De wet

Thema: het bevrijdende van de wet Bijbellezingen: Ps 19. Joh. 15:1-10 Preek De wet, bron van feestvreugde? Ooit gehoord, dat de wet plezier geeft en aanleiding kan zijn tot uitzinnige feestvreugde? Meestal denk je bij de wet aan saaie regeltjes of aan wat niet mag, aan beperkende maatregelen, of aan onzinnige voorschriften. Ik zie ons nog niet zo snel een feestje bouwen rond het Burgerlijk Wetboek. In Israël is dat heel anders. Nog steeds kennen ze daar de officiële feestdag met de naam Shimchat Torah Vreugde der Wet. En het gaat er uitbundig aan toe daar op dat feest. De boekrol, waarin de wet is opgeschreven wordt tevoorschijn gehaald en om de beurt mogen alle aanwezigen er een tijdje mee rond dansen. Die boekrol wordt gekoesterd en is het centrum van de zingende dansende en hossende menigtes. Hoe is dat nou toch mogelijk, dat een wetboek hele menigtes zo tot uitzinnige blijdschap kan brengen, die ze met elkaar delen in een prachtig feest? Zijn de Joden dan zo’n braaf, plichtsgetrouw volkje, dat altijd precies doet zoals dat is voorgeschreven, of is er toch nog iets anders aan de hand? Wat zien zij in die wet nog meer dan alleen maar saaie regeltjes? De wet kern van de Hebreeuwse bijbel Eigenlijk is dit beeld van een feestvierende menigte rond de boekrol met de wet een mooi beeld voor de hele bijbel. Het hele Oude Testament wordt wel eens voorgesteld als drie in elkaar liggende cirkels. De buitenste cirkel wordt gevormd door de geschriften, de verhalen over hoe mensen samen leven vanuit de liefdevolle wil van God. De middelste cirkel wordt gevormd door de profeten die koningen wijzen op hun verantwoordelijkheid in dezen. En de binnenste cirkel is de Torah, de wet. In die wet is God zelf aanwezig. En dan gaat het er niet zo om, dat wij volmaakte mensen zijn, die precies doen wat de wet voorschrijft. Ja misschien kunnen we dat op de lange duur een beetje leren. Maar je kunt er zeker van zijn, dat we zo af en toe toch weer in de fout gaan. Daar word je niet blij van en het is ook geen reden tot feest. Nee waar het op het feest van de Vreugde der Wet om gaat is nou juist, dat ondanks het feit, dat de mens zich vaak niet aan de regeltjes houdt, God toch met ons contact zoekt. Dat Hij, waar wij de fout in gaan, mensen weer toekomst biedt en de goede kant op wijst, ons helpt om een goed en bevredigend leven te leiden met behulp van die regeltjes. Ofwel hoe donker en eenzaam het ook is in het leven, er is altijd een nieuw begin mogelijk en de hoop op een mooie toekomst gaat nooit meer verloren, omdat God ons Zijn wil heeft bekend gemaakt met Zijn Wet. En omdat Hij ons telkens weer nieuwe moed en kracht geeft om te leven naar Zijn wil. En dat is natuurlijk wel een reden om feest te vieren, wat in Israël dan ook elk jaar weer en heel intensief met veel plezier wordt gedaan. Psalm 19 Iets van die feestvreugde klinkt ook door in die prachtige Psalm 19. Woorden schieten tekort. Dat kun je ook zien aan Psalm 119, die we aan het begin van deze dienst hebben gezongen. Een langere psalm bestaat er niet. Hij gaat helemaal over de wet en aan het eind heb je het gevoel, dat de dichter nog niet echt klaar is ondanks al die woorden. Woorden schieten tekort. De dichter van psalm 19 gaat iets efficiënter met z’n woorden om. Hij beschrijft de schepping als een taal die ver uitstijgt boven menselijke woorden en die juist daarom tot aan alle uithoeken van de aarde doordringt. De bedoeling van de Eeuwige is volkomen duidelijk voor de dichter van onze psalm. Zo zuiver en mooi als de schepping is, zo is ook haar Schepper en zo zijn ook Zijn woorden. De aanwijzingen van God voor de mensen zijn bedoeld om mensen zo mooi te maken als de schepping zelf. Die aanwijzingen zijn zuiver, betrouwbaar, mooier dan goud en zoeter dan honing. De wet van de Heer is levenskracht voor de mens, wijsheid voor de eenvoudige, vreugde voor het hart, licht voor de ogen, bestendig en rechtvaardig. Als je Psalm 19 zo leest dan lijkt het er een beetje op, dat de volmaakte wereld binnen handbereik ligt en het kwaad nauwelijks meer een rol hoeft te spelen. Maar de dichter doet wel iets met het onvolmaakte van ons leven. Eerst is er natuurlijk het bovenpersoonlijke kwaad dat je treft en waar geen mens wat aan kan doen. Maar dan komt al snel de mens in beeld. Wie kan al zijn fouten kennen? Spreek mij vrij, God, van mijn verborgen zonden en daarvan is hoogmoed de meest voorkomende en de ergste, waar we als mensen van moeten worden bewust gemaakt, tegen moeten worden beschermd, van moeten worden bevrijd. Het kwaad is er wel maar het vertrouwen dat de Heer ons er van kan bevrijden is veel sterker. De eeuwige liefde van de Eeuwige spreekt in Zijn schepping en in Zijn wet. En wat nog belangrijker is, als wij een beetje proberen daar naar te leven, dan blijf je in voortdurend contact met God, wordt alles wat niet goed is uit je weg genomen en wordt je leven net zo stralend en mooi als Zijn schepping nu eenmaal is. Want uiteindelijk is de Heer mijn rots, mijn verlosser. Bron en vrucht Of zoals Jezus het zegt, als je met God in contact blijft, dan lijk je op die druiventros die met de wijnstok verbonden blijft en heel veel druiven voortbrengt. Hier en daar wordt gesnoeid, verkeerde dingen weggedaan en wat overblijft is prachtig. Volop vrucht, boordevol sap. Een vruchtbaar leven, vol liefde, feest en avontuur, maar ook vol meeleven met mensen die het zwaar te verduren hebben in het leven. Een warme deken slaan om hen die worden getroffen door de slagen van het bittere lot. Samen een warme gemeenschap worden waarin het voor iedereen goed toeven is dat was de bedoeling van de Allerhoogste, zoals die is neergelegd in Zijn wet. Vaak is het zo – hoewel niet altijd hoor – maar vaak is het wel zo, dat als je zelf begint met geven andere mensen ook ineens gaan geven. En dan heb je allemaal genoeg en samen feest. En dat is dan weer precies wat God met Zijn wet bedoelt, namelijk dat we het samen fijn hebben met elkaar. Dat gold in het Oude Testament, dat gold ook in het Nieuwe Testament, dat geldt voor de synagoge en voor de kerk, dat geldt ook voor onze piepkleine geloofsgemeenschap hier in Gasselte. Met vallen en opstaan, natuurlijk, nooit helemaal volmaakt, maar altijd weer gevoed door de Geest van God, altijd weer met nieuwe moed, met nieuw vertrouwen doen wat we kunnen omdat de liefde van God de wereld in moet en we juist daardoor ook zelf zo bijzonder gezegend worden. Het einde van het alibi-denken Tja, op deze manier wordt de wet, dat wil zeggen de wet van God, een bron van vreugde en blijdschap en geeft alle reden tot een uitbundig feest. Ik zou willen, dat we als gemeente van Christus deze betekenis van de wet wat meer in ons hart meedroegen. Daardoor zou het evangelie van de genade, van hoop midden in de wanhoop, van licht in de duisternis, wat meer handen en voeten krijgen in de concrete werkelijkheid van ons alledaagse leven hier en nu. Nou ja het is nooit te laat om er mee te beginnen, dus ik zou zeggen wat let ons. Laat de Geest van God, die leeft in Jezus ook leven in je hart en zie maar eens wat er gebeurt. En ik verzeker je, woorden schieten tekort. Stille en vooral gulle dankbaarheid is misschien nog de beste manier om er iets van door te geven. En die gulheid zal worden gezegend, zowaar de Heer leeft. Voorbeden Lieve God, Wij danken U voor Uw wet en voor de blijdschap die U voor mensen met die regels bewerkstelligt. Dank U wel voor het inzicht, dat U ons niet met onzinnige voorschriften wilt plagen, maar juist met Uw wet aanwijzingen geeft voor een goed en bevredigend leven. Voor ieder van ons persoonlijk, maar ook voor ons als gemeenschap. Heer geef ons dan ook de moed en de kracht om te leven volgens Uw wil, help ons om aan Uw evangelie van genade en hoop handen en voeten te geven midden in ons dagelijks leven, hier en nu. Heer wees met die mensen onder ons die het moeilijk hebben. Geef Zelf de kracht naar het kruis, dat zij te dragen hebben. Er zijn zoveel mensen op dit moment in Gasselte, die rouw te verwerken hebben. Vul de leegte met Uw warmte. Er zijn zoveel mensen die ziek zijn of eenzaam, verbitterd misschien. Geef weer een beetje kleur in hun huis, een beetje moed, kracht, hoop en vertrouwen voor de toekomst. Heer wees ook met ons zoals wij vanmorgen bij elkaar zijn als Uw gemeente en wij stil willen worden voor U. Geef ons de woorden, die wij niet vinden, hoor ons gestamel, versta onze stilte. Stil gebed. Onze Vader. Ik zou het leuk vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s ‘Preken’ vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.