Geloof in beweging

november 9, 2014

Aandacht

Filed under: Algemene blogposts,Preken — Jan Vaessen @ 12:00 pm
Thema: over ambachtelijke liefde en de daaruit resulterende diepe dankbaarheid

Bijbellezingen:
Jesaja 48, 17-21
Mattheüs 25, 14-30

Preek
Angst of vertrouwen?
‘We zijn banger voor het krachtige licht in ons zelf dan voor de duisternis die in ons huist.’ Een uitspraak die wordt toegeschreven aan Nelson Mandela. Het zit in dezelfde sfeer als de uitspraak van een oud Amerikaanse president – ik weet niet meer precies wie – ‘vraag niet wat je land voor jou kan doen, maar wat jij voor je land kunt doen!’ Met deze uitspraken in mijn achterhoofd wil ik eens naar de gelijkenis van de talenten die Jezus vertelt als onderdeel van een hele reeks gelijkenissen die gaan over de eindtijd en het daarop volgende Messiaanse Rijk. Het is een bekende gelijkenis, die van de talenten. Ik heb er ook wel eens vaker over gepreekt en meestal ging dan de aandacht naar de ene slechte bange dienaar die z’n ene talent begroef en er niets mee deed. Maar laten we het nu eens bekijken vanuit die goede dienaar die vol zelfvertrouwen met z’n vijf talenten er vijf bij verdiende. Als je zo in het leven wilt staan wat kom je dan allemaal tegen?
In feite gaat het hier ten diepste om de tegenstelling tussen angst en vertrouwen, de twee tegenpolen van de diepste bewustzijnslaag die we als mens allemaal met ons meedragen. Deze laag heeft zich al heel vroeg als baby – in de baarmoeder en kort na de geboorte – in een ieder van ons ontwikkeld en is van grote invloed op hoe je in het leven staat: angstig of vol vertrouwen. Was het harmonieus en liefdevol hoe je bent ontvangen en geboren dan en werd je als baby met liefdevolle zorg omringd in een fijn gezin, dan is de kans natuurlijk groter dat je vol vertrouwen je levensreis gaat afleggen dan in het geval dat dit niet zo was. Dan gaat de angst je veel meer belemmeren bij alles wat je doet. Maar goed het leven is niet volmaakt en geen mens is volmaakt. Iedereen zit ergens tussen deze twee uitersten, tussen – zeg maar – vijf talenten en één talent en zal daar mee moeten dealen. Hoe ga je daar mee om? Hoe los je de angst voor je eigen duisternis op, zodat je gaat stralen van zelfvertrouwen en wat doe je als door veranderde omstandigheden terug dreigt te vallen op oude ongezonde patronen?

Licht en liefde resulteren in echte aandacht
Jij bent geweldig, jij bent een kanjer, laat alles maar lekker los wat je belemmert om dat krachtige licht uit te stralen. Al die tegenkrachten zijn niet meer functioneel in jou leven, laat ze gaan. Dat soort ideeën lees je vaak in allerlei zelfhulpboeken en zetten meteen al mijn lichten op rood. Ik vind het namelijk arrogant om te denken, dat je dit allemaal in je eentje kunt oplossen. De tegenkrachten zijn er nu eenmaal en zeker als die huizen in je eerste bewustzijnslaag dan heb je die al een leven lang met je meegedragen. Dat los je niet zomaar hup, één-twee-drie op. Alleen al de bewustwording daarvan is meestal een lang en pijnlijk proces. En dan is er nog niks opgelost. De pijn brengt ook de angst naar boven en die is altijd met gefrustreerde verlangens verbonden. En ook dat is niet zo gemakkelijk om te accepteren, dat het zo gegaan is je eigen leven. Dat je als het ware alle reden hebt om dat ene talent ook maar te begraven, om alle moeite te doen om nieuwe frustraties te voorkomen. En toch zijn die gefrustreerde verlangens een vermomming van de echte legitieme verlangens die – hoe verborgen ook – toch ook in jou aanwezig zijn. Jij zou ook graag willen stralen met een krachtig licht vanuit je diepste binnenste, vol zelfvertrouwen van betekenis willen zijn voor de wereld. Waar komt dat verlangen vandaan? Misschien is het wel in je gelegd door de Allerhoogste toen je werd verwekt en geweven in de moederschoot. Misschien heeft Zijn liefde die legitieme verlangens – zoals ze worden uitgedrukt in de tien geboden – wel in stand gehouden. Een Godswonder, maar toch: levendige werkelijkheid.
Als je het zo bekijkt, dan helpt dat enorm om te gaan stralen met een krachtig licht van binnenuit zonder dat je arrogant wordt. De liefde van God voedt je legitieme verlangens en als die op wat voor manier dan ook gefrustreerd zijn, dan mag je de daaruit voortvloeiende angst, schuld en duisternis in jezelf met diezelfde liefde omarmen. Bij de Heer is vergeving en die krijg je gratis voor niks. En dat is zo helend, dat de duisternis moet wijken voor het licht van de liefde. De tegenkrachten worden minder en het vertrouwen groeit. Ook dat helpt enorm bij het accepteren van jezelf en hoe het allemaal in jouw leven is gelopen. Je leven krijgt er een andere wending door, je gaat stralen van binnenuit en je gaat open, krijgt echte aandacht voor de ander die er ook mag zijn net als jij. En dan is het de normaalste zaak van de wereld dat je de vijf talenten die je al in je hebt gaat verdubbelen, misschien wel verdrievoudigen. Ach en er is altijd baas boven baas, er zijn altijd mensen die veel meer bereiken in dat proces dan jij maar dat is ook niet meer belangrijk, je wordt er alleen maar blijer van, dat zij nog meer van dat krachtige licht de wereld in helpen.

Echte aandacht brengt dankbaarheid
Ik moet denken aan mijn vriend Tom Troeger die binnenkort afscheid neemt als hoogleraar homiletiek en liturgiek aan de Divinity School van Yale, één van de twee meest vooraanstaande universiteiten van heel Amerika. Eind deze maand krijgt hij een eredoctoraat van de Universiteit van Basel. Hij mocht tien mensen uitnodigen uit Europa en, zo zei hij tegen me, ‘you were the first one who popped up in mind’. Natuurlijk ga ik heen en ik ben blij met deze langdurige vriendschap, die hierdoor weer eens extra werd bekrachtigd. Tom heeft hier ook eens gepreekt en ik heb hem toen vertaald. En ach groter contrast tussen de dominee van de piepkleine Protestantse Gemeente van Gasselte en de hoogleraar van Yale die nu ook in Europa erkenning krijgt is niet denkbaar. Maar ik ben dankbaar voor onze vriendschap, voor de brede erkenning van zijn werk en voor het krachtige licht dat hij op zo’n grote schaal de wereld in brengt
Ik moet ook denken aan dat prachtige project in Rotterdam. Een vijftal jonge ondernemers met liefde voor hun ambachtelijke vak zijn in een groot verlaten fabriekspand getrokken om daar hun vak te gaan uitoefenen. Een jonge vrouw die uit een kaasmakers geslacht stamde is er een kaasmakerij begonnen. Ze vond het zonde dat het vak van haar familie zou uitsterven en is nu met passie, aandacht en liefde – volgens de oude ambachtelijke tradities – haar vak in die oude fabriekshal aan het uitoefenen. En zo is er ook een slager, een groenteboer, een meubelmaker en nog een paar meer van die oude ambachtslieden in die fabriek bezig. Ze stralen stuk voor stuk, ‘wat is er mooier dan bezig zijn met de dingen waar je hart ligt, waar je echt van houdt, wat je in de genen is meegegeven!’ En de bezoekers, de klanten worden er door aangestoken, het ruikt er lekker in die fabriekshal, je voelt de warmte en de passie van de mensen die er werken, het is gewoon fijn om er tijd door te brengen. Juist omdat er zoveel ambachten samen zijn gebracht in dat pand stimuleren ze elkaar en ook dat werkt weer door in sfeer, aandacht en ook inkomsten. Je voelt iets van diepe dankbaarheid in dat hele gebeuren, die de individuele prestatie- en geldingsdrang ver overstijgt. Mooi toch …

Ik moet ook denken aan gisteravond, het Boerenkielenbal van onze carnavals vereniging in Gasselte. De nieuwe prins wordt dan bekend gemaakt en elk jaar wordt ook de Edikson trofee (bestemd voor wie echt pech gehad heeft in het afgelopen jaar) en de Kei trofee (voor wie van waarde is voor de dorpsgemeenschap) uitgereikt. En elk jaar ben ik ook altijd heel benieuwd wie deze trofeeën krijgen. Hoor ik ineens mijn naam noemen voor de Kei. Ik heb natuurlijk wel in mei dit jaar mijn 25 jarig jubileum als dominee van Gasselte gevierd, maar dit kwam echt als een totale verrassing. Kennelijk blijft het niet onopgemerkt wat we hier als kerkelijke gemeente in het dorp doen en … het wordt ook echt gewaardeerd. Dat zegt zo’n trofee en ik ben er heel erg dankbaar voor.

Dankbaarheid in de gemeente
Nou ik zou zeggen tien talenten op de eindbalans, nee tussenbalans is beter, dat moet toch op z’n minst haalbaar zijn op deze manier. Ook hier in onze piepkleine Protestantse Gemeente in Gasselte. Daarbij zijn een paar dingen van het allergrootste belang. Het eerste is wat op het kaartje stond dat ik kreeg van een groep studenten in Denver aan wie ik op uitnodiging van Tom een collegeblok Bijbelinterpretatie had gegeven: ‘Joy is the clearest sign of the presence of God’, blijdschap is het duidelijkste teken van de aanwezigheid van God. En het tweede is de diepe dankbaarheid die dat teweeg brengt. Ziedaar, twee criteria waaraan we ons gemeenteleven kunnen toetsen. Aan de slag maar weer lijkt me … Amen.

Voorbeden
Lieve God,
Dank U wel, dat U ons kende voordat wij in de moederschoot werden geweven en dat U ons allemaal talenten heeft meegegeven in onze genen, en ook dat diepe verlangen naar een betekenisvol, harmonieus en liefdevol leven. En Heer wat is het fijn, dat dit diepe verlangen dat U in ons hebt gelegd altijd in tact blijft hoezeer het ook werd, wordt en zal worden gefrustreerd. Dank U wel lieve God dat U met Uw liefde alle tegenkrachten overwint, onschadelijk maakt en doet meewerken ten goede voor hen die dat geloven. Help ons daarom om vanuit dat geloof te leven, zodat we van binnenuit gaan stralen en vrucht gaan dragen, dertig-, zestig- ja misschien wel in honderdvoud.
Wees met een ieder van ons voor wie het leven moeilijk is op het moment. Kosmische en wereldwijde onrust, veranderende omstandigheden, het verlies van vaste grond onder onze voeten, het maakt het leven er niet gemakkelijker op en de noodzaak van oervertrouwen in Uw bewarende liefde des te groter. Psychische nood, ziekte, eenzaamheid, gebroken relaties, rouw, oh God schijn met Uw heldere warme licht in onze duisternis. Er zijn ons nogal wat mensen ontvallen Heer de laatste tijd, wees met al die families en vrienden voor wie het verwerken van dat verlies zwaar valt. Wees ook met ons nu wij stil willen worden voor U, vul ons hart met Uw warme nabijheid en doe met een ieder van ons naar Uw wil.
Stil gebed
Onze Vader

Ik zou het leuk vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

Advertenties

1 reactie »

  1. Dank voor het versturen van de preken,heel fijn! Zie er steeds naar uit en verstuur ze weer door aan vrienden.

    Reactie door Jeanne van Beilen — november 9, 2014 @ 12:09 pm | Beantwoorden


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

%d bloggers liken dit: