Geloof in beweging

december 11, 2011

Waardebepaling achteraf

Filed under: Algemene blogposts,Artikelen — Jan Vaessen @ 1:48 pm

Thema: waardebepaling achteraf: zin of onzin? een persoonlijke worsteling

Deze maanden – november en december – rond ik weer twee leergangen retoriek af. Je gaat met elkaar een jaar lang – één dagdeel per maand – door een leerproces heen, dat door alle deelnemers als waardevol wordt beschouwd. Ze hebben aan het begin een voor iedereen gelijk beginbedrag betaald en dan komt aan het eind van het traject het moment van waardebepaling achteraf – voor welk bedrag mag ik je nog een tweede factuur sturen? Dat was vooraf wel aangekondigd, maar blijkt in de praktijk toch heel lastig te zijn. In de gesprekken daarover heb ik een paar belangrijke inzichten opgedaan, waardoor ik de waardepaling achteraf heb afgeschaft. Die inzichten wil ik graag met jullie delen en wie weet komt er wel een discussie over op gang. Dat zou helemaal mooi zijn.

Twee verschillende ordes van waarde
We hebben het bij de waardepaling achteraf over twee verschillende ordes van waarde. De eerste is gewoon geld, ruilmiddel, papiertjes met symbolische waarde die nauwelijks meer gedekt zijn door iets van concrete, reële waarde als goud (Fort Knox), land (Herman Wijfels) of wat dan ook maar. Eén druk op de knop en je hebt er weer een paar miljard eurootjes bij. Maar heb je te kort aan die papiertjes of staat er op je bankrekening een minnetje voor je saldo, dan word je daar wel in het concrete leven op afgerekend in de vorm van rente, bezuinigingen, enzovoort. Je hebt dat ruilmiddel dus wel degelijk nodig en tegelijkertijd kun je je afvragen wat nu eigenlijk de werkelijke waarde daarvan is. Is deze orde van de financiële waarde meer dan gebakken lucht? Hoe dan?
De tweede orde van waarde is wel ergens door gedekt. Eerst natuurlijk de materiële waarde, maar er zit ook iets in van overwaarde en die dekking is veel moeilijker hard te maken, in cijfers of in geld uit te drukken. Dan heb ik het over bijvoorbeeld sociale overwaarde: een mooie grote tafel die is gemaakt van afvalhout, waaraan prachtige dialogen worden gevoerd, die moedeloze mensen weer op de been helpen en stimuleren om zelf echte waarde te creëren, waarmee ze ook geld kunnen gaan verdienen om zelf in hun eigen levensonderhoud te kunnen voorzien. Of in mijn geval met een retoriekgroep: waarde die niet in geld is uit te drukken als inspiratie, verbondenheid, focus, plezier ervaren in het spreken in het openbaar, enz. Ik noem dit maar de orde van de waarde in real life.

Mijn worsteling met geld en waarde in real life
Ik ben in de afgelopen jaren helemaal enthousiast geraakt over de idealen van de netwerksamenleving, waarin het weer om echte waarde gaat en het gebakken lucht gehalte van de financiële sector meedogenloos aan de kaak wordt gesteld. Wat ik wil is echte waarde delen met iedereen die dat wil, mijn waarde beschikbaar stellen aan iedereen die dat kan gebruiken. Voor mij is dat concreet het geven van cursussen in het spreken in het openbaar geworden aan mensen met een totaal verschillende achtergrond, financiële draagkracht en opleiding. Alleen maar waardebepaling achteraf zag ik niet zitten, mijn schoorsteen moet ook roken. Dus vond ik een combi uit: een vast bedrag vooraf en een door ieder persoonlijk vastgesteld bedrag achteraf, gebaseerd op waardering, financiële draagkracht, enz. Ik dacht, dan zullen de mensen met veel geld het bedrag achteraf hoger stellen, zodat ik mensen ik met minder geld daarmee weer blij kan maken. En zo waande ik mij een soort Robin Hood die aan inkomensnivellering deed. Het lijkt heel nobel, maar het is wel naïef en ook niet echt zuiver of waardevol, zo blijkt in de praktijk.
In de eerste plaats vind ik het zelf heel moeilijk om te bepalen welk geldbedrag ik aan een cursus van 10 dagdelen moet verbinden. Maar daarachter ligt een hele andere vraag en wel de vraag: hoeveel vind ik mijzelf eigenlijk waard? Laat dat de ander maar beslissen, denk je dan. Maar als je bent opgegroeid met een onveilig chakra 1 (postnatale psychose bij mijn moeder), dan gaat het hier over een serieuze problematiek (ben ik wel goed genoeg om te bestaan?) die een ander niet voor mij op kan lossen. En door de waardepaling achteraf verwacht je dat – voor een deel – heel stiekempjes toch wel van de ander, tenminste dat gevoel kreeg ik er bij in mijn eigen persoonlijke situatie. Deelnemers aan een cursus vinden het vervolgens net zo moeilijk om een bedrag achteraf vast te stellen. Wat moet je meenemen in je oordeel, wat zijn de criteria, waar moet je het mee vergelijken, enzovoort en zo verder. Kortom het leek erop, dat ik mijn eigen probleem van waardepaling bij de ander neerleg en dat voelde niet goed.
Hierbij komt nog een ander inzicht, dat ik kreeg van een cursist en dat mij heeft doen besluiten de waardepaling achteraf af te schaffen. ‘Wat je ons laat doen om achteraf de waarde in geld uit te drukken’, zei hij, ‘is dat we met onze rug naar de toekomst gaan staan en alleen maar terug kijken en wat we daar zien aan een geldbedrag koppelen. Dat was het dan, de waarde is bepaald, het verleden in het heden met dat financiële bedrag stopgezet. Maar dan werp je als het ware een dam op naar de toekomst waar de waarde in real life van hetgeen in de cursus is geleerd zelfs nog kan toenemen. Door je te focussen op dat geldbedrag sluit je je af voor de (meer)waarde die niet in geld is uit te drukken en in de toekomst alleen nog maar verder kan groeien. En dat is toch zonde.’ Daar was ik het hartgrondig mee eens.

Het delen van waarde
En zo heb ik de waardebepaling achteraf bij mijn eigen cursussen afgeschaft. Ik bepaal de prijs en die probeer ik zo te bepalen, dat het voor mijn doelgroep op te brengen is, maar ook dat het als echte investering voelt. Dat laatste vergroot namelijk de motivatie om tot aan de eindstreep mee te blijven doen enorm. In de praktijk, zo is mijn ervaring, zijn het juist de mensen die niet zelf voor hun cursus hebben moeten betalen, die gaandeweg afhaken en dat is jammer. Dan heb ik liever een groep met minder maar wel super gemotiveerde mensen, die gaan voor het hele traject.
Geld heeft waarde als ruilmiddel voor producten en diensten, die mensen waardevol vinden. Alleen als het ruilmiddel wordt losgekoppeld van de waarde, die mensen aan die producten of diensten toekennen, kom je terecht in de sfeer van de gebakken lucht, bonussen en financiële crises. En daarom denk ik dat geld een concrete rol moet blijven spelen, waarin iets van waarde wordt uitgedrukt. Maar laat die rol wel een deemoedige, bescheiden rol zijn die dienstbaar is aan de waarde in real life, een rol die juist de waarde in real life in de toekomst nog verder voor anderen laat groeien, zonder dat je daar zelf financieel beter van wordt. Dan krijgt geld weer een koppeling met concrete waarde in real life en wordt het dienstbaar aan een samenleving, waarin mensen hun concrete eigen- en meerwaarde tegen betaling met elkaar gaan delen. Zo creëer je volgens mij een verbinding tussen de twee ordes van waarde – de financiële waarde en de (over)waarde in real life – die elkaar gaan versterken en waarin mensen beter gedijen dan in een samenleving die beide ordes van waarde krampachtig uit elkaar houdt. In de economie – zo leerde ik ooit op het HEAO – gaat het immers om mensen …

Hiermee is mijn worsteling nog niet voorbij en ook niet uitputtend uitgeplozen. De worsteling expliciet maken en publiceren is wel een stap in een proces, waarover ik graag met anderen wil nadenken. Dus als je wilt reageren, graag!

Ik zou het leuk vinden als je op de gedachten in dit artikel of in andere artikelen wilt reageren. Op de vaste pagina’s ‘Artikelen’ vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde artikelen, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

21 reacties »

  1. Dank Jan voor het openhartig delen. Ik heb zelf nog nauwelijks ervaring opgedaan met waardebepaling achteraf. Maar een worsteling was het zeker die paar keer. Het feit dat je klant zo over waarde moet gaan nadenken vergroot wel het bewustzijn over geld. En dat bewustzijn is niet meer zo sterk. Wel als het je eigen portemonnee is, maar niet als het geld van een instelling, overheid, bedrijf is. Dan rolt het ineens veel gemakkelijker uit de portemonnee. Maar of waardebepaling achteraf de weg is om dit bewustzijn weer te vergroten is de vraag.

    Reactie door Renate van der Veen (@Nieuwe_Lelie) — december 11, 2011 @ 2:27 pm | Beantwoorden

    • Dank je wel Renate voor je reactie. Al gaan we alleen maar weer eens – maar wel op een andere manier – over waarde nadenken, dan helpt dat denk ik al om ons bewustzijn en handelen een nieuwe richting op te sturen. Daarom vind ik het idee zelf van waardebepaling achteraf wel vruchtbaar. Ik heb er veel van geleerd.

      Reactie door Jan Chr. Vaessen — december 13, 2011 @ 8:02 pm | Beantwoorden

  2. Jan, ik ben het hartgrondig met je eens. Aanvulling: wanneer je waardering achteraf probeert te laten “stollen” in geld blokkeer je (zoals jouw cursist zei) datgene wat werkelijk wil stromen. Geld komt uit de gestolde, schaarse wereld. Waardering komt uit de wereld van overvloed waar dingen van nature stromen en vermenigvuldigen. Zorg dus dat je financiele waardering een resultaat is dat JIJ wilt behalen en wat jouw fysieke fundament voldoende voedt (PLUS reserves en investeringsruimte!!!). Daarbovenop kan al het overige stromen.

    Reactie door Sanne Roemen — december 12, 2011 @ 12:21 am | Beantwoorden

    • Dank Sanne voor je aanvulling. Dit is precies wat Eric bedoelde, laat de waarde stromen en stol het niet voortijdig

      Reactie door Jan Chr. Vaessen — december 13, 2011 @ 8:03 pm | Beantwoorden

  3. pff, ben er ook mee gestopt. ik vond het in sommige gevallen ook niet helemaal eerlijk. tijdens een borrel met waardebepaling achteraf bijvoorbeeld. de een betaalde bijna voor de ander. degene met dikke auto onder d’r reet betaalde niks. ik kan daar dus niets mee …

    Reactie door karin r. — december 12, 2011 @ 3:13 pm | Beantwoorden

    • Tja Karin, het gesprek met een bezitter van zo’n dikke auto over de waarde van dat ding zou ook nog wel eens van allerlei verrassends kunnen opleveren.

      Reactie door Jan Chr. Vaessen — december 13, 2011 @ 8:08 pm | Beantwoorden

      • ga ik er energie in stoppen om met zo’n persoon het gesprek aan te gaan. nee dus. knap als je dat wel kan/wilt.

        Reactie door karin r. — december 13, 2011 @ 10:41 pm

  4. In mijn werk als psychotherapeute, niet werkend voor een ziekenfonds (dat bestaat in Duitsland nog!) of verzekeringen ben ik lang bezig geweest met de vraag wat de waarde is van mijn werk. Na lang dubben en denken heb ik voor mezelf bepaald welk inkomen ik wil hebben…wat ik nodig heb om *mijn schoorsteentje te laten roken*. Nu bepaal ik in het eerstgesprek met de mensen die mijn hulp zoeken wat iemand kan betalen. In een open, eerlijk gesprek over inkomsten en uitgaven. Soms leidt dat tot afzien van luxe als een fitness-studio, de eerste stap in bewust-zijn van wat belangrijk is. Na 25 jaar ervaring hiermee kan ik zeggen dat de mensen met de hogere salarissen zonder meer bereid zijn meer te betalen, zeker ook als hen bewust wordt dat ze daardoor iemand die werkelijk héél weinig kan betalen, een kans geven ook psychotherapeutische begeleiding te krijgen! *Mijn waarde* ligt voor mij niet in wat ik verdien, maar in het zien hoe mensen met de ontwikkeling die ze meemaken in onze samenwerking anders in het leven komen te staan….:-)

    Reactie door anneke van de kassteele — december 12, 2011 @ 6:17 pm | Beantwoorden

    • Dat is ook mijn ideaal Anneke en gelukkig ervaar ik jouw *waarde* ook regelmatig. Ik denk dat de kracht van jouw aanpak is dat je in het begin duidelijkheid schept. Fijn dat ook mensen met hogere salarissen jouw *waarde* best wel begrijpen en ernaar handelen.

      Reactie door Jan Chr. Vaessen — december 13, 2011 @ 8:24 pm | Beantwoorden

  5. Ook ik geloof in meer waarde dan geld alleen, Jan. En ook ik ben zoekende naar de juiste vorm en invulling hiervan in relatie tot mijn werk als Pratende Spiegel voor leiders in dilemma. Mijn insteek voor nieuwe klanten is inderdaad een open gesprek aangaan, mijn klant bewust maken van zijn wensen / behoefte m.b.t. mijn inzet en wat dat waard is voor hem of haar.
    Een vriendin bracht mij op het idee om voor jezelf een concreet wensenlijstje te maken met zaken waar anderen jou heel blij mee kunnen maken, zoals bv. een website, een fiets, een half jaar vers brood, een abonnement of wat dan ook waar je anders zelf iemand voor moet betalen. Ik ben hier nog niet mee aan de slag, maar het is wel weer een mogelijkheid. Ik geloof sowieso in het uitwisselen van diensten en producten, zeker met die mensen waarmee je ‘ iets’ hebt.
    Wie weet zijn we met zijn allen wel op weg naar een heel nieuw tijdperk als het gaat om ‘waarde’. Kijkend naar de financiële wereld zou het zomaar kunnen dat we eenvoudigweg toe zijn aan iets anders dan geld. Ik vind dat wel een spannend idee!

    Reactie door Sandra Dolk — december 13, 2011 @ 1:39 pm | Beantwoorden

    • Dat we met z’n allen naar een nieuw tijdperk groeien, waarin we anders met waarde omgaan, staat voor mij als een paal boven water Sandra. En het voelt goed om daar nu al mee bezig zijn.

      Reactie door Jan Chr. Vaessen — december 14, 2011 @ 12:45 pm | Beantwoorden

  6. Dag Jan, wat een uitgebreid verslag van jouw proces om tot een besluit te komen over wat waarde en wat jouw waarde voor je betekent. In aansluiting op een eerdere reactie, merk ik ook in mijn praktijk voor integratieve psychotherapie dat er veel collega’s zijn die worstelen met hun tarief. Wat dat betreft is het eenvoudig wanneer je via de eerste lijn vergoed wordt, want dat tarief wordt bepaald door de zorgverzekeraar. Hoef je dus niets meer van te vinden. Ik heb echter nooit een probleem gehad op dit gebied en heb altijd gekozen voor een tarief dat ik redelijk vind in verhouding met mijn investeringen in tijd, geld en energie. Geld is energie, leert ons de chakrapsychologie. Het hoort ook thuis in het 1e chakra. Betaling van de cliënt voor het geleverde product maakt gelijkwaardig. Het lijkt me een prima keuze die je hebt gemaakt. Als je jezelf tenminste idd voldoende waarde hebt toegedacht.. 😄

    Reactie door Mirella A. Satoor de Rootas — december 18, 2011 @ 3:04 pm | Beantwoorden

    • Dank Mirella voor je reactie. Een uitgebreid verslag, zeker, maar ik vond het leerproces wel de moeite van het verslaan waard …

      Reactie door Jan Chr. Vaessen — december 20, 2011 @ 8:31 pm | Beantwoorden

  7. Herman hier, ik doe aan waardebepaling achteraf voor mijn slimmer werken coaching en slimmer werken lezingen. Ik probeer vol te houden dat ik het altijd doe, maar dat is niet meer waar. Ik gebruik het heel vaak en bij voorkeur als manier om loon naar werken te krijgen.

    Voor mij is waardebepaling achteraf gewoon een goed idee om op een ontspannen manier mensen blij te maken met wat ik kan en weet. Als er dan een eind aan mijn bijdrage is gekomen (en mijn spanningsboog is niet zo lang, dus dat is meestal vrij vlot) hebben we ‘t er over wat dat dan waard is. Dat rekenen we dan af, gewoon met een bedrag op een factuur of misschien wel in natura, daar heb ik een verlanglijstje (nog niet digitaal) voor.

    Dat levert hele waardevolle feedback op de inhoud én vorm van mijn verhaal. Bij coaching is het bovendien fijn dat een afgesproken tarief niet meetikt.

    De waardebepaling doe ik graag in gesprek en bij voorkeur interactief. Het bedrag eventueel per e-mail toesturen kan dan alsnog (ook handig voor administratie).
    —————————————-
    Ik ben het met de tekst “Maar dan werp je als het ware een dam op naar de toekomst waar de waarde in real life van hetgeen in de cursus is geleerd zelfs nog kan toenemen.” niet eens. Juist in het waardebepaling achteraf gesprek na een coaching of lezing op een afdeling van een organisatie benoem ik dat het effect van mijn bijdrage hetgene is waarvoor ik gewaardeerd wil worden. Als dat nu nog te vroeg ik kunnen we een latere waardebepaling datum afspreken óf gewoon een inschatting maken. Daarmee gebruik ik dit gesprek als brug tussen mijn geleverde inspanning en het resultaat bij mijn klant.

    En inderdaad, het is ook wel eens stom om mijn onzekerheid over mijn eigen waarde (ook al is het in gesprek) bij mijn klant neer te leggen. Ik heb daar graag een oplossing voor, op dit moment werkt waardebepaling achteraf voor mij simpelweg té comfortabel om een andere manier te proberen. Er was al eens een klant die het heeft omgedraaid, ik moest achteraf zélf mijn waarde bepalen en inschatten voor hem. Hij beloofde mijn factuur sowieso te betalen, een heel leerzame actie, nog steeds dankbaar voor!

    En dan nog even los van die stomheid, waardebepaling achteraf werkt voor het -vage- product wat ik lever erg goed om de onzekerheid van de klant weg te nemen. Ik vind het een zegen dat ik geen gebakken-lucht belofte hoef te doen als “in 2 sessies hou je een halve dag per week over”. Ik ervaar dat ik door mijn open opstelling namelijk naarmate ik mijn product lever steeds meer ruimte krijg om weer meer waarde te leveren. Dat zou in (mijn beeld van) het traditionele zakendoen elke keer een nieuw bewust klant-leveranciers momentje opleveren. Een moment waarin ik onhandig ben en wat ik (dus?) graag voorkom.

    Dus dan ben ik maar een beetje stom en maak ik het mijn klanten moeilijk. Samen kunnen we dan gewoon uitzoeken wát Herman gaat doen en hoe veel ruimte ik krijg. Ik doe dan m’n best om zo veel mogelijk van waarde te zijn. Heerlijk!

    disclaimer: Ik heb geprobeerd iets te zeggen en heb vervolgens woorden getypt (niet mijn favoriete medium) om dat te doen, het kan zijn dat die twee niet in overeenstemming zijn. Vergeef me, ik leg ’t graag zorgvuldiger uit, liefst in ’t eggie, bijvoorbeeld met ’n kop koffie of borrel erbij.

    Reactie door Herman Kopinga — december 19, 2011 @ 5:48 pm | Beantwoorden

    • Ha die Herman, Fijn een reactie uit de hoek van voorstanders van waardebepaling achteraf. Wat ik mooi vind in jouw verhaal is dat je het gesprek over de waarde open houdt. Lastig vaak, soms een beetje stom, soms de omgekeerde wereld, soms uitgesteld, maar elke keer weer leerzaam en waardevol. Vrijheid is ook een ding hierin. Eigenlijk zijn het allemaal waarden die ik ook nastreef, maar dan zonder waardebepaling achteraf. Vrijheid krijgt voor mij waarde als het ergens aan gebonden is en door iets positiefs wordt gevuld. Zo voorkom je voor mijn gevoel een al te naief idealisme aan de ene kant en een bang realisme aan de andere kant. De vraag is dan of dat achteraf moet gebeuren of dat het misschien ook vooraf kan …

      Reactie door Jan Chr. Vaessen — december 20, 2011 @ 8:53 pm | Beantwoorden

  8. Hoi Jan,

    Ik heb je stuk gelezen, waarvoor dank. Ook ik doe niet aan waardebepaling achteraf. Het is een systeem dat psychologisch meer doet (met de mensen die de waarde moeten gaan bepalen) dan we denken. A) Fundamenteel leg je een probleem bij de afnemer neer en dat roept allerlei gevoelens op die niet perse verbindend werken, maar die mensen ook onbewust uit elkaar kan drijven. B) met zeggen dat je NIET doet aan waardebepaling achter kan je het beeld oproepen dat je niet sociaal geëngageerd bent of geen idealen zou hebben. Ook dat roept verwarrende gevoelens op; iedereen wil graag gezien worden als een weldoener, of als Robin Hood. De heldenstatus staat iedereen en mind you, ook dat is niet vrij van ego.

    Volgens 1 v.d. wetten van beïnvloeding (volgens bijv. Cialdini) werkt beïnvloeding ook zo. Je geeft iemand eerst iets kleins (gratis!) en vervolgens vraag je om een toezegging van iets groters. 9 van de 10 mensen gaat overstag. Waarom? Er ontstaat een (onprettige) spanning in ons wanneer we merken dat ons gedrag strijdig is met ons eerder gedrag. De cognitieve dissonantie, jou vast bekend? We voelen dan een enorme drang om deze dissonanties te verkleinen door OF onze opvattingen aan te passen OF door gedrag aan te passen. Ik wil mensen heel graag (!!) positief beïnvloeden voor de goede zaak maar ik wil ze op geen enkele manier onder druk zetten. Niet bewust maar ook niet onbewust. Dit is een van de redenen waarom ik niet aan WA doe omdat ik er fundamenteel van overtuigd ben dat het mensen op de een of andere manier -bewust of onbewust- onder druk zet. De discussie die al wat langer gaande is levert het bewijs: het zet het gros van de mensen aan tot denken, discussie, twijfels en overwegingen. En omdat ik een enorme voorstander ben van vrijheid en een gruwelijke hekel heb aan druk en zeker morele druk…..voel ik me hoogst ongemakkelijk bij WA als dienstverlener.

    Ik heb het vorige week nog vergeleken met het volgende: stel; je ziet een mooie spijkerbroek in de winkel hangen. Je past hem, vindt hem mooi en je besluit hem te willen aanschaffen. De verkoper zegt “deze broek kost tussen de 70 en de 140 Euro en jij mag bepalen wat je geeft”. Als de verkoper daar dan ook nog aan toevoegt “jouw kennisje Elise heeft hem ook gekocht en zij gaf mij spontaan 140,- euro, leuk he?”, (dan denk je: dat zeggen mensen niet, nou….ik kan je vertellen….dat zeggen mensen wel!) dan sta je als afnemer ineens met je rug tegen de muur. 70 Euro geven kan dan al niet meer; dat roept schuldgevoelens op en met die schuldgevoelens voelt die broek überhaupt al niet meer fijn. Sterker nog; die broek + die opmerkingen maken de broek ineens waardeloos. Er zweeft een grijs wolkje van manipulatie boven. Laat maar. Ik kan wel zonder. En als je toch besluit om 140 Euro te geven, dan koop je misschien je schuldgevoel af, maar komen er allerlei andere gevoelens op. Is die broek het wel waard? Heb je misschien teveel betaald? Of had de verkoper misschien verwacht dat ik zelfs daar nog overheen zou gaan? Wat is een broek eigenlijk waard? Voor mij klopt ‘waardebepaling achteraf’ systemisch niet. Verwachtingen, hoop, bijdrage, waarde: probeer dat maar ’s uit te drukken in geld als afnemer vooraf OF achteraf. Ik weet helemaal niet wat een spijkerbroek mij waard is, ook niet vooraf.

    Daarbij merk ik soms dat de waarde die iemand toevoegt erg weinig afhangt van hoe de aanbieder zijn waar ‘uitstalt of brengt’. Ik heb vaak genoeg de grootste waarde toegekend aan mensen die me op een zeker moment in mijn leven voor dilemma’s stelden, die een conflict met mij startten of die het oneens met me waren. Pas veel later is die ene opmerking van die lastige collega goud gebleken, omdat ik de waarde ervan pas veel later erkende, omdat IK er toen pas aan toe was het te ‘horen’. Hoe kan ik dat allemaal meenemen in mijn waardebepaling? Dat is bijna onmogelijk.

    Nee, voor mij werkt het niet. Ik bied het zelf niet aan en ik vind het aannemen van werk onder vermelding van WA simpelweg onprettig. Ik houd van mensen die ergens voor gaan ‘staan’; dan kan ik gaan ‘liggen’. Het is een vorm van verantwoordelijkheid nemen. En wat je zaait, oogst je dan ook. Systemisch gezegd: als jij iets aanbiedt, kan ik kiezen of ik wil en kan aannemen, terwijl als je met een halfslachtig voorstel komt ik me in bochten moet wringen om te weten vanuit welk punt jij vertrekt. Dat weet ik niet, maar erger nog….dat weet jij ook niet. En dat communiceert niet gelijkwaardig.

    Reactie door Carolien Oosterhoff — december 21, 2011 @ 1:27 am | Beantwoorden

    • Dank Carolien voor je psychologische helderheid. Uit eigen ervaring weet ik, dat het bewustzijn een topje van de ijsberg is waarvan de helderheid wordt vertroebeld door voor- en onderbewustzijn. De bewustwording daarvan, die voor een belangrijk deel de kwaliteit van menselijke relaties bepaalt, is gebaat bij zoveel mogelijk helderheid in het materiele vlak, dat denk ik ook. Als daaruit dan meerwaarde voortvloeit in – niet in meetbare eenheden vast te leggen – termen als bewustwording, eigenwaarde, betekenisvolle relaties, dan is dat voor mij heel waardevol.

      Reactie door Jan Chr. Vaessen — december 21, 2011 @ 12:02 pm | Beantwoorden

      • Hoi Jan,

        De dingen die je noemt vind ik ook heel erg waardevol. Laat daar geen misverstand over bestaan. Poeh! Hartstikke. De waarde door de ander er aan toe laten kennen is lastig omdat daarmee mensen ineens iets ‘ontastbaars’ moeten uitdrukken achteraf. Het nadenken hierover vind ik wel heel erg waardevol, het maakt dat ik mijn investeringen beter ‘inschaal’ en zo de laatste jaren tot de ontdekking kwam dat bijv. meer bezit mij totaal niet gelukkiger heeft gemaakt. Dat is het voordeel van reflectie op dit thema. Ik wil maar zeggen: ben het met je eens. Waar ik de bottleneck voel is de spanning die het blijkbaar oproept bij velen. Dat wil ik niet creeren bij mensen en ik kan daar zelf een keuze in maken door vooraf helder te maken wat mijn diensten kosten qua investering. Het blijft nog steeds aan de ander om de waarde er aan toe te kennen, voor, tijdens en na mijn interventie. Groetjes, Carolien

        Reactie door Carolien Oosterhoff — december 21, 2011 @ 7:49 pm

      • 🙂

        Reactie door Jan Chr. Vaessen — december 21, 2011 @ 7:54 pm

  9. Nog een nabrandertje: ik heb zelfs wat moeite met mensen laten betalen naar draagkracht. Wat niet betekent dat ik nooit iets gratis doe overigens, maar goed, mensen in mijn naaste kring weten dit wel. Als ik mensen met een ‘lagere draagkracht’ minder laat betalen, dan heb ik het gevoel dat ik mij zijdelings ook bemoei met hun uitgavepatroon. En that’s none of my business. Ook hier gaat het om keuzes maken. Ik heb in mijn studententijd eens meegemaakt dat een studiegenootje van mij zei ‘geen geld te hebben’ om naar Griekenland te komen (waar ik in de zomers mijn geld verdiende) en toen heb ik haar reis en verblijf betaald. Eenmaal thuis bleek ze een hele nieuwe garderobe te hebben aangeschaft. I rest my case;-)

    Reactie door Carolien Oosterhoff — december 21, 2011 @ 1:37 am | Beantwoorden

  10. Jan, Dank voor je prachtige blog (die mij dankzij Nils opviel) en de rijke reacties die het op gang bracht. Ik ben het helemaal met je eens dat de materiële waarde “in real life” moet worden onderscheiden van de immateriële. Wat Sanne opmerkte over stollen en stromen, valt daar denk ik wel mee samen. Voor mij is het materiële inderdaad belangrijk om ergens een minimum (zekerheid, geen slapeloze nachten) te hebben. Dat is er natuurlijk alleen al omdat je soms met inkoopprijzen te maken hebt (zaalhuur, broekenstof, reiskosten). Voor het overige moet je je vrij voelen om op basis van waardebepaling-achteraf te kunnen ontvangen, oftewel materieel de ruimte hebben om niets extra’s te krijgen, compleet te falen etc. Hier vind ik Hermans bijdrage verhelderend. Het gaat er volgens mij namelijk om dat je niet alleen openstaat om te ontvangen maar ook openstaat om goed te geven. Het is fijn om feedback te krijgen, de kans krijgen te leren en te verbeteren. Daarvoor is nodig dat degene die iets op basis van waardebepaling-achteraf aanbiedt, er om te beginnen op kan vertrouwen dat hij (m/v) ook daadwerkelijk de waardering zal ontvangen resp. teruggenieten. Dat vertrouwen moet je dus eerst geven en dan krijg je wat Sandra zo mooi vind (en mij óók wel aanspreekt). Maar natuurlijk moet je daarin ook niet te naïef zijn.

    Dat past wat mij betreft in het vertrouwensvlak dat het concept waardebepaling-achteraf in het leven roept. Het vertrouwen is denk ik een essentieel onderdeel van het concept, en omdat waardebepaling-achteraf zo’n evident beroep doet op de anders vertrouwen, hoef je dat er niet bij te zeggen. Wel denk ik dat het belangrijk is om tevoren te vertellen dat je wilt evalueren. Wilt meegenieten van de anders waardevermeerdering en wilt begrijpen wát precies betekenisvol was. Dat is vaak minder evident dan je denkt. De immateriële waarde voor de ontvanger is iets waarin je terugbetaald “behoort” te worden. Ook dat is onderdeel van het concept: de voldoening van het materiële in combinatie met het immateriële.

    Natuurlijk zul je geregeld te maken krijgen met opportunisme, kwade trouw en misschien zelfs onvrede. Je moet niet te naïef zijn. Dat is denk ik niet wat Carolien was: dat lijkt meer op een uitermate pijnlijke combi van opportunisme en misbruik. Daarmee verspeel je vriendschappen. Het voorbeeld van de winkelier (70 of 140 euro) is wat mij betreft ook een vorm van misbruik: de aanbieder moet de ontvanger wel in staat stellen om de waarde zelf te bepalen. Als je het vertrouwensveld verkleint door naar je vriendin te verwijzen, kun je op z’n best zeggen dat de verkoper helpt om de waarde aan te geven. Daar is natuurlijk ook nog wel wat voor te zeggen (het is in zekere zin onderdeel van de evaluatie).

    Ook de kant van de ontvanger is belangrijk. Je vertrouwt erop dat die oprecht de waarde bepaalt en niet iets minder. Zelf vind ik dat je daar zeer integer moet zijn, maar de wereld is hier, denk ik, aanzienlijk opportunistischer. Ik maakte het een keer mee dat iemand die zelf graag met waardebepaling-achteraf werkt, zijn dienst eigenlijk niets waard vond, vanzelfsprekend. Dat kan natuurlijk niet. Als je het concept omarmt, zul erop bedacht moeten zijn dat ontvangers je méér willen geven. Doe je dat niet, dan dreigt schuldeisersverzuim. Ook kwalijk: de ontvanger die grote waarde ontleent, moet daarin kunnen delen. In zekere mate geef je als aanbieder-op-basis-van-waardebepaling-achteraf dus het recht op om minder of niets te ontvangen.

    Verder heb ik gemerkt dat je ook te maken kunt hebben met waardevernietiging. Als degene die op basis van waardebepaling-achteraf niet bereid is tot ‘Hermans evaluatie’ of ‘Annekes overleg’ kun je de neiging krijgen om inderdaad de opportunity te kiezen.

    Maar uiteindelijk speelt wat mij betreft wel mijn diepe geloof dat je, als je iets van waarde wilt ontvangen, je zelf eerst moet geven. Ik geloof oprecht dat als je daar je pijngrens opzoekt, het geluk je later zal toelachen. Dat camoufleert Anneke nog net iets te veel. En dat geluk moet je vind ik vervolgens wel delen.

    Ik vind het een prachtig concept en er moet meer geëxperimenteerd worden om te begrijpen wat het betekent en om in staat te zijn het bij een complex product of een uitgebreide dienst in te zetten. Ik ben het niet met Renate eens dat organisaties te gemakkelijk geld uitgeven, maar wel dat die er niet op zijn ingesteld. Erger, bij grotere ondernemingen moet je een purchase order aanvragen en de klant dus eerst aan de baas uitleggen hoe en wat. Heroverweeg je besluit eventueel, Jan!

    Reactie door Willem Wiggers — december 23, 2011 @ 10:41 pm | Beantwoorden


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak een gratis website of blog op WordPress.com.

%d bloggers liken dit: