De stilte

Thema: de stilte als basis van activiteit Bijbellezingen: Exodus 20:1-17 Johannes 2: 13-22 Preek Lawaai Het tempelplein, gemeente, een paar weken voor de feestdagen. Het is er een kabaal van jewelste. Lekkere vette duiven, vijf voor de prijs van vier. Voor al uw paashapjes: malse lammeren en een prima offerstier. Dames haal hier uw nieuwe outfit voor de feestdagen, niet goed geld terug. En voor de buitenlanders overal kraampjes waar je geld kunt wisselen: veel voor weinig is de leus, maar in wezen is het natuurlijk andersom. Snacks zijn overal te krijgen, sterke koffie, vele verschillende soorten thee en hier en daar lurken een paar mannen aan een waterpijp. Het is net een Turkse kashba, druk en gezellig en er wordt ontzettend veel omgezet. De zaken gaan goed en de vele kooplieden wrijven zich vergenoegd over hun dikke buiken. Dat wordt een topjaar dit jaar met Pesach. Niks mis met een Turkse kashba, alleen dit is wel het tempelplein. Het lawaai zwelt nog verder aan. Ook dat is niet ongebruikelijk. Er is altijd wel ergens onenigheid tussen koper en verkoper en soms loopt dat danig uit de hand. Maar nu gaat er een klant wel heel erg te keer. Er klinkt gerinkel van koopwaar en geld op de stenen en dan de doffe dreun van hout, de marktkraam, die tegen de grond wordt gesmeten. Dit is toch al te dol en de menigte dromt samen rond de plek des onheils. De klant gaat als een wildeman te keer en kennelijk betreft het niet één koopman, ook de kraam van de buurman gaat tegen de vlakte. En nog één, en nog één. Is deze meneer gek geworden? Hij gaat tekeer als een brullende leeuw en alle kraampjes moeten het ontgelden. Ze gaan allemaal tegen de vlakte en binnen de kortste keren is het chaos op het tempelplein. Gek genoeg is er niemand die deze man probeert te stoppen. Hij is echt boos en in zijn boosheid zit iets oprechts, iets heiligs zelfs. Ergens heeft hij ook wel gelijk met wat hij uitschreeuwt: het huis van de Eeuwige is bedoeld als een huis van gebed, maar jullie maken er een rovershol van. Stilte En dan ineens is het doodstil op dat eerst zo rumoerige tempelplein. De één na de ander pakt z’n spullen en druipt af. Tot Jezus alleen over is met een paar discipelen en een paar schriftgeleerden die hem met een kritisch vragende blik gadeslaan. Vertel ons: waar haal jij het recht vandaan om zoiets te doen, om zo de openbare orde te verstoren en het economische leven stil te leggen. Het zijn dure tijden, nog los van alle andere ellende die we van de Romeinen over ons heen krijgen. Waarom nu deze stilte? En Jezus antwoordt: alleen in de stilte kun je God horen spreken, alleen in de stilte is er ruimte voor het wonder, alleen in de stilte kun je je eigen lichaam als een tempel ervaren, alleen in de stilte weet je je met lichaam, ziel en geest geborgen in de warme hand van de Allerhoogste. Breek deze tempel maar in één dag af en ik zal hem in drie dagen weer opbouwen. De stilte is mooi. De stilte is vredig. De stilte is hard. De stilte is confronterend. De stilte is mysterie. De stilte is basis en bestemming. De stilte is grond onder onze voeten, een dak boven ons hoofd. De stilte is indringend. De stilte is vol geluiden. De stilte is zelfonderzoek. De stilte is openbarend. De stilte is wonderlijk, accepterend, liefdevol. De stilte is de liefde van God ervaren in je hart. De stilte is nieuwe perspectieven. De stilte is genieten. De stilte is niets moeten, alles mogen. De stilte is …. stil. Zoeken naar de stilte in jezelf Van het gekrakeel op de markt, de kakofonie op het wereldtoneel naar de stilte in jezelf. Het lijkt een hele stap en het is ook een hele stap. Vaak is er heilige toorn, boosheid en zelfs geweld voor nodig om de wetsverkrachters, degenen die Gods goede bedoelingen maar niet willen begrijpen en ook je eigen onrustige hart het zwijgen op te leggen. Paulus roept ergens in vertwijfeling uit: ik ellendig mens, ik wil het goede, maar ontdek dan dat ik juist in mijn doen en laten het kwade najaag. Constant woedt er in mijn binnenste een strijd tussen goed en kwaad die ik maar niet kan winnen. Hoe vind ik de innerlijke rust in mijzelf. Hoe breng ik al die stemmen in mijn binnenste tot bedaren. En het is ook niet voor niets dat er hele programma’s zijn ontworpen met meditatietechnieken om de rust in jezelf te vinden. Dat is en blijft heel erg moeilijk, want je kunt niet maar zo het denken stopzetten of de stroom van je gedachten een halt toe roepen. Je hoort vaak als het om mediteren en zo gaat, dat je niets moet denken, niets moet willen, niets moet kunnen. Maar als je de technieken daarvoor aanleert dan ben je al bezig met denken, willen kunnen. Hoe kom je dan toch bij die stilte in jezelf? Is het echt zo razend moeilijk? Meditatie Ja en nee. In sommige, vooral evangelische, kringen is het heel normaal dat je dagelijks een moment neemt voor gebed, in de bijbel lezen of in een dagboek, meditatie, enzovoort; dat kan een kwartiertje zijn of een half uur, wat je zelf maar wilt en kunt bezetten; stille tijd heet dat, een moment voor jezelf. Ik probeer het zelf ook en hoewel het me niet altijd lukt ervaar ik wel de weldadige rust die er vanuit gaat in m’n hele wezen. Soms lees ik eerst wat, of denk ik na over de bijbeltekst waar ik de volgende zondag over ga preken. En dan ga ik op m’n boomstammetje zitten dat al jaren in mijn studeerkamer staat als meditatiehulpje. Rechte rug, ontspannen ledematen, diep ademen. Wat ik zelf in die eerste fase belangrijk vind is dat ik niet probeer m’n gedachten te sturen of te stoppen, maar om ze te laten komen en gaan. Vaak is dat een woeste stroom als er weer van alles is gebeurd in de wereld, als er weer iemand schietend door een school is gerend, als er in Amerika een nieuwe president komt, als ik te veel aan m’n hoofd heb voor één dag. Als je dan toch diep blijft ademen dan merk je dat de stroom rustiger wordt. Dan ga je ook meer over jezelf denken op diepere bewustzijnslagen en dat levert vaak diepe inzichten op. Zeker in de veertigdagentijd, maar niet alleen dan, is dat natuurlijk heel vruchtbaar. Soms kom je op dingen die je moet rechtzetten, relaties die je nieuw leven in moet blazen, een nieuwe koers die je zou kunnen volgen. Ook dan is het belangrijk dat je die gedachten laat komen en gaan, terwijl je diep blijft ademen. En zo kom je dan op een nog diepere laag terecht, waarin je alleen nog geborgenheid voelt, de warme nabijheid van God. Door dat diepe ademhalen voel je de energie, die de zuurstof je lichaam binnen brengt, door je hele wezen stromen. Je tenen en je vingertoppen gaan tintelen en je wordt dankbaar voor elke ademtocht die je in mag nemen. Je krijgt een soort zekerheid, dat wat er ook maar wordt afgebroken, als het met liefde is gebouwd dan zal het op één of andere manier blijven bestaan. Daarom blijft alles wat je die dag gaat doen zinvol. En met die rust stap je als herboren de nieuwe dag weer in. Echt een geweldige manier om je dag mee te beginnen. De stilte als basis van activiteit Is dat nou zo moeilijk. Ik zei het al: ja en nee. Het moeilijke zit hem in het loslaten. Je wilt zoveel en je hebt eigenlijk geen tijd voor dit soort onzin. Het maalt allemaal door je hoofd. En dan toch rustig blijven zitten, diep ademhalen en de rust laten komen, dat is moeilijk. Wat ook moeilijk is, is om elke dag zo’n moment voor je zelf te nemen, om er een systeem van te maken waarin je dagelijks iets van de liefde van God door je hele wezen laat stromen. Maar je wordt wel rijkelijk beloond. Zo’n vaste structuur alleen al geeft rust en die wordt aangevuld en verdiept door de regelmatige gang naar je diepste innerlijke lagen. En je hoeft niet bang te zijn voor wat je daar aantreft, want je mag het allemaal in de liefdevolle handen van de oneindig vergevende God leggen. En met die ontspanning kun je heel veel aan van wat zich aandient in je dagelijkse leven. Probeer het maar eens uit zou ik zeggen. Aan de basis van alles ligt de stilte. En daar moet je helemaal niks. Dat is toch niet zo moeilijk? Nee maar tegelijkertijd vinden wij juist dat het moeilijkste wat er is. Er is vertrouwen voor nodig en geloof, veel geloof om de liefde van God in de stilte in te drinken en er vervolgens in een gebroken wereld weer tempels mee te gaan bouwen. Echt, voor God is niets onmogelijk. De gekruisigde Jezus wekte Hij tot nieuw leven, elke lente brengt Hij nieuw leven in de dode natuur, en ook jou en mij helpt Hij telkens weer op de been, als we zelf niet verder kunnen. In stilte wordt het goede leven voor ons mogelijk gemaakt. Daar word je als gemeente van Christus toch blij van en dankbaar. Doe er wat mee en de mensen gaan het merken. Voorbeden Lieve God, Wij danken U voor de vogels en de bloemen, voor de lente en al het nieuwe leven dat U in stilte hebt voorbereid en dat nu weer overal uitbot. Dank U wel dat wij U steeds weer mogen ontmoeten in de stilte, alles aan U voor mogen leggen en van U nieuwe energie krijgen om het goede leven te leven, zoals U dat hebt bedoeld. Heer laat zo ons geloof een baken van licht zijn in een donkere wereld, een bron van blijdschap in een wereld die gebukt gaat onder allerlei soorten crisis. Geef vrede Heer en laat de zachte krachten het winnen van oorlog en geweld, van angst en eigen gelijk. Wees met een ieder van ons als we stil worden voor U. Wat ons ook maar bezig houdt, we leggen het voor U neer. Blijdschap, verdriet, onmacht, psychische nood, ziekte, rouw, neem het op in Uw eeuwige liefde en zegen ons in de stilte met Uw warme nabijheid. Stil gebed Onze Vader Ik zou het leuk vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s ‘Preken’ vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.