What’s in a name?

Thema: over uitdijend bewustzijn Bijbellezingen: Numeri 6, 22-27 Lucas 2,21 Handelingen 4, 8-12 Overdenking De Westerse werkelijkheidsbeleving De Naam Jezus betekent veel meer dan we over het algemeen denken. Ik heb het over de betekenis die wij ergens aan geven en dat is een tijdgebonden aangelegenheid. Wil je meerwaarde aan betekenis ontvangen, dan moet je bereid zijn om ‘out of the box’ te denken, in patronen die je niet kent of aan gewend bent. Dat is best wel lastig en soms ook ronduit eng en bedreigend. Ik heb dat met de naam Jezus, een naam die simpelweg ‘God redt’ betekent. Maar duizend jaar geleden betekende de zin ‘God redt’ heel wat anders dan vijfhonderd jaar geleden en vandaag de dag betekent het nog weer wat anders. En dat komt, omdat we in de loop der eeuwen anders tegen de werkelijkheid zijn gaan aankijken. Duizend jaar geleden leefden we in het Westen volgens een heel overzichtelijk wereldbeeld, waarin de aarde het middelpunt van alles was. De zon, de maan de sterren en alle andere planeten draaiden om de aarde en daarmee ook om de mens als kroon der schepping. Een gesloten systeem dus, waarin alles z’n plek had en waarin ook God vrij uitputtend kon worden beschreven. Het kwaad tastte God in zijn eer aan en Hij kon daarin alleen genoegdoening krijgen door iemand die aan Hem gelijk was en dus kwam God in Jezus op aarde, die gaf zijn leven als zoenoffer en zodoende kreeg de Vader genoegdoening door de Zoon en kreeg iedereen die in de Zoon geloofde vergeving van zonden en eeuwig leven na de dood. De zin ‘God redt’ betekende toen dus dat iedereen die in Jezus geloofde door God werd gered en dat ooit de hele aarde zou worden bevrijd van het kwaad dat er rond ging. Vijfhonderd jaar geleden gingen we meten en kwamen we tot de ontdekking dat het allemaal wat anders in elkaar zat dan we altijd hadden gedacht. Niet de zon draaide om de aarde, maar de aarde en de andere planeten draaiden allemaal hun eigen baantjes om de zon. Wij waren niet langer middelpunt van alles en min of meer verdreven naar de marge. Wat betekende het nog om als mens ‘kroon der schepping’ te zijn. Was ook dat niet achterhaald? Maar wie ben ik dan eigenlijk, kom ik ooit van het kwaad af, kom ik ooit in de hemel? Het ik raakte verdwaald in een veel groter geworden universum. Om daarin gered te worden was niet meer zo vanzelfsprekend. Hoe krijg ik een genadige God? vraagt Luther. Er was veel geloof voor nodig om te blijven geloven, dat ‘God redt’, want niet alleen de aarde was in het geding, maar het hele toenmalig en nog maar ten dele gekende universum, waarin de mens als verloren en verdwaald ikje ronddoolde. Nu zijn we er inmiddels achter dat er niet één zonnestelsel is, maar dat er oneindig veel zijn. Het is niet meer voor te stellen wat de schepping eigenlijk omvat, één groot mysterie, vele malen groter dan waar men in de tijd van Luther een vermoeden van begon te krijgen. ‘God redt’ betekent heden ten dage dus weer iets heel anders. In de eerste plaats is de hele te redden werkelijkheid niet meer voor te stellen, en wat we daar dan als God bij moeten zien is ook niet meer in een alomvattende ‘godgeleerdheid’ te vatten. En dat Hij (of Zij) redt is een oneindige uitspraak geworden. Er wordt mee uitgedrukt, dat we geloven dat er een God is die in de gigantische strijd tussen goed en kwaad op aarde, in ons zonnestelsel en in alle andere zonnestelsels der hemelse gewesten uiteindelijk het goede zal laten overwinnen. De Naam Jezus, ‘God redt’ verwijst dus nu naar een heel andere werkelijkheid en redding dan duizend of vijfhonderd jaar geleden. Veel meeromvattend en ook veel mysterieuzer dan ooit. Hoe zou die redding er dan nu, heden ten dage uit kunnen zien? Ik denk door – zoals Luther deed – uit te gaan van een genadige God, een God die uitstijgt boven de door ons bedachte gesloten systemen, een God die redt, een God die verbindt, een God die liefheeft en die van ons hetzelfde vraagt. En in de voortgaande beweging van liefde ontvangen en liefde geven wordt ook mijn leven weer betekenisvol De Aäronitische zegen De Heer zei tegen Mozes: Zeg tegen Aäron en zijn zonen, dat zij de Israëlieten met deze woorden moeten zegenen: ‘De Heer zegene u en behoede u, De Heer doe zijn aangezicht over u lichten en zij u genadig, De Heer verheffe Zijn aangezicht over u en geve u vrede!’ Zo gaat de Aäronitische zegen en daaraan wordt toegevoegd: als zij zo mijn naam over het volk uitspreken, zal ik de Israëlieten zegenen In het Hebreeuws heeft deze Aäronitische zegen een prachtige vorm: drie regels, waarin drie keer de Naam van de Heer wordt gebruikt (JHWH). De drie regels zijn zo gebouwd dat de tweede langer is dan de eerste en de derde weer langer dan de tweede: de eerste regel bestaat uit 15 letters, de tweede uit 20 en de derde uit 25 letters. De zegen zwelt aan als een stroom die zich over het volk uit giet en het hoogtepunt dat alles samenvat wordt bereikt in het laatste woord: vrede. De eerste regel bestaat uit 3, de tweede uit 5 en de laatste uit 7 woorden, dat is samen 15 woorden. Als je daar 3 keer de Naam JHWH aftrekt, dan kom je op 12 het getal der volheid van de 12 stammen van Israël. Bij dit alles kun je ook nog bedenken dat het Hebreeuwse werkwoord barac niet alleen zegenen betekent, maar ook uitbreiden. De stroom van zegen breidt zich uit en uit en uit – over het hele volk Israël, de hele schepping, het hele universum – net zoals de Naam van de Allerhoogste niet aan banden van menselijk begrip gelegd kan worden en altijd meer is dan wij kunnen bedenken. Ofwel het mysterie van Gods liefde is de aanzwellende stroom van zegen over een steeds groter wordende werkelijkheid komende van een – voor ons bewustzijn – steeds groter wordende God. Ook dat wist Luther, want hij heeft de Aäronitische zegen een vaste plek gegeven in de protestantse eredienst. Pure genade dus, met grote gevolgen. Gelukkig Nieuwjaar! Wat die gevolgen voor 2012 precies zullen zijn is moeilijk te voorspellen. Ik ga me daar maar eens tijdens mijn studieverlof dit jaar – in de maanden januari, juni en juli – in verdiepen. Het lijkt me wel duidelijk dat het goed is om kritisch te kijken naar de ontwikkelingen in de samenleving en in de wereld en bewust te kiezen waar je uiteindelijk je vertrouwen in wilt stellen. Laat je daar dan maar leiden door de gedachte, dat we altijd te klein denken over de Allerhoogste en dat het geloof nooit te veel kan verwachten. Als we ons ook in 2012 weer laten inspireren om ons te verbinden en lief te hebben, een warme geloofsgemeenschap te zijn waarin iedereen welkom is, dan hebben we een belangrijke taak te vervullen als gemeente van Christus in Gasselte. Ook of misschien moet ik wel zeggen juist in 2012, het jaar dat door velen wordt gezien als een magisch jaar waarin veel zal veranderen. Maar wat er ook verandert, in de liefdevolle verbinding zal het een verandering ten goede zijn. En weet je gezegend bij elke stap die je zet in die richting. De naam Jezus betekent immers ‘God redt’. En dat lijkt mij voor het komende jaar een fijne gedachte. Gelukkig Nieuwjaar allemaal. Voorbeden Lieve God, Dank U wel dat U ons steeds meer Uw grootheid laat zien en dat we ons toch als Uw kinderen geborgen mogen weten in Uw warme glimlach. Heer we staan weer voor een nieuw jaar, een bewogen jaar, een magisch jaar, een jaar waarin veel zal veranderen. Houd ons vast in de palm van Uw hand en stel ons in de gelegenheid om door te geven wat we allemaal van U kregen aan liefde, warmte en vertrouwen. Wees met ons als kleine gemeente van Christus in Gasselte. Help ons om over onze eigen persoonlijke kleinzieligheden heen te stappen en de ander met vertrouwen en genereus tegemoet te treden om vervolgens samen Uw verbindende liefde te ervaren en door te geven aan een wereld in onzekerheid. Wees met een ieder die het nieuwe jaar met angst en beven in stapt en vreest geconfronteerd te worden met de harde werkelijkheid. God geef vrede en innerlijke rust in het bange hart, vertrouwen en nieuwe perspectieven, en mensen met een luisterend oor, een warme hand om de schouder, liefde en vriendschap. Laat zo het zicht op Uw redding weer doorbreken, zodat het leven weer zin en betekenis krijgt. Geef zieken kracht, wanhopigen nieuwe moed en stervenden de grote vrede. Wees zo ook met ons als wij stil worden voor U en met iedereen die wij in de stilte opdragen aan Uw eeuwige goedheid en trouw. Stil gebed Onze Vader Ik zou het fijn vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.