben gevoeld, gedacht en gehandeld? Dan neem je je gevoel serieus en handel je overeenkomstig. Zo blijft de overledene toch in je hele wezen aanwezig en blijft daar van betekenis, zacht en liefdevolle. Tegelijkertijd wordt juist op dat soort momenten het gemis en het verdriet om het gemis extra schrijnend en pijnlijk. En die pijn mag er ook zijn. Huil maar, verbijt je tranen niet, laat ze stromen in het besef dat elke traan kostbaar is in Gods hand. Koester je tranen, want elke traan doet recht aan de liefde die je hebt gedeeld met de dierbare mens die je nu moet missen. Elke traan laat die liefde weer opbloeien en dat helpt je om verder te kunnen met de taken die jij nog in het leven hebt te vervullen. Elke traan geeft op die manier nieuw vertrouwen en het helpt om daarbij te bedenken dat het God zelf is die je tranen in Zijn warme hand opvangt en bewaart. Gedragen door het licht God is machtig zei iemand. Nee God is licht zegt iemand anders. God is kracht, energie klinkt het weer ergens anders. God zit in ons, God zit buiten ons. God is verborgen. God is warmte, geborgenheid. God is koning, rechter, herder. God is een heilig systeem, God is ultieme ervaring. De beelden tuimelen over elkaar heen als we proberen te spreken over God. En altijd is ons spreken over God een poging, voorlopig, tijdgebonden. Want ook al is God hoe dan ook verbonden met onze werkelijkheid Hij – of Zij – stijgt er tegelijkertijd bovenuit in een mooi mysterie, dat niet tijdgebonden is. Voor mij is dat mysterie de werkelijkheid van de liefde. Ik zie dat voor me als een warme hand van verblindend wit licht die mij draagt door de tijd heen. In de felle zon kun je niet met het blote oog kijken, maar als je de zonnestralen, de lichtbundels, door een prisma leidt, dan breekt het witte licht uiteen in alle kleuren van de regenboog, het teken van hoop bij uitstek. En zo zie ik het kruis waaraan Jezus werd vermoord als een prisma. Het felle licht van God werd daar gebroken in alle kleuren van de regenboog en die gebrokenheid verbindt God met onze werkelijkheid. Als Jezus wordt opgewekt uit de dood, dan wordt hij herenigd in de liefdevolle band van Vader, Zoon en Geest dat verblindend witte licht dat met onze gebroken kleurrijke werkelijkheid in liefde verbonden blijft. Dat licht draagt onze wereld en ook mij en alle dierbaren, die mij zijn voorgegaan naar de andere wereld, door de tijd heen en ook voorbij de grenzen van de tijd als we zelf sterven. Dat beeld geeft mij in ieder geval de moed en het vertrouwen om rustig te blijven in alle turbulentie van de tijd en ook om met innerlijke rust, hoopvol en doelgericht de toekomst tegemoet te zien. Toekomst Gedragen door het licht in donkere tijden. Voor elke overledene hebben we een kaars aangestoken en al die kaarsen staan in dat mooie bloemstuk waarvan de basis een ster is, de Davidsster. En die ster is het symbool bij uitstek van het licht waar we het hier over hebben. De Davidsster bestaat uit twee driehoeken, die in elkaar schuiven. De punten van de ene driehoek staan in de Joodse traditie voor: God, wereld en mens. De punten van de andere driehoek staan voor schepping, openbaring en verlossing. In de ster brandt het eeuwige licht van God, die in de gebroken werkelijkheid wordt uitgestrooid en uiteindelijk tot de verlossing zal leiden. Elke kaars die hier in deze dienst brandt staat voor een dierbaar mens die – een ieder op zijn of haar bescheiden manier – een steentje aan die verlossing heeft bijgedragen tijdens zijn of haar leven. Daarvoor zijn we dankbaar en in die dankbaarheid nemen wij de fakkel van hen over. Als blijvende bron van inspiratie zal die fakkel licht geven op ons pad, en – verbonden met het eeuwige licht – zal die fakkel ons het vertrouwen en innerlijke rust geven om onze weg door het leven voort te zetten en doelgericht de toekomst tegemoet te zien. Jawel we worden gedragen op het licht door alle crisissen heen. Amen Geloofsbelijdenis Ik ge1oof in de Geest van leven en liefde ver aan mij vooraf, royaal aan mij voorbij maar ook in mij aanwezig. Soms noem ik hem God maar het liefst noem ik haar Schepper. Ik geloof in mensen gedreven door de Geest die mij voorleven wat leven betekent en wat liefde vermag Daarom geloof ik in Jezus en in anderen die leefden en leven in dat spoor. Ik geloof in de gemeenschap van de Geest mensen die recht doen en vrede stichten die zich oefenen in breken en delen Ik geloof dat niet het laatste woord zal zijn aan de dood maar aan het leven en de liefde. Ik zou het fijn vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

Wat liefde bouwt …

Thema: een warme geloofsgemeenschap Bijbellezingen: Mattheüs 25, 14-30 1 Thessalonicenzen 3,1-13 Overdenking De gemeente van Tessalonica Paulus trekt de wijde wereld in. Vorige keer hebben we al even stil gestaan bij de haven- en handelsstad Tessalonica in het Noorden van Griekenland, waar hij ook voet aan wal heeft gezet en een christelijke gemeente gesticht. Een bruisende plek waar vele culturen, religies en tradities elkaar ontmoetten en waar de gemeente van Christus nogal wat vijandigheid tegen kwam, maar tegen de klippen op uitgroeide tot een warme geloofsgemeenschap. Paulus was er lang niet gerust op, of het allemaal wel goed kwam met die gemeente in Tessalonica. Zo klein, zo kwetsbaar, zoveel tegenstrijdige invloeden. En de toon die hij in zijn eerste brief aan de Tessalonicenzen hanteert is er één van warme bezorgdheid en van opluchting als blijkt dat het toch best wel goed gaat daar in Tessalonica. Ach ja, een apostel is ook maar een mens, die het best wel eens aan vertrouwen en geloof ontbreekt. Maar de liefde die daar in Tessalonica is geplant blijkt de liefde van God te zijn en die werkt gewoon. Het is een brandende liefde die blijvend wordt gevoed door de Heilige Geest. Of Paulus of een andere apostel nou in de buurt is of niet. En dat is mooi, want die liefde is niet afhankelijk van mensen met al hun falen en onzekerheden, het is de liefde die van God komt en in de gemeente van Christus vrijelijk kan stromen. Een liefde die in het universum en in de hele schepping is ingebakken en wordt doorgesluisd naar waar zij nodig is, maar het is net of in de gemeente de sluisdeuren wagenwijd open gezet zijn zodat de liefde vrijelijk alle kanten kan op stromen. Over talenten en taken Ik denk ook, dat we het hier hebben over de eigenlijke taak van de gemeente van Christus. De Evangelielezing van deze zondag is de gelijkenis van de talenten. Het bekende verhaal van de heer die op reis ging en niet wist wanneer hij terug zou zijn. Hij gaf aan zijn dienaren talenten – zeg maar een som geld – in bruikleen, aan de één tien, aan de ander vijf en aan weer een ander één, al naar gelang wat ze aan konden. En hij gaf ze ook de vrijheid om er mee te doen wat ze wilden. Alles mocht, als het geld maar gebruikt werd op een manier dat iedereen er wat aan had. De heer, namelijk dat zijn investering groeide, de dienaar, namelijk dat hij (of zij) kon gaan doen waar zijn hart lag en de mensen waarvoor hij waarde ging creëren, namelijk dat ze eerlijk waar voor hun geld kregen en er ook nog een goed gevoel aan over hielden. En of je nou veel of weinig talenten had gekregen maakte niet zoveel uit. Als je er maar wat zinnigs mee ging doen. Het talent in de grond begraven en er niets mee doen was het enige dat niet kon. Zo gaat God met zijn kinderen om. Het gaat niet om maximale winst voor de eigenaar, het gaat om maximale waarde voor zoveel mogelijk mensen. En waar kun je dat beter realiseren dan in de gemeente van Christus gevoed door de universele liefde van God en in praktijk gebracht met hulp van Zijn Heilige liefdevolle Geest. Iedereen is in dat proces even belangrijk en zo zetten we samen de sluisdeuren open waardoor de liefde vrijelijk kan gaan stromen. En dat gaat dan alle kanten op: in de gemeente zelf en door de gemeente de wereld in naar noord naar zuid, naar oost naar west, waardoor de geloofsgemeenschap ook van waarde wordt voor de buitenwereld, de warmte die ze krijgt niet voor zich zelf houdt maar gaat delen met iedereen die haar pad kruist. Hoe je dat allemaal moet organiseren is best wel lastig en daar moet je verstandig mee omgaan, maar in wezen ligt de echte taak van de gemeente in het ontvangen en doorgeven van de liefde van God, waarmee mensen weer moed krijgen en zin en betekenis in het leven. Over liefdevolle energie De liefde heeft een waarde in zich, die niet kapot te krijgen is. Immers wat liefde bouwt dat blijft bestaan. De liefde is geduldig, zoekt zichzelf niet, rekent het kwaad niet aan, vindt vreugde in de waarheid, zegt Paulus in 1 Korinthe 13. Maar dat is niet het enige. Ik geloof dat er op het moment een enorme strijd gaande is in de hemelse gewesten en op onze planeet tussen liefde en haat, verbondenheid en scheiding, opbouw en vernietiging, echte waarde en gebakken lucht. De hele schepping staat op z’n grondvesten te schudden in deze strijd tussen goed en kwaad. Het zoemt rond in de hele cultuur, er groeien nieuwe waarden in de crisis, nieuwe spiritualiteit in de materiële werkelijkheid. En wij staan daar als gemeente van Christus midden in. Natuurlijk de tegenpolen botsen en dat gaat er heftig aan toe. Maar zo simpel is de verhouding niet tussen goed en kwaad. Het zijn niet alleen maar tegenpolen die helder met elkaar botsen. Het goede houdt ook altijd wel iets verkeerds in zich en andersom is het kwaad nooit alleen maar kwaad. En dan wordt het ingewikkeld. Zit er echt geen greintje egoïsme in mijn liefdevolle houding naar de wereld toe? Hoe kan ik evenveel van mij zelf als van mijn tegenstander houden, die echt lijnrecht tegen mijn goede bedoelingen ingaat? Bij dat soort vragen val ik ook maar weer terug op de apostel Paulus, die in zijn brief aan de Romeinen zegt, dat waar het kwaad toeneemt de genade van God nog meer toeneemt. Het is de liefde van God die als zelfstandige kracht onder de hele schepping, het hele universum werkzaam is en ook altijd zal blijven. Zij kan hier om zeep geholpen worden, maar steekt even verderop de kop weer op. En het is die liefdevolle energie die ons draagt door moeilijke tijden heen. De Bijbel staat er vol van en wij, wij worden er blij van. Een warme geloofsgemeenschap We mogen vandaag weer drie mensen verwelkomen in de kerkenraad en hen in het midden van de gemeente bevestigen in hun ambt. Het gemeentewerk gaat gewoon door. Maar pas op we hebben elkaar wel nodig, want het is lang niet zo vanzelfsprekend en gemakkelijk om in de universele liefdevolle energie van God te blijven geloven als alles en iedereen om je heen in zichzelf keert of in elkaar dondert. Juist dan is het zo belangrijk om op die zelfstandige kracht die de schepping gaande houdt te blijven vertrouwen, om de liefde te ontvangen, met elkaar te ervaren en te delen, en ook door te geven aan de wereld. Nou ja, daar zijn we dan gemeente voor denk ik dan maar. Dat doen we door feest te vieren wanneer het maar kan. En vandaag hebben we ook weer een feestje, want we kunnen weer vooruit denken als het om kerkenwerk gaat. Dat doen we ook door er te zijn voor mensen die het moeilijk hebben. Gelukkig zijn er veel mensen die bezoekwerk doen, zodat het niet allemaal op de kerkenraadsleden neer komt, zijn er mensen die zich met de financiële en ledenadministratie bezig houden, met het beheer van de gebouwen, met mooie diaconale projecten en ga zo maar door. Iedereen is weer goed in iets anders en is op haar of zijn eigen manier van waarde. En als dat samenkomt in een mooie harmonie is ook iedereen in de gemeente van Christus even waardevol en belangrijk. En samen bouwen we verder tot eer van de Eeuwige, en tot heil van onszelf en de ander. En daarbij worden we ook nog regelmatig gevoed aan de tafel van de Heer, krijgen we leeftocht zodat we de reis kunnen volbrengen en sturen we een boodschap van hoop en doorleefde idealen de wereld in. Bijzonder. Zet de sluisdeuren maar open, want het is werkelijk een mooi, een blij vooruitzicht dat ons streelt, om het maar eens in de taal van de psalmen te zeggen. Voorbeden Lieve God, Dank U wel, dat we steeds weer worden gezegend met oervertrouwen in Uw universele liefde en met de brandende vurige liefde van Uw Heilige Geest die ons in beweging brengt en houdt. Heer help ons om die zegen niet voor ons zelf te houden, maar om de sluisdeuren wagenwijd open te zetten, zodat Uw liefde een werkzame kracht wordt in onze eigen gemeente en in de wereld die ons omringt. Dank U wel Heer, dat er zoveel mensen zijn die verantwoordelijkheid willen nemen in Uw gemeente. Dank U wel, dat U ons verenigt rond Uw tafel en dat we daar U en elkaar mogen ontmoeten zoals we echt zijn. Laat ook de leeftocht die we van U krijgen ons helpen om onze reis door de tijd met vertrouwen en dankbaarheid voort te zetten. Wees met allen die het moeilijk hebben, zij die rouwen, zij die ziek zijn en misschien wel hun eigen dood in de ogen moeten zien, en ook aan hun dierbaren die afscheid moeten nemen, zij die verdwaald raken in de warboel van de tijd, zij die materiële of psychische schuld ervaren. Lieve God verwarm ons hart met Uw warme glimlach als wij stil worden voor U. En verwarm ook al die mensen die wij in de stilte aan U opdragen. Stil gebed Onze Vader Ik zou het fijn vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

In liefde verbonden

Thema: geloven tegen de klippen op Bijbellezingen: Mattheüs 22, 34-36 1 Thessalonicenzen 2, 13-20 Overdenking De gemeente van Christus in Thessalonica De brief van Paulus aan de Thessalonicenzen is zo’n beetje het oudste document in het Nieuwe Testament. Het stamt uit het jaar 50 na Chr., dat is zo’n twintig jaar na de dramatische gebeurtenissen in Jeruzalem, waarbij Jezus aan een kruis vermoord werd en na drie dagen weer werd gezien door zijn leerlingen. Het is ook nog zo’n tien jaar voor de uiteindelijke verwoesting van Jeruzalem in 64 na Chr., waarna de Joden in de zogenaamde ‘diaspora’ terecht kwamen en uitzwermden over de hele wereld. En twintig jaar voordat het oudste evangelie – dat van Marcus – het licht zag. Paulus was al druk in de weer met het oprichten van nieuwe Christelijke gemeentes in Klein Azië en Griekenland. Thessalonica lag in het Noorden van Griekenland, ver weg van Athene en Korinthe. Wel had het een goede zeehaven en lag het aan de belangrijke verbindingsroute over land tussen oost en west. Thessalonica was daarom net als Korinthe een belangrijke handelsplaats geworden, waarin vele culturen, volkeren en godsdiensten elkaar ontmoetten. Zo was de Romeinse keizercultus er belangrijk, werd Dionysis de god van wijn en vruchtbaarheid vereerd, waren er verschillende mysterieuze groeperingen en religieuze bewegingen actief en had ook het Joodse Jahwehgeloof er een plek. De omgeving was de Christelijke gemeente niet echt goedgezind. Zo vijandig waren ze zelfs dat Paulus op een gegeven moment moest vluchten en een goed heenkomen vond in de nabij gelegen stad Berea. Toch bleek het plantje dat Paulus in Thessalonica had gepoot bijzonder levenskrachtig en groeide tegen de verdrukking in uit tot een mooie geloofsgemeenschap met bestaansrecht. Hoe kun je dat verklaren? Geloven tegen de klippen op Je ziet het wel vaker op allerlei gebieden, dat iets wat echt waarde heeft tegen de klippen op groeit en juist door de tegenwerking sterker wordt. Het bekende voorbeeld is natuurlijk het plantje dat op z’n weg naar boven een steen tegenkomt, dan om de steen heen groeit, naast de steen z’n koppie boven de grond uitsteekt en uitgroeit tot een enorme boom. Wat in eerste instantie een gigantisch obstakel vormt, de steen, wordt later een mooie decoratie tegen de stam van de boom. Hoe kan dat? Er zat levenskracht in de kiem van die boom en die werd uitgedaagd en sterker door het obstakel dat hij tegen kwam. In de sociale sfeer kom ik het ook tegen. Ik ben al een tijdje betrokken bij het zogenaamde Tientjesproject – ‘we zijn niet arm, we hebben alleen weinig geld’ – dat nu re-integratie trajecten aan het opzetten is voor kansloze mensen in onze samenleving. Vanuit de bureaucratie, die daarvoor budgetten heeft, komt veel scepsis en ook tegenwerking. Veel gehoorde geluiden uit die richting: ‘als je voor een dubbeltje geboren bent wordt je nooit een kwartje’, en ‘eenmaal kansloos altijd kansloos’. Daarom niet getreurd, wij gaan die mensen opnieuw inspireren en dus organiseren wij geen reïntegratie maar re-inspiratie trajecten, waarin de deelnemers opnieuw eigenwaarde gaan ontwikkelen en wel degelijk iets kunnen gaan betekenen. En zo groeit ook dit prachtige project tegen de klippen op. Paulus gooit het nog weer over een andere boeg. Het woord dat hij in Thessalonica heeft gepredikt, zegt hij, is niet een woord van mensen, maar het woord van God zelf, dat als het eenmaal indaalt in de harten van mensen nooit ledig tot Hem terug zal keren, maar echt iets gaat doen. En daarom heeft de gemeente groeikracht, ook en vooral als er tegenwerking is. In Judea, in Tessalonica, Berea, Korinthe, in Rome of waar dan ook maar. Ofwel hoe meer wij onze menselijke doelstellingen loslaten, hoe sterker de liefdevolle Geest van God kan werken en ook gaat werken: er ontstaat een mooie geloofsgemeenschap met recht van bestaan tussen al die anderen religieuze stromingen en bewegingen. Focussen op de meest eenvoudige essentie Wat kenmerkt nou deze tegendraadse groeikracht? Voor mij zijn dat twee dingen. In de eerste plaats gaat het om focussen op de meest eenvoudige essentie waar alles omdraait. Bij het plantje is dat vitaliteit en levenskracht. Bij het Tientjesproject om geestdrift en inspiratie. In Thessalonica om het Woord van God. En dan – en dat is denk ik nog belangrijker – gaat het om loslaten van al je eigen beperkte menselijke macht en invloed om ontwikkelingen een kant, jouw kant op te sturen en vertrouwen. Want als de Geest van God gaat werken, dan wordt vertrouwen een belangrijk werkwoord. Vertrouwen, dat – om met Palus te spreken – de Geest van God iets heel moois gaat bouwen en dat Hij daarvoor mensen gaat gebruiken, waar we zelf nooit op waren gekomen. Erop vertrouwen dat het hier om veel meer gaat dan ik in m’n eentje zou kunnen bevatten, bedenken of organiseren. Erop vertrouwen, dat mijn eigen bijdrage genoeg is en in een veel groter geheel zal opgaan, dat van waarde zal blijken te zijn voor heel veel mensen. Wat is de meest eenvoudige essentie, de kern waarom alles draait in de gemeente van Christus en het Christelijk geloof? Jezus noemt het grote liefdegebod: heb God lief boven alles en de naaste als jezelf. Dat lukt nooit iemand voor de volle honderd procent, ook de grote koning David niet. De Messias wel en die noemt David dan ook zijn Heer, dat wil zeggen zijn meerdere als het gaat om het grote liefdegebod. Maar wat David wel had was zijn geloof dat – hoe onvolmaakt hij ook was – de Allerhoogste Zijn liefde door hem David heen zou laten stromen, zodat het iets zou gaan betekenen in de wereld. Vertrouwen dus dat elk vonkje liefde, dat wij doorgeven door God zal worden gebruikt om iets moois, iets krachtigs te laten groeien in de wereld in en om ons heen. En dat kan een warme geloofsgemeenschap zijn, waar heel veel mensen baat bij zullen hebben, blij van zullen worden, nieuwe zin en betekenis door gaan ervaren in hun leven. Tegen de klippen op, jawel, maar toch! Innerlijke rust Wat zijn dan die klippen waartegen ons geloof op moet groeien, wat is de tegenwerking waar we tegenin moeten roeien met alle riemen die ons ter beschikking staan? Ik denk aan de beelden van het bebloede hoofd van een dode tiran, die de hele wereld over zijn gegaan, waar iedereen zich aan heeft vergaapt en blij van werd. Ik denk aan het failliet van Griekenland, bakermat van onze Westerse beschaving, aan de 1,5 miljoen huishoudens in Nederland die geen enkele bron van inkomen meer hebben en wier schuld steeds groter wordt. Ik denk aan al dat water in Thailand, aan al die mensen die verdwaald raken in de warboel van de tijd, al die gewelddadige strijd voor ‘het goede doel’ van anti-rokers tot wereldhervormers. En ik word onrustig van binnen. Hoe zo vertrouwen? De liefde is voor mij synoniem voor innerlijke rust en vrede en die ervaar ik in al die berichten in de media niet. Hoe krijg je in de warboel van de tijd je innerlijke rust en vertrouwen in een betere wereld terug? Wat mij in zo’n gemoedstoestand altijd heel erg helpt is om een tijdje te mediteren. Rustig ergens zitten en diep ademen. Eerst komt alle onrust die je ervaart ongenadig boven. Maar als je dan rustig en diep blijft doorademen dan kom je op diepere lagen in je bewustzijn. Daar wordt het al wat rustiger en ga je de glimlach van God ervaren. En laatst had ik een ervaring dat ik werd gedragen door het licht van diezelfde God en kon ik gaan vertrouwen, dat Hij ook mij precies op die plekken brengt of houdt waar ik samen met heel veel anderen van waarde kan zijn. Dat was wel een heel bijzondere ervaring. Rust midden in de onrust, geloof tegen de klippen op, vertrouwen in de meest eenvoudige essentie van mijn geloof. In liefde verbonden Thessalonica kleine gemeente van Christus in een wervelende, onrustige, zelfs vijandige omgeving. Die vijandigheid ervaren wij hier in Gasselte gelukkig niet, maar de onrust en de onzekerheid komen ook bij ons binnen. Hoe hou je het vol als piepkleine gemeente van Christus in een turbulente tijd? Door te focussen op de meest eenvoudige essentie, waar alles om draait: het grote liefdegebod. Heb God lief boven alles en de naaste als jezelf. En dan gewoon loslaten, erop vertrouwen dat die liefde in en door ons gaat werken tot eer van God en tot heil van ons zelf en de wereld om ons heen. En dan zijn er zo ineens weer drie mensen die we over twee weken kunnen bevestigen als lid van de kerkenraad. Het kerkenwerk gaat gewoon door, omdat we gedragen worden door het licht van God de Vader en Zijn Zoon Jezus Christus en van de Heilige Geest die ons in liefde verbindt. En dat is heel bijzonder. Amen. Voorbeden Lieve God, Dank U wel, dat we ons gedragen mogen weten door Uw licht in donkere tijden. En dat voor ons in dat licht het grote liefdegebod oplicht als inspiratie en als opdracht. Help ons in dat hele proces vooral om los te laten en te vertrouwen, want daar is geloof voor nodig waar het ons nogal eens aan ontbreekt. Wij geloven wel Heer, maar kom ons ongeloof te hulp. Maak ons duidelijk tot welke prachtige dingen Uw liefde ons in staat stelt. En houd ons bij de les: laat alles wat we doen in de gemeente van Christus gebeuren tot Uw eer en tot heil van onszelf en de ander. Wees met een ieder van ons die het moeilijk heeft. Er kunnen zoveel persoonlijke redenen zijn die ons het zicht op U ontnemen, rouw, ziekte, moedeloosheid, gebrek aan vertrouwen, psychische nood, liefdeloosheid in de relatiesfeer en ga zo maar door. Geef dan een luisterend oor, mensen met aandacht die het isolement, het verstrikt raken in je zelf doorbreken. Geef nieuwe moed en innerlijke rust zodat Uw glimlach weer zichtbaar wordt en we weer verder kunnen. Wees zo ook met ons als wij stil worden voor U Stil gebed Onze Vader Ik zou het fijn vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

Loslaten met liefde

Thema: over vriendelijke vastberadenheid, zachtaardige vrijmoedigheid en kosmische verbondenheid Bijbellezingen: Jesaja 25,1-9 Mattheüs 22,1-14 Overdenking Schaarste of overvloed? Zomaar een paar onderwerpen geplukt uit het nieuws. Verenigingen krijgen het steeds moeilijker om hun financiën rond te krijgen. Niet alleen verdwijnen de subsidies, maar ook steeds meer leden betalen hun contributie veel te laat of gewoon niet. Aan het woord was een penningmeester van een voetbalvereniging die vertelde dat 5% van haar contributie facturen naar een incassobureau werd gestuurd. Op die manier komen de activiteiten van zo’n vereniging natuurlijk ook behoorlijk onder druk te staan. Tweede nieuwsflits: Huizenbezitters met een aflossingsvrije hypotheek wordt aangeraden om hun hypotheek om te zetten naar een hypotheek met aflossing. De huizenprijzen zijn namelijk zo’n 10% gedaald, terwijl de geleende som het zelfde blijft. En als je nooit hebt afgelost heb je dan misschien wel ooit de maximale hypotheekrente aftrek gehad, maar bij gedwongen verkoop kom je dan met een enorme restschuld te zitten, waar je niet op had gerekend. Tja het tij is aardig aan het keren. De media staan er vol van: financiële crisis op crisis, recessie, mensen die buiten de boot dreigen te vallen en enorme schulden oplopen. Het begint ons zo langzamerhand allemaal te raken. En in het geloof blijven we uitgaan van de overvloed, omdat de Bijbel ons dat keer op keer belooft. Hoe hou je dat bij elkaar? Of hoe houd je vol dat het geloof nooit te veel kan verwachten te midden van al die crisisgeluiden, dat er een rijk gevulde dis klaarstaat in tijden van armoede en schaarste? Daar lijkt zoveel geloof en vertrouwen voor nodig te zijn, dat het haast niet meer realistisch is. Wat zeggen onze Bijbellezingen van vanmorgen daar nu over. Hebben we daar ook nu in onze eigen actualiteit nog iets aan en zo ja wat dan? Jesaja’s feestmaal Eerst maar eens kijken naar het stukje uit Jesaja. Jesaja leefde in de tijd voor de Babylonische ballingschap in de zesde eeuw voor Chr. Het Noordrijk was een eeuw eerder al door de Assyriërs verwoest en nu werd het kleine tweestammen rijk in het Zuiden van alle kanten bedreigd, door de wereldmacht Baylonië maar ook door kleinere buurlanden. En ze wilden allemaal geld van en macht over Jeruzalem. En de enige boodschap die Jesaja heeft voor het volk Israël is: blijf op de Allerhoogste God, de God van de vaderen, de God van hemel en aarde vertrouwen en alleen op Hem. We zijn te klein om oorlog te voeren, maar met Zijn hulp zullen we die dans ontspringen. Hij doet het barbaarse gejoel verstommen en tempert de triomf van tirannen. Ooit zal Hij voor alle volkeren een feestmaal aanrichten. Dan ook vernietigt Hij het waas dat alle volken het zicht ontneemt, de sluier waarmee alle volken omhuld zijn. Wat is dat dan voor een waas? Ik denk dat Jesaja de machtswellust op het oog heeft, die volken op oorlogspad brengt, die mensen over elkaar wil laten heersen, die hele volkeren onderdrukt en de vrede ontneemt. En het is juist dit waas dat het zicht ontneemt op het goede leven, zoals de Heer dat had bedoeld voor zijn volk en eigenlijk voor alle volken. Het goede leven van een rijk gevulde dis, van verbondenheid met de Eeuwige, de ander en jezelf, het goede leven van samen waarde creëren en daarvan met elkaar genieten. En dat allemaal niet alleen voor mijzelf en mijn eigen volk, maar voor alle volken. Voor God is iedereen belangrijk. Daarom Israël: als iedereen aan het graaien is, ga dan niet meegraaien, maar blijf vertrouwen op de Heer en blijf dienstbaar aan het goede leven voor iedereen. Dan zal het jou ook goed gaan bij alles wat je doet. Jezus’ feestkledij Een zelfde soort thema komt terug in onze Evangelielezing van vanmorgen. De koning in de gelijkenis nodigt allemaal belangrijke mensen uit voor het feestmaal dat hij had aangericht voor de bruiloft van zijn zoon. Maar die mensen vonden de trouwerij van de prins kennelijk niet belangrijk genoeg om hun werk, zaken en belangen een dagje opzij te zetten. Sommigen waren zelfs openlijk vijandig en doodden de dienaren van de koning die de uitnodiging kwamen brengen. Er zat dus in de club genodigden een hoop jaloezie, vijandigheid en machtswellust. Zij waren het niet waard om aan te zitten aan het feestmaal en dus hield de koning open huis. De uitnodiging werd nu gericht aan iedereen buiten dat clubje machtswellustelingen, de man van de straat, de onaanzienlijke mensen die onderdrukt werden door onmenselijke machtssystemen en nu ineens werden uitgenodigd om ergens bij te horen waar ze nog nooit van hadden durven dromen. Tja en dan hebben we het dus over het feestmaal dat Jesaja ziet worden aangericht voor alle volken. Geen jaloezie meer, geen machtswellust, geen oorlogen, maar een feestmaal waar iedereen aan iedereen het licht in de ogen gunt en het beste toewenst. Als je door die geest bent geïnspireerd dan krijg je een heel andere uitstraling, niet meer de verbeten gelaatstrekken van de graaier, maar vriendelijke vastberadenheid, zachtaardige vrijmoedigheid, integere ja zelfs kosmische verbondenheid zal je feestkleed zijn. Als je daar als graaier tussen gaat zitten zul je gelijk opvallen en worden verwijderd. Dat lijkt me logisch. De grote verandering Als je de Bijbellezingen van vanmorgen serieus neemt dan is daar sprake van een enorme verandering, een overgang naar iets heel nieuws. Dat gebeurt niet maar zo, de realiteit is meer gevuld met graaiers in de schaarste dan met mensen die leven vanuit het toekomstvisioen van overvloed voor iedereen. Dat was toen al zo en dat lijkt ook onze actualiteit hier en nu te zijn. Graaiers te over die de recessie alleen maar verder in de rode cijfers lijken te duwen. En toch zijn de idealen nooit verstomd. Ook daar staan heden ten dage de media vol van. De behoefte aan spiritualiteit los van dwingende instituten en conventies is groter dan ooit te voren. Jonge mensen die nieuwe energie ervaren vanuit een kosmische verbondenheid, aan een nieuwe periode willen werken met gelijke kansen voor iedereen laten hun stem horen. En de strijd in de overgangstijd van oude naar nieuwe werkelijkheid is heftig en grondig. Is er überhaupt nog hoop dat de vriendelijke vastberadenheid, de zachtaardige vrijmoedigheid, de kosmische verbondenheid het gaan winnen van de graaiers en zal uitmonden voor een feestmaal voor alle volkeren? Ik zag deze week een film met de naam The Shift, wat je zou kunnen vertalen met zoiets als ‘de grote verandering’. De boodschap van deze film was: ga niet vechten voor waar je zo naar verlangt en maar niet krijgt, maar laat het los en gun het aan de ander. Dan zal het ooit via de kosmos bij je zelf terugkomen op een manier die je nooit hebt durven dromen. Anders wellicht maar veel beter. Ik zie hier een visioen van een feestmaal opdoemen, ook al had deze film geen enkele Bijbelse of zelfs religieuze achtergrond. Kunnen we wat met de Bijbellezingen van vanmorgen? Jazeker. We zitten midden in de overgangstijd met alle strijd die daar bij hoort. Ik ben er van overtuigd dat de tijd van het universele feestmaal aardig dichtbij is en dat juist daarom de crisis waar we in zitten zo heftig is en ons allemaal, en dan bedoel ik wereldwijd, zo intens raakt. Je kunt er depressief van worden en bij de pakken neer gaan zitten, je kunt gaan graaien – pluk de dag, laten we eten en drinken want morgen sterven wij – maar we kunnen ons ook de raad van Jesaja, bij wie Jezus in zijn beeldspraak aansluit, ter harte nemen. Vertrouw op de Allerhoogste God van hemel en aarde die Jezus zijn Vader noemt en op zijn Heilige Geest van universele verbondenheid en kom in beweging om goed te doen. Trek het feestkleed aan van vriendelijke vastberadenheid, zachtaardige vrijmoedigheid en kosmische verbondenheid en wees zo gemeente van Christus hier in Gasselte. Dan zijn we geborgen in de zachte hand van de Eeuwige, kunnen we alle kosmische stormen die op ons afkomen doorstaan en zijn we tot zegen van iedereen die ons pad kruist. Amen. Voorbeden Lieve God, Dank U wel dat we mogen leven vanuit de belofte dat U nooit zult laten varen het werk dat Uw hand begon. Dat we dus in alle sociale turbulentie, economische crises en natuurrampen op U mogen blijven vertrouwen en in beweging komen om goed te doen. We hoeven niet te gaan graaien, want U zorgt, U loodst ons door moeilijke tijden heen, draagt ons zelfs als het moet. Lieve God help ons om het feestkleed van vriendelijke vastberadenheid, zachtaardige vrijmoedigheid, integere ja zelfs kosmische verbondenheid op een waardige manier te dragen en ook te gunnen aan iedereen die ons pad kruist. Laat ons zo geïnspireerd door Uw Geest van liefde en vrede gemeente van Christus zijn hier in Gasselte, en laat ons zo een zegen zijn voor iedereen die wij hier ontmoeten. Wees met een ieder van ons die het moeilijk heeft met de warboel van de tijd, mensen in psychische nood, de mensen die rouwen, ziek zijn of worstelen met hun eigen eindigheid, de mensen die tegen de klippen op blijven geloven in Uw trouw, Uw zorg en daarmee mooie dingen willen doen. Verwarm ons allemaal met Uw glimlach en zegen een ieder van ons als wij stil worden voor U. Stil gebed Onze Vader Ik zou het fijn vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

Helen, jouw geschenk aan de wereld

Thema: over liefde en onrecht Bijbellezingen: Jona 3,10 – 4,11 Mattheüs 20,1-16 Overdenking Zoveel onrecht Hoe voelt het als de sukkels, waar jij zo hartgrondig de pest aan hebt, het alleen maar voor de wind lijkt te gaan, de graaiers met extra bonussen het zinkend schip mogen verlaten, terwijl jij je hele leven maar zwoegt en ploetert, het beste met iedereen voor hebt en toch alleen maar achteruit boert. Heb je vijanden lief, zegt Jezus dan, maar zou je niet een beetje jaloezie mogen voelen bij zoveel onrechtvaardigheid? Ik bedoel liefde heeft toch op z’n minst een voedingsbodem nodig die wordt gedragen door rechtvaardigheid? Moeten de graaiers, de oorlogsmisdadigers niet eerst gestraft worden voordat er iets van genade kan gaan leven? Dit zijn precies de vragen die Jona bezig hielden en die hem ervan weerhielden om naar Ninivé te gaan. En toen hij daar eenmaal was, verheugde Jona zich zeer om de ondergang van de stad te gaan aanschouwen, want dat was haar verdiende loon. Collectieve trauma’s, wat doe je er mee? Ninevé was de hoofdstad van de grote wrede wereldmacht Assyrië. Deze wereldmacht is altijd het collectieve trauma gebleven van het volk Israël. In de achtste eeuw voor Chr. heeft Assyrië namelijk het hele Noordrijk van Israël van de aardbodem weggevaagd. Omdat ze geen belasting wilden betalen aan Assurbanipal, de koning van Assyrië bij wie Hitler nog in de leer is gegaan, werd in het Noordrijk zo’n beetje alles verwoest, platgebrand, vermoord en wat overbleef tot in de verste uithoeken van het rijk verbannen. In de tijd daarna werden er andere bannelingen naar het gebied gestuurd, zodat er van het oorspronkelijke Noordrijk niets meer overbleef en Samaria een ratjetoe werd van culturen en religies uit alle uithoeken van het Assyrische rijk, dat met het zuivere Jahweh geloof weinig meer gemeen had. Toen ook ontstond in het Zuidrijk met Jeruzalem als hoofdstad de Messiasverwachting. Ooit zal een verre nazaat van de grote koning David komen om het hele Israël weer te verenigen tot een rijk van vrede en gerechtigheid. Waar we nu alleen nog maar vage herinneringen van hebben – het machtige koninkrijk van David en Salomo in de tiende eeuw voor Chr. dat heel Israël nog verenigde – zal dan weer concrete werkelijkheid worden. Van Assyrië of welke andere wereldmacht zal dan geen enkele dreiging meer uitgaan. Zij zullen hun verdiende straf niet ontlopen en van de aardbodem worden weggevaagd. En God zelf zal dan borg staan voor de vrede van zijn volk. Dit was zo’n beetje de houding en ook het gevoel ten aanzien van Assyrië in de tijd dat het Bijbelboekje Jona werd geschreven, waarin Jona naar Ninevé wordt gestuurd om het volk daar op te roepen om zich van hun slechte weg te bekeren. Een wonderlijk verhaal met die walvis en zo, de wonderboom die in één nacht opkomt en net zo snel verdwijnt dan hij was gegroeid, een hele stad die zich na een paar dagen boeteprediking van Jona ook daadwerkelijk bekeert en boete doet. Het boekje Jona is ook pas in de vierde of derde eeuw voor Chr. geschreven, vijf eeuwen na de verwoesting van het Noordrijk dus. Toen bestond het Assyrische rijk met hoofdstad Ninevé helemaal niet meer, maar de gevoelens waren nog even levendig. Toch gaat het in het boekje Jona wel ergens over, en wel over veel meer dan we in eerste instantie zouden denken. Het gaat over de vraag ontstaat liefde uit rechtvaardigheid of juist andersom ontstaat rechtvaardigheid uit liefde. En als vrede en rechtvaardigheid uit liefde ontstaat dan heeft dat grote, heel vér strekkende consequenties. Heling, jouw geschenk aan de wereld Een eerste consequentie is dat het onrecht uit verleden wordt vergeven en weggedaan. Zelfs als dat onrecht is gepleegd door je aartsvijand die het grootste deel van je eigen volk heeft uitgeroeid, dan nog is de Allerhoogste bereid tot genade en vergeving. Vanuit een liefdevol hart stuurt Hij een stem naar Ninevé en het wonder geschiedt, de stad bekeert zich en wil het anders gaan doen. En dus geen ondergang, geen verwoesting, geen strijd, maar vrede, nieuwe perspectieven. En zo wordt de vijand uit het verleden voor wie wij nog steeds haat en bitterheid koesteren voor ons een voorbeeld om van te leren. Dat is een harde en confronterende les. Niet wij hebben het bij het rechte eind, niet ik heb het juiste inzicht maar de ander, de vijand. En je moet er diep doorheen om dat inzicht echt tot je door te laten dringen. Geen wonder dat Jona helemaal geen trek had in deze opdracht en er voor weg vluchtte. Hij moest zelfs door het dodenrijk waar God een grote vis beschikte om hem te redden en hem toch weer op de weg te zetten die hij moest gaan. Heel vaak weten we precies wat we te doen hebben en zijn er allerlei redenen om het dan maar niet te doen. En zelfs als je dat dan uiteindelijk toch eenmaal gaat doen, kun je het ook nog halfslachtig doen en niet met je hele hart het beste voor de ander wensen. Dat alles kan de toets van de liefde niet doorstaan. Als de liefdevolle Geest van God gaat werken dan gaat het tot het gaatje en verder. Vergeving en genade is het parool en niets anders. Laten we nog eens een stapje verder gaan. Ik bedoel Jona, nou ja dat is zo lang geleden, zo ver van mijn bed en de tijden zijn toch helemaal veranderd? Wat moet ik daar nu nog mee? Nou laten we de gelijkenis dan eens bekijken die Jezus vertelde over de landeigenaar die iedereen met hetzelfde loon naar huis stuurde, of ze nu de hele dag hadden gewerkt, een halve dag of maar een paar uur. Gunnen wij de lanterfanter het zelfde loon, dat ik krijg na een dag hard werken? Kan ik denken vanuit de behoefte aan levensonderhoud van die ander zoals de landeigenaar deed? De ander gunnen wat ik zelf heb moeten ontberen? En dan gaat het niet alleen om geld maar ook om aandacht, tederheid, zelfontplooiing en ga zo maar door. Als je daar echt bij stil gaat staan, dan komt er vaak een levenlang pijn naar boven. En het is juist die pijn die je belet om de ander, die het je allemaal heeft onthouden, te vergeven en het beste te wensen. Waarom zou je vergeven en de liefde laten stromen? Omdat vergeving helend werkt, niet alleen voor de ander maar misschien nog wel meer voor je zelf. En als je de weg van Jona wilt gaan, dan draait het precies hier om. Liefde, vergeving, heling, en de nieuwe perspectieven, een wereld van vrede en gerechtigheid, die daar voor iedereen uit voort vloeien. Ik heb het zelf eens een keer gehad, dat ik iemand – die trouwens al lang was overleden – niet kon vergeven. Dat ging zelfs zover dat ik het Onze Vader niet meer over m’n lippen kreeg en met name de zin ‘gelijk wij ook vergeven onze schuldenaren’. Maar als je de liefde van God wilt laten stromen dan moet dat wel. En dus heb ik gebeden: God als het de bedoeling is geef mij dan de kracht want ik kan het niet. En juist dat gebeurde. Ik kon het Onze Vader weer bidden, werd verlost van een hoop bitterheid en wrok en voelde me geheeld. Toen ik dat verhaal laatst aan iemand vertelde zei ze tegen me: alles wat in je zelf wordt geheeld is tegelijkertijd jouw geschenk aan de wereld. Ze had gelijk, als het onrecht uit het verleden weg is, heeft het je ook niet meer in z’n macht en krijg je een heel andere, liefdevolle uitstraling. Er komt ruimte voor het welzijn van iedereen. De ander liefhebben als jezelf voelt dan niet meer als een opdracht, maar als een bijzondere, liefdevolle waarheid waarvoor je alleen maar dankbaar kan zijn. Het liefdegebod als universele waarheid Kortom, de universele liefde van de Eeuwige gaat ver voorbij onze grenzen. Het volk van God wordt ermee in het Jona verhaal opgeroepen om een trauma uit een ver verleden op te lossen, de aartsvijand Assyrië te vergeven en de stad Ninevé het beste te wensen. En ook de minder bedeelden uit de parabel krijgen er nieuwe perspectieven op een beter leven mee. Zij mogen ook van de genade leven en hard gaan werken aan een beter leven. Hetzelfde geldt ook nu nog. De liefde roept ons op tot vergeven en dan komt de heling en dat is dan gelijk jouw geschenk aan de wereld. Daarmee ga je misschien wel doen wat je ooit eens hebt gedroomd maar nooit hebt gedurfd. En nu komt de energie, nu komt het vertrouwen om het wel te doen. Ga op weg zou ik zeggen, stap erin, doe wat de liefdevolle Geest van God je in je hart legt. En je zult een gezegend mens onder gezegende mensen zijn. Amen Voorbeden Lieve God, Dank voor Uw niet aflatende trouw, dank voor de liefdevolle energie die U in ons universum laat stromen. Help ons Heer om ons daar zo bewust van te zijn – elke dag opnieuw – dat die liefde de basis wordt waarop wij leven. En dat we dan gaan vergeven wat fout is gegaan in ons leven, we ons laten helen als het gaat om diepe en lang verdrongen of zelfs gekoesterde trauma’s en daarmee die helende kracht ook weer aan de wereld doorgeven. Lieve God laat ons geloof niet bestaan uit holle frasen maar laat het echt iets betekenen voor ons zelf en de ander. Al is het alleen maar dat we leren hoe we een zinvol, een betekenisvol leven kunnen leven in een wereld vol onzekerheid. Wees met allen die moeite hebben met de warboel van deze tijd. Wees met de bijstandsmoeders, de junks, de mensen in psychische nood, de mensen aan de zelfkant van de samenleving, de zieken, de eenzamen, zij die rouwen, zij die de dood in ogen kijken, met het echtpaar wier zoon zelfmoord pleegde. En maak ons duidelijk hoe wij iets voor al die mensen kunnen betekenen. En wees ook met ons, gewoon zoals wij hier als Uw gemeente bij elkaar zijn. Verwarm ons met Uw liefde, geef vrede in ons hart als wij stil worden voor U en wees met een ieder die wij in stilte opdragen aan Uw eeuwige barmhartigheid. Stil gebed Onze Vader Ik zou het fijn vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.