Geloof in beweging

januari 19, 2008

Deuteronomium 33, Mozes, ‘atelier’ van de liefde

Filed under: d) Deuteronomium,Preken — Jan Vaessen @ 10:00 am
Thema: over gezegend zijn midden in de gebrokenheid van het bestaan

Bijbel-lezingen:
Deuteronomium 32,48-33,5 en 33,26-29
Marcus 2, 1-12

Preek
Inleiding: Mozes’ ongehoorzaamheid
Eigenlijk is het heel dubbel wat Mozes overkomt op de berg Nebo in Moab. Hij mag een blik slaan in beloofde land alvorens te sterven. Er wordt een reden voor gegeven, dat Mozes niet zelf het beloofde land mag betreden. In de woestijn Sin was het volk Israël tegen de Heer in opstand gekomen. Maar is dat voldoende reden om Mozes de toegang tot het beloofde land te ontzeggen? Het volk heeft veertig jaar in de woestijn rondgezworven, omdat ze constant in opstand waren, morden tegen de Heer en klaagden tegen Mozes. Dat Mozes daar best wel eens flauw van werd valt te begrijpen. Maar in Deuteronomium wordt verwezen naar een specifieke gebeurtenis bij Meribat Kades die beschreven is in Nummeri 20.
Toen het volk weer eens geen water had en begon te morren, moest Mozes van de Heer naar een bepaalde rots gaan en die toespreken, zodat er fris helder water zou gaan stromen. In plaats van de rots toe te spreken sloeg Mozes met zijn staf op de rots. Het water ging stromen, zeker, maar Mozes was ongehoorzaam geweest. In plaats van liefdevol te spreken ging hij de rots met agressie te lijf en dat werd gezien als opstand tegen de Allerhoogste. En daarom mocht hij het volk dat hij uit Egypte had gevoerd en jarenlang door de woestijn had geleid niet het beloofde land in brengen. Is dat niet flauw van God? Zo’n trouwe dienaar op die manier afschepen. Ik moet zeggen ik heb toch een heel andere God dan de God die hier wordt afgeschilderd. Minder pietluttig en veeleisend, en veel barmhartiger en genadiger.

Verschillende betekenislagen in Deuteronomium 32
Waarom zou de Deuteronomist deze hele zaak nu toch zo op scherp stellen? In de eerste plaats natuurlijk om aan te geven dat met de woorden en opdrachten van God niet gesjoemeld mag worden. Met de Allerhoogste valt niet te spotten, punt uit.

a) Liefde in plaats van agressie
Maar de Deuteromist wil ook aan de ballingen in Babel laten zien, dat het hier een punt betreft, dat bij hun terugkeer in het beloofde land 700 jaar na Mozes, nog steeds heel belangrijk is. Agressie helpt niet, lost niks op en doet je alleen maar verder vervreemden van de liefde van God. Dat is in de afgelopen 700 jaren wel duidelijk geworden. Daarmee is het volk van God de fout in gegaan in de woestijn onder leiding van Mozes maar ook daarna in het beloofde land. Onder het motto ikke, ikke, ikke en de rest kan stikken, word je agressief naar je medemens toe, ga je graaien, en breekt alles je bij de handen af. Daarom zitten we nu in Babel, mensen. Laten we leren van de geschiedenis en niet nog een keer dezelfde fout maken. Laten we elkaar liefdevol benaderen, met liefde onze onderlinge geschillen oplossen in plaats van elkaar agressief te lijf te gaan, als we straks voor de tweede keer een bestaan gaan opbouwen in het beloofde land. Zo is de ballingschap in Babel een tijd van inkeer geworden en bezinning.

b) zegen midden in de gebrokenheid van het bestaan
Maar er zit nog een betekenislaag onder het verhaal van Mozes’ blik in het beloofde land op de berg Nebo en die is waarschijnlijk het belangrijkste. Zoals Mozes toen, zo kijken de ballingen nu vooruit naar het ideale leven in een paradijselijk land, het Messiaanse rijk waarin vrede en gerechtigheid heersen, en waar de liefde van God mensen inspireert tot mooie dingen. Dat verlangen is van alle tijden. Het leefde ook in de tijd van Jezus, en ook wij zien reikhalzend uit naar zo’n leven in vrede. Maar het leven is niet volmaakt. Er is oorlog, wereldwijde onzekerheid dat geen fundamentalisme kan ontkrachten, er is terreur, zonde en schuld, natuurrampen en ga zo maar door. En er is de belofte van de Allerhoogste God, dat Hij zijn schepping goed heeft gemaakt en net zo lang zal ijveren tot het kwaad dat erin is geslopen zal zijn verdreven en het leven goed zal worden. De belofte, dat de Heer Zijn schepping tot haar bestemming zal leiden, blijft staan de eeuwen door, omdat de Allerhoogste dezelfde blijft en zich aan Zijn beloftes houdt. Mozes mag een glimp van dat ideale leven zien op de berg Nebo, terwijl hij tegelijkertijd wordt bepaald bij z’n eigen eindigheid. Voordat hij met zijn voorouders zal worden verenigd – zo staat er – wordt hij in zijn stervensuur gezegend met de belofte.
De scheiding tussen goed en kwaad, leven en sterven is flinterdun, bestaat eigenlijk niet. Het bestaan is dubbel, we zien de beloftes en ervaren de gebrokenheid. Maar, zegt de Deuteronomist, in die dubbelheid is te leven als je kiest om te leven en te sterven vanuit de belofte. Geen mens is volmaakt, maar de Heer wel en als je ervoor kiest om op Hem te vertrouwen, dan kun je met een gerust hart de toekomst inkijken en instappen, want dan schakelt Hij je in om Zijn beloftes waar te maken. Dan wordt het leven goed, niet volmaakt, maar wel de moeite waard. Want de Heer zelf zal je zegenen. Zoals Jakob al zijn zonen zegende voor hij stierf, zo heeft ook Mozes een zegen voor elke afzonderlijke stam van Israël. En die zegen geldt ook voor de ballingen in het verre Babel, voor de lamme die door Jezus werd genezen en van z’n zonden werd bevrijd en voor ons in het hier en nu. De zegen blijft, want de zegen is het wezen van de Allerhoogste.

Een persoonlijke keus: liefde of agressie
Aan jou en mij de keuze: leven vanuit de veroordeling van een onvolmaakte werkelijkheid of leven vanuit de belofte van het Messiaanse rijk. Ofwel, leven vanuit de geest van agressie of vanuit de liefdevolle Geest van God. Laat ik er gelijk bij zeggen, dat agressie zich niet alleen op de ander hoeft te richten, je kunt agressie ook op jezelf richten. In dat geval neemt het de vorm aan van verbittering en verharding. Laat me eerlijk zijn. Ik heb het vaak knap moeilijk met de gebrokenheid van het bestaan, met mensen die alleen maar aan zich zelf denken, mensen die bij het minste of geringste gaan morren. En bij weer een zelfmoordaanslag komt er bij mij ook een hoop agressie naar boven. Vaak heb ik zin om op de rots te gaan beuken in plaats van die rots liefdevol toe te spreken. Op dat moment komt de totale zinloosheid van de graaicultuur met bakken over me heen en is het zicht op de belofte van een Messiaans rijk totaal verdwenen. Hoeveel eeuwen leeft die verwachting al en het komt er maar niet van.

Mozes, ‘atelier’ van Gods liefde
Maar dan moet ik ook weer denken aan die oude Mozes, die daar boven op de berg Nebo de dubbelheid van het bestaan heeft ervaren. Wat een leven heeft die man achter de rug. Geboren in een Joods slavengezin in Egypte. Aan de dood ontsnapt, omdat zijn moeder hem te vondeling had gelegd en hij door een Egyptische prinses in zijn biezen mandje dobberend op de Nijl werd gevonden. In plaats van aan de krokodillen in de Nijl te worden gevoerd – op last van de farao het lot van alle pasgeboren Joodse jongetjes – groeide Mozes op aan het Egyptische hof. Als jong volwassene kwam hij er achter, dat alles wat hij had geleerd en voor waar gehouden in zijn leven een leugen was geweest. Hij was geen Egyptische prins maar een Joodse slaaf. Moest wegvluchten uit Egypte, nadat hij was opgekomen voor een Joodse slaaf, die op de werkplaats werd gemolesteerd. Verbleef jarenlang in Midian als schaapherder, waar hij door God werd geroepen om het Joodse volk uit Egypte te bevrijden. Uiteindelijk moest de farao het slavenvolk laten gaan, waarna Mozes het morrende volk veertig jaren lang door de woestijn heeft geleid naar het beloofde land. En nu op de berg Nebo is zijn taak volbracht. Hij mag gaan rusten.
Wat een leven. Als er iemand zich bewust is geworden van de gebrokenheid van het bestaan dan is dat Mozes wel geweest. Steeds weer moest hij ontdekken, dat de werkelijkheid toch anders in elkaar zat dan hij altijd had gedacht. Steeds weer moest hij het onbekende in gaan en daarbij ook nog een heel volk voorgaan. Oh ja, vele fouten heeft hij daarbij gemaakt. Hoe kan het ook anders. Maar wat hij wel heeft ervaren is, dat God met behulp van onvolmaakte mensen door de eeuwen Zijn plannen doorvoert en Zijn beloftes waarmaakt. De dood is voor Mozes geen schrikbeeld. Hij mag nu rusten en verenigd worden met zijn voorouders, voor wie de beloftes van de Heer ook al golden. Mozes staat in een lange traditie. En hij mag vooruit kijken, het beloofde land in en de toekomst in. De beloftes uit het verleden blijven gelden. Jakobs zegen geldt nog steeds, voor elke zoon, voor elke stam een aparte zegen. Mozes is een gezegend mens. Hij mag de zegen van de waargemaakte beloftes doorgeven aan de komende generaties die onder Jozua het beloofde land zullen binnentrekken. Die zegen geldt ook vele eeuwen later voor de ballingen in Babel die voor de tweede keer mogen proberen om te leven vanuit de liefde van God. En Jezus heeft de belofte universeel gemaakt, voor iedereen die wil leven vanuit de liefde van de Allerhoogste, ook voor ons hier en nu.

Leef vanuit de belofte en weet je gezegend
Het zicht op het Messiaanse rijk mag ons in de huidige warboel van de wereld volkomen zijn ontgaan, de belofte die is gebaseerd op de eeuwige liefde van God blijft van kracht. Laat je niet van de wijs brengen, sta in de belofte, leef vanuit de liefde van God, deel die liefde met elkaar en je zult een gezegend mens zijn.

Voorbeden
Lieve God,
Dank U wel voor Uw eeuwigdurende beloftes en dat U mensen zegent die staan in Uw belofte en willen leven vanuit Uw liefde. God, help ons daarin vol te houden als het leven moeilijk is en ons zicht op Uw rijk van vrede en liefde volkomen wordt verduisterd. Werk met Uw Geest in de harten van mensen, inspireer ons door Uw liefde, zodat we met goede moed de toekomst in durven kijken en in durven gaan. Gewoon, omdat we vertrouwen op Uw belofte en op Uw nabijheid.
Wees met een ieder van ons voor wie het leven moeilijk is. Mensen, die elkaar uit het oog verliezen, omdat ze zo vol zijn van zichzelf. Mensen, die tegen de eindigheid van hun eigen bestaan aankijken en daarbij de grote vrede missen. Mensen, die dierbaren zijn verloren aan de dood of aan het leven en nu de eenzaamheid ervaren die ze nooit hebben gekend. De uitgestotenen, voor wie de Taizé broeders in Bangladesh zoveel betekenen. We bidden U voor broeder Frank en al die andere mensen daar. Laat Uw liefde stromen tussen Maimensingh en Gasselte. Heer wees met een ieder van ons, zoals we vanmorgen bij elkaar zijn gekomen en we stil willen worden voor U. Wees met ons in de stilte en zegen ons met Uw warme nabijheid.
Stil gebed
Onze Vader

Ik zou het leuk vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina Preken vind je een overzicht van alle preken, die je elk afzonderlijk kunt aanklikken.

2 reacties »

  1. geachte ,

    nog steeds geen reacties, haast niet te geloven,

    vorig jaar stond ik met echtgenote en vrienden op Mount Nebo

    een bijzonder ervaring toch wel die mij niet los laat

    velen onder ons hebben jaren gezworven en konden het beloofde land niet ingaan

    maar dank zij hun inspanningen konden anderen er wel in

    voorwaar een stichtende gedachte waarmee ik bezig blijf

    ik doe hier wel eens iets mee

    vroeg of laat leest u dit ook wel eens

    hartelijk

    chris geens

    huisarts

    docent faculteit geneeskunde

    KU Leuven

    Reactie door chris geens — april 5, 2009 @ 11:22 pm | Beantwoorden

  2. Wat een mooie uitleg over Mozes en het slaan op de rots. Het intrigeerde mij waarom God zo boos was en niet het volk Israël mocht inleiden. Je gaf me een nieuw inzicht. Dank daarvoor.

    Reactie door Simone — april 4, 2019 @ 9:03 pm | Beantwoorden


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

%d bloggers liken dit: