Geloof in beweging

januari 17, 2016

Intimiteit

Filed under: Algemene blogposts,Preken — Jan Vaessen @ 10:02 am
Thema: over het bruiloftsfeest als Bijbelse metafoor

Bijbellezingen:
Jesaja 62, 1-5
Johannes 2, 1-11

Preek.
Het bruiloftsfeest als metafoor
De intieme relatie tussen bruid en bruidegom en het bruiloftsfeest is een geliefd beeld in de Bijbel, zowel in het Oude als in het Nieuwe Testament, zoals ook weer blijkt uit onze lezingen van vanmorgen. God is dan in het oude verbond de bruidegom en het volk Israël de bruid, en in de nieuwe bedeling is Christus uiteindelijk de bruidegom en de gemeente zijn bruid. Waarom is dat eigenlijk en wat wordt er mee uitgedrukt? Ik bedoel waarom is een beeld uit de intieme man-vrouw relatie, die vooral wordt bepaald door de seksualiteit nou zo typerend voor de geloofsrelatie van God met zijn volk of Christus met zijn gemeente, waarin seksualiteit helemaal geen rol speelt? En verder wordt de heel erg exclusieve sfeer van de intimiteit, die je maar met één persoon echt deelt, in het gebruik van dit beeld min of meer in de openbaarheid gegooid, die helemaal niet zo intiem is. Wat zijn hiervoor de dieper liggende gronden, wat wordt er nu echt bedoeld?

Man en vrouw
‘God schiep de mens als zijn evenbeeld, […] mannelijk en vrouwelijk schiep hij de mensen.’ Zo staat het in het scheppingsverhaal. Twee tegenpolen, die elkaar naar het leven staan of juist twee kanten van eenzelfde medaille die elkaar aanvullen en verrijken? De meningen zijn daarover verschillend en in elk huwelijk werkt het weer anders. Wat wel duidelijk is, is dat het hier gaat om twee verschillende, gescheiden wezens. Mannen zijn nu eenmaal anders dan vrouwen en omgekeerd en beiden hebben hun geheel eigen manier van in het leven staan, hun eigen behoeftes, hun eigen manier om de dingen aan te pakken. Daadkracht versus zorgzaamheid, hoogdravend idealisme versus nuchtere realiteitszin, zelf oplossingen bedenken en uitwerken versus gezamenlijk denkrichtingen ontwikkelen waarin oplossingen vanzelf opdoemen. Nieuw leven verwekken, nieuw leven baren. Nou ja zo maar een paar verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke manieren van omgaan met de feiten, die nogal eens in het oog springen en die op zichzelf allemaal heel waardevol zijn. Als God mij als man geschapen heeft, waarom zou ik dan niet proberen op en top man te zijn. En als God jou als vrouw geschapen heeft waarom zou je dan niet proberen op en top vrouw te zijn. En hoe meer we dat allebei doen des te duidelijker wordt het dat we van elkaar verschillen, dat we anders zijn dan de ander. En nog belangrijker, dat juist het feit dat we zo van elkaar verschillen onze gezamenlijke slagkracht veel groter maakt.
Nergens blijken die verschillen natuurlijk sterker dan in een huwelijk en in de seksualiteit, die juist alleen maar mogelijk wordt gemaakt door die verschillen tussen man en vrouw. Hun vereniging levert zelfs nieuw leven op. Als de tegenpolen, zich bewust van hun eigenheid en anders zijn, zich met elkaar verenigen, dan worden kloven overbrugd en gebeuren er mooie dingen. Zo wordt het huwelijk dus een soort van model voor hoe je met eigenwaarde en respect kunt omgaan met je medemens die heel anders is dan jij, maar met wie je wel een betekenisvolle en creatieve band kunt opbouwen. En dat heel dicht bij huis. En dit model reikt ook nog eens heel ver: het geldt voor ons allemaal, ongeacht geloof, cultuur, nationaliteit, ras of huidskleur! Ik heb niks met die nivellering van mannelijke en vrouwelijke identiteiten, mannen die zich steeds meer vrouwelijk eigenschappen menen te moeten aanmeten en vrouwen die steeds meer man menen te moeten worden. Nee laat de verschillen maar zo helder en scherp mogelijk worden, overbrug ze vervolgens en verbind je op een respect- en liefdevolle manier met de ander. Daar word je als man niet minder van en als vrouw ook niet. Sterker nog je wordt zelfs meer man en meer vrouw in die spannende creatieve verbinding.
Begrijp me goed, ik zeg niet dat een man geen huisman kan zijn of een vrouw geen multinational moet leiden, maar dat ze juist in die functies heel andere en onverwachte eigenschappen inbrengen als ze helemaal zichzelf zijn en dat is alleen maar verfrissend. En in homoseksuele relaties zie je ook vaak een verdeling van de meer mannelijke en meer vrouwelijke rollen. Ook daarin kun je beantwoorden aan hoe je geschapen bent en in je vel zit. En verder kun je ook nog in jezelf tegenstellingen overbruggen. Als man kun je je zachte kanten omarmen en als vrouw je solide wilskracht koesteren. Wat zou de wereld er anders gaan uitzien als we die creatieve verbinding van de tegenpolen allemaal, wereldwijd en wel heel dicht bij huis in onszelf en in ons eigen huwelijk eens met liefde gingen uitproberen! We hebben het zelfs in eigen hand, niemand die ons hier dwingende regels kan opleggen. En het mooiste is nog wel: ieder plukt zelf de vruchten van het eigen groeiproces in de intieme relatiesfeer en daardoor ook ver daarbuiten.

Kennen, herkennen, bekennen
Okay, dat is al een goede reden om de intieme man vrouw relatie als model van zinvol samenleven te hanteren. Maar daarbij gaat het om twee mensen en nog niet om de relatie van God met een heel volk, of Christus met een wereldwijde geloofsgemeenschap. Kun je die intieme relatie zo maar op een veel grotere werkelijkheid projecteren? Gaat er dan niet iets heel waardevols gewoon verloren?
In de eerste plaats is de Bijbelse beleving van ‘samen leven’ van een heel andere orde dan onze actuele westerse beleving van ‘samen leven’. De Bijbelse beleving van ‘samen’ gaat uit van het grote geheel dat in verschillende compartimenten is op te delen, maar die wel met elkaar verbonden zijn en blijven. Onze beleving van ‘samen’ gaat uit van het individu en hij of zij bepaalt wat daar allemaal bij hoort. Het Hebreeuwse woord ‘jada’ bijvoorbeeld betekent kennen in de verstandelijke zin, herkennen in de gemeenschapszin en tegelijkertijd bekennen in de intieme seksuele zin en in de mystieke spirituele zin. Al die manieren van kennen zijn dus allemaal met elkaar verbonden in dat dat ene woordje ‘jada’. Ze hebben allemaal hun eigen te respecteren werkelijkheid, maar ze zijn niet los van elkaar verkrijgbaar. Een goed huwelijk dat zich geborgen weet in de liefde van God draagt bij aan een warme gemeenschap op grotere schaal en aan het vergaren van nieuwe kennis van de wereld voorbij de geijkte patronen en de gebaande wegen. En zo wordt in de Bijbel dus als min of min meer vanzelfsprekend de intieme man vrouw relatie met de gemeenschap in de familie- en stamsfeer verbonden, maar ook op nog grotere schaal in de sfeer van de religie en de wetenschap en dat alles gedragen door de verbindende liefdevolle Geest van de Allerhoogste God van hemel en aarde. En dat gaat in het Nieuwe Testament gewoon door. Alleen daar gaat het dan om Christus en zijn gemeente.
In de tweede plaats is het goed om te beseffen dat het in ook in de Bijbelse verhalen heel vaak fout ging in de intieme sfeer van de seksualiteit. Voorbeelden te over. En de gevolgen waren vaak desastreus. Toch is dan steeds weer alles erop gericht om de oorspronkelijk gemeenschap en de liefdevolle verbinding op alle niveaus te herstellen. Om de bevrediging van de natuurlijke ik-gerichte behoeftes toch weer te overstijgen en te sturen in de richting van respect en begrip voor de ander en de liefdevolle verbinding met de ander. Meestal lukt dat ook op de één of andere manier, hoewel de wonden vaak diep zijn en ‘samen’ lang niet meer vanzelfsprekend is. Maar als de Geest van God in mensen gaat werken, dan gebeurt het wel. Elke keer weer. En als dat gebeurt dan heeft het ook altijd een verstrekkende en zeer heilzame uitwerking op alle niveaus.

Verbinding op basis van eigenwaarde en respect
Ik denk dat het tijd wordt om vooral in onze Westerse beleving van ‘samen’ uit ons coconnetje van individualisme te komen. Het huwelijk is niet heilig, je kunt het wel heilig maken. Met het huwelijk als juridisch en sociaal regelsysteem, dat probeert onze egoïstische behoeftebevrediging in toom te houden en te reguleren, is op zich niks mis. Maar in de Bijbelse symboliek van bruid en bruidegom, bruiloftsfeest gaat het om veel meer. Daar gaat het om eigenwaarde, respect, het overbruggen van kloven, liefdevolle verbinding van tegenpolen Niks nivellering en eenheidsworst, mannen die meer vrouw worden en vrouwen meer man. Daar zit geen enkele uitdaging meer in. Welnee, wees zoals je geschapen bent echt man, echt vrouw, verschillend, tegenpolen. Dan wordt de liefdevolle verbinding pas echt spannend. En bedenk daarbij maar dat de tegenstellingen in de Bijbelse bruiloftssymboliek worden overstegen. Man en vrouw worden in hun eigenste eigenheid en anders zijn met elkaar, met de ander in wijdere zin en met God verbonden in een spannend, creatief, liefdevol en leven scheppend geheel. Zo wordt water wijn, en zo worden brood en wijn voedsel uit de hemel op onze weg door een betekenisvol leven. Ofwel, gedragen en gezegend door de liefde van God ga je zelf oefenen met de liefde in jezelf, je eigen huwelijk, gezin, intieme vriendenkring en dat ga je dan vanzelf ook weer uitstralen naar de wijdere wereld. Veel plezier ermee zou ik zeggen.

Voorbeden
Lieve God,
Wij danken U voor U niets onmogelijk is, dat water wijn kan worden, als ons gewone dagelijkse leven met Uw liefde wordt verbonden. Dank dat U Uw liefdevolle Geest door ons hele wezen laat stromen en dat we daardoor met eigenwaarde en respect kloven kunnen overbruggen en ons met de ander kunnen verbinden. Ook en juist als die ander zo heel anders is dan we zelf zijn. Dank ook voor brood en wijn, het hemels manna, het voedsel op onze weg door een betekenisvol leven. Dank dat U er bij bent Heer, wat er ook gebeurt.
Wees met een ieder van ons voor wie het leven moeilijk is, met wie leeft tussen hoop en vrees, tussen ideaal en werkelijkheid en vermalen dreigt te worden door de tegenkrachten in het leven. Kom met Uw warmte in ons hart en geef nieuwe moed en perspectieven waar dat maar mogelijk is. Daarom willen we stil worden voor U. Wees met ons in de stilte. Spreek Heer Uw gemeente hoort.
Stil gebed  Onze Vader

Ik zou het leuk vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

januari 3, 2016

Imagine

Filed under: Algemene blogposts,Preken — Jan Vaessen @ 2:36 pm
Thema:  Een droom wordt werkelijkheid

Bijbellezingen:
Jesaja 60, 1-6
Mattheüs 2, 1-12

Preek
Imagine
Na de aanslagen in Parijs speelde een Franse pianist ergens op een publiekelijk toegankelijke plek het lied Imagine van John Lennon. Geen woorden, alleen de melodie. Het werd een hype, iedereen die het hoorde kende de woorden en ging meezingen. En zo kwam dit lied zelfs op de eerste plek van onze Top Tweeduizend. You may say I’m a dreamer, but I’m not the only one. Jullie mogen mij wel zien als een weinig realistische dromer, maar ik ben gelukkig niet de enige. Als we met z’n allen deze droom – van vrede op aarde en recht voor iedereen – blijven dromen en eraan werken, dan zal de wereld misschien ooit één worden. Een wereld vol geheelde mensen met zelfbewustzijn en eigenwaarde en met respect en liefdevolle verbinding met de ander, ongeacht huidskleur, status, religie of wat je nog maar meer aan gronden kunt bedenken om mensen op te discrimineren. Nou ja een soort Messiaans Rijk, dat door geen religie geclaimd of opgelegd kan worden, maar dat opkomt vanuit het verlangen van de mensen zelf. In de sixties van John Lennon vonden de meeste mensen die liefde maar onvoorspelbaar en eng – bedrog eigenlijk – en dus werd de boodschapper ervan vermoord. Alleen met de moord op John Lennon werd de liefde een nog krachtiger verlangen en zelfs een steeds sterker wordende impuls in het maatschappelijke leven. Natuurlijk er is nog steeds veel verwarring en ellende dat mensen elkaar aandoen, maar er zijn ook steeds meer tekenen dat we juist voorbij de angst en de pijn onze echte verlangens gaan zien en daar naar toe gaan sturen, ze met elkaar gaan delen en op een nieuwe manier gaan beleven. En ik denk dan, dat het tijd wordt om handen en voeten te gaan geven aan de liefdevolle energie in het Goddelijke licht dat aartsengel Gabriël ons vanuit de hoogste hemelen is komen brengen.

Het Messianse Rijk: een inspirerende droom
Mattheüs stelt het hele kerstverhaal in een net iets ander licht dan Lucas. Is de geboorteplek van de Messias bij Lucas een stal, Mattheüs laat Jezus geboren worden in een huis. Voor Lucas is de weduwe, de wees en de vreemdeling uit de Torah van doorslaggevend belang. De Messias is er voor de rechtenlozen, de outcasts, diegenen die de Eeuwige het meest na aan  het hart liggen. De machtigen, de rijken hebben het al goed en maken zelfs het Messiaanse Rijk – het hart van de Torah – tot een lachertje door hun zelfzucht en arrogantie. In het Messiaanse Rijk is iedereen dienstbaar aan het geluk van de verdrukten en op die manier wordt het leven voor iedereen goed. Grappig eigenlijk dat Lucas – de arts uit Syrië – het hart van de Joodse Torah in het centrum van de belangstelling zet van het Evangelie, terwijl de Joodse Schriftgeleerde Mattheüs daarentegen meer oog heeft voor de universele betekenis van het Evangelie. Het schamel dak maakt bij hem plaats voor het veel duurzamere symbool van een stenen huis. De Babylonische sterrenkunde is in zijn verhaal ook heel belangrijk en de drie wijzen uit het Oosten worden dan ook geleid door een nieuwe ster die aan het firmament was verschenen.
De nieuwgeboren Messias beantwoordt aan een verlangen dat verbonden is met een universeel bewustzijn, alle sterren spreken ervan, en wel één heel in het bijzonder. Alle machten en krachten, alle engelen, sterren en electromagnetische velden, planeten, leven, mensen, het hele universum zal door deze nieuwe Messias worden gezegend, dat staat zo vast als een huis. Duisternis mag dan de aarde bedekken, maar over jou schijnt de Heer, zo droomt Jesaja. Hij zal zijn schepping tot haar uiteindelijke bestemming brengen, waarin angst en pijn zullen worden getransformeerd in liefdevolle verbondenheid. Dat is wat Mattheüs ons lijkt te willen zeggen met zijn Kerstverhaal. Een droom? Of is het misschien een nieuwe werkelijkheid verbonden aan een nieuw soort logica, die mensen heel maakt en via een nieuw bewustzijn met alles verbindt? Macht is daar dienstbaarheid, gebaseerd op echt gezag, kunst, kennis en liefdevolle verbinding. Het leven mag daar in haar volle kracht geleefd en bewust gedeeld worden.
Deze nieuwe werkelijkheid maakt Herodes doodsbang. Zijn macht zal er verdwijnen en dat moet hij koste wat kost voorkomen. Die angst hebben de wijze magiërs allang in hun bewustzijn ervaren en gevoeld – ze zijn natuurlijk niet gek deze filosofen uit het oosten – en in hun dromen was Herodes gewoon met al zijn verborgen bedoelingen aanwezig, zodat ze via een andere weg naar huis terugkeerden. Herodes’ angst heeft aan vele babytjes in Bethlehem het leven gekost. Oh ja er is nog volop verwarring, het Messiaanse Rijk is nog lang niet gerealiseerd. Maar toch is er in Bethlehem wel een zaadje ontkiemd, toch komen we er in onze tijd achter hoe zinloos al die machtswellust is en toch gaan steeds meer mensen zich inzetten voor een leven volgens het hart van de Torah, tot eer van de Allerhoogste God van het hele universum en in dienstbaarheid aan de ander en het goede leven samen met de ander. En is dit dan een droom in de zin van irreëel idealisme, bedrog in de zin van totale onzekerheid, of een droom met werkelijkheidswaarde, die de moeite waard is om echt voor te gaan?

De droom wordt werkelijkheid
Kun je als kleine gemeente van Christus in Gasselte daar iets in betekenen? Oh ja zeker! Om te beginnen zouden we de aartsengel Gabriël wat serieuzer kunnen gaan nemen. Hij brak toch met het Goddelijke licht en de liefdevolle energie die daarmee verbonden is in in onze menselijke werkelijkheid? Dat wil zeggen dwars door alle beperkte menselijke regeltjes, taboes, wetten en tradities heen, waarmee wij proberen onze natuurlijke neigingen en dan met name de vernietigende aspecten daarvan onder controle te houden. Als we Gabriël serieus nemen en gaan leven vanuit de verwachting van het komende Messiaanse Rijk, dan leven we niet meer vanuit de angst voor de vernietigende kracht van de natuur, maar vanuit de vreugdevolle en gedeelde ervaring van de scheppende krachten van de natuur. Samen leven vanuit het licht, de liefde en de blijdschap die ons lichaam, onze ziel en onze geest doordringen, lijkt mij in ieder geval de kern van het Evangelie.
Ofwel, laat het goede leven toe in je hart, in je gevoel, in je verstand, word je bewust van je diepste verlangens en laat de Geest van de Messias in je hele wezen stromen om het met anderen te delen. En vertrouw daarbij maar wat meer op je intuïtie. Je weet namelijk heel goed waar je samen blij van wordt en waar je eenzaam, bang of verdrietig van wordt. Doe dan waar je blij van wordt en waar je anderen blij mee maakt en laat de rest maar achterwege. Hoe meer mensen dat doen, gaan leven volgens de nieuwe logica van de liefdevolle scheppende verbinding en daarover gaan vertellen, dan zullen de positieve gevoelens en verlangens die daarmee verbonden zijn zich nestelen in de cultuur. En hoe meer dat gebeurt hoe tastbaarder het Messiaanse Rijk zal verschijnen. En droom? Jazeker, maar wel één die werkelijkheid kan worden, in jou, in mij in onze kleine geloofsgemeenschap in Gasselte. En één ding is zeker: dat zal zo z’n uitwerking hebben, wis en waarachtig. Gelukkig nieuwjaar allemaal. Amen

Voorbeden
Lieve God,
Dank U wel voor het zaadje dat U in Bethlehem hebt laten ontkiemen, dank U wel voor het kindje Jezus, Uw Zoon en tegelijkertijd onze Heer. Dank ook voor Uw liefdevolle verbindende Geest, die het leven goed maakt. En wij danken U Heer op deze eerste zondag van het nieuwe jaar, dat U ons opent voor onze diepste verlangens en dat we die – omdat ze met Uw liefde zijn verbonden – serieus mogen nemen als baken van licht, als doel om op te sturen. Persoonlijk en samen. En lieve God maak ons ervan bewust hoe krachtig de liefdevolle verbinding is met onszelf, met elkaar en met U, krachtiger dan welke angst dan ook die ons op onszelf terugwerpt, eenzaam maakt en verlamt.
Wees met een ieder van ons voor wie het leven moeilijk is. Schijn met Uw warme gloedvolle glimlach in ons donkere hart en geef ons zo de vrede die alleen U kunt geven, de vrede die ons beperkte verstand te boven gaat. Vrede, licht en liefde in onze beperkte menselijke werkelijkheid, daar blijven we in geloven Heer en om dat ook echt te ervaren in ons hart willen we stil worden voor U.
Stil gebed
Onze Vader

Ik zou het leuk vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

december 25, 2015

Kerstnacht 2015

Filed under: Algemene blogposts,Preken — Jan Vaessen @ 12:30 pm
Thema: een nieuwe orde dient zich aan

Bijbellezingen:
Jesaja 52,7-10
Lucas 2, 1-14

Overdenking
De dubbelheid in de natuur
Wel eens gehoord van de mantis religiosis, beter bekend als bidsprinkhaan? Het is een prachtig beestje, dat zich roerloos op vier of twee pootjes op een heel dun takje of twijgje kan staande houden en daarbij z’n twee voorpootjes zo samen vouwt dat het net lijkt of hij staat te bidden. Dit best wel grote insect van uitzonderlijke schoonheid is een lust voor het oog, een wonder van de schepping dat je liefde voor de natuur zomaar kan doen opbloeien. Alleen als je kijkt naar hoe de bidsprinkhaan z’n voortplanting heeft geregeld, dan wordt het ineens een heel ander verhaal. Het seksleven van de bidsprinkhaan is namelijk bizar, eigenlijk te zot voor woorden. Vlak na het moment dat de mannetjessprinkhaan de vrouwtjessprinkhaan heeft bevrucht wordt hij namelijk door zijn partner met huid en haar verslonden. Einde verhaal voor het mannetje, morsdood leeft hij – als schrale troost – nog voort in de volgende generatie die veel baat heeft bij zijn eiwitten die nu in het vrouwtjeslijf als voedsel dienen voor zijn nageslacht. Wat ik maar wil zeggen, de natuur is niet alleen scheppend, maar ook vernietigend, wreed en ik-gericht.
Wat verderop in de evolutie heeft het mannetjesdier toch beter geleerd om voor zichzelf op te komen. Neem bijvoorbeeld koning leeuw. Je kent misschien wel de Disney film The Lion King. Een mooi verhaal over hoe Simba zich door allerlei tegenslagen heen toch opwerkt tot de machtige koning van de dieren met een enorme kracht en – weer – uitzonderlijke schoonheid. Een verhaal waar wij ons graag mee identificeren, want zo gaat het immers in het leven? Alleen als je kijkt hoe leeuwen hun voortplanting hebben geregeld, komt er opnieuw een niet te begrijpen wreedheid aan het licht. Als een mannetje een nieuw vrouwtje met welpen heeft veroverd, dan is het eerste wat hij doet al die welpen doodbijten en opeten als hij zelf nieuw nageslacht heeft verwekt. Weg jullie, ik duld geen nageslacht van mijn rivaal, ik accepteer alleen mijn eigen kinderen. De natuur is niet alleen scheppend, maar ook vernietigend, wreed en meedogenloos. De scheidslijn tussen dood en leven is flinterdun.
En verder gaat de evolutie, mensen verschijnen op het toneel als kroon der schepping. Het biologische leven wordt aangevuld met psychisch en zelfs spiritueel leven. Wij mensen hebben een ander tijd- en ruimte besef dan dieren, die helemaal in het hier en nu leven. We kijken veel verder terug en vooruit en daardoor kijken we ook anders tegen onze eigen dood aan. We hebben bewustzijn van het goede, het ware en het schone en tegelijkertijd maken we volop deel uit van de natuur met z’n scheppende en vernietigende krachten. Lichaam, ziel en geest vormen een onlosmakelijk met elkaar verbonden eenheid. En op de één of andere manier moet daar de liefdevolle verbindende energie gaan stromen, in verbinding met onszelf, in verbinding met de ander, in verbinding met God, zodat de scheppende krachten het gaan winnen van de vernietigende krachten in een strijd op leven en dood.

Nieuw leven in een kribbe
Jozef ging met Maria zijn aanstaande vrouw die zwanger was naar Bethlehem, de stad van David van wie hij afstamde, om zich daar te laten inschrijven. Er was voor hen geen plek meer in de herberg en dus bracht Maria haar eerste kind ter wereld in een stal vol dieren en legde hun baby in een kribbe of voerbak. Niet lang daarna werden de herders in het veld over deze wonderlijke geboorte geïnformeerd door aartsengel Gabriël en werden ze omringd door het stralende licht van de Heer en later zelfs van een heel engelenkoor dat zingt: Eer aan God in de hoogste hemel en vrede op aarde voor alle mensen die hij liefheeft. Vrede en liefde daar gaat het om in het kerstverhaal. Goddelijk licht dat komt uit de hoogste hemel waar we ons eigenlijk geen voorstelling kunnen maken en dat inbreekt in de menselijke werkelijkheid om het leven goed, heel, warm te maken. Wow!

Diepe wonden
Zomaar, zonder slag of stoot? Als ik om me heen kijk, mijn oor te luisteren leg bij de media en ook in mezelf kijk, dan zie en hoor ik overal strijd, oorlog, onvrede. Ik betrap me er zelfs op, dat ik me afsluit voor al dat negatieve nieuws. Het is te veel, ik kan het gewoon niet meer een zinnige plek geven. De vernietigende krachten zijn inderdaad enorm op het moment. Het experiment aarde met zijn biologische, psychische en ook spirituele leven dreigt te mislukken. Valt het tij überhaupt nog te keren? Ik denk het wel, maar dan moeten we wel voorbij de bekende conventies, denkpatronen, machtssystemen en tradities durven denken. Ik bedoel ik ben niet zo bang dat we onze partners of kinderen gaan oppeuzelen. Dat soort primitieve neigingen in de natuur hebben wij met heel veel taboes, regels, wetten en tradities op een effectieve manier dichtgetimmerd. Maar kennelijk is dat niet genoeg. We hebben nog steeds de wereldvrede niet kunnen realiseren. De strijd zit dieper en vindt plaats in ieder mens, omdat we – hoe we het ook wenden of keren – toch deel blijven uitmaken van de natuur met z’n scheppende en vernietigende krachten.
Laatst las ik ergens dat we als mensheid zo’n twaalfduizend jaar geleden een enorm trauma hebben opgelopen. Als je bedenkt dat de mens met lichaam, ziel en geest al zo’n paar miljoen op aarde rondloopt dan is twaalfduizend jaar nog maar pas geleden. Het was het einde van de laatste ijstijd. De temperaturen stegen en de ijskappen op noord- en zuidpool begonnen te smelten. Zo steeg het niveau van de zeespiegel spectaculair en over de hele aarde liepen grote gebieden onder water, zomaar. Vanuit de Atlantische Oceaan liep de Middellandse Zee vol bij het huidige Gibraltar. Je herinnert je vast wel de meters hoge tsunamigolven. Dat zijn de verwoestende krachten waar we het hier over hebben. Waar nu de Zwarte Zee is, was ooit een vruchtbaar dicht bevolkt gebied. En toen het water in de Middellandse Zee bleef stijgen en op een gegeven moment door een dal in de heuvels – bij het huidige Istanbul – aan de andere kant naar beneden donderde kwamen ook daar heel veel mensen om. Zomaar. In de Bijbel wordt dit beschreven in het zondvloed verhaal. Maar niet alleen daar is dat gebeurd, het moet op veel meer plekken op aarde zijn gebeurd. Zomaar van de ene op de andere dag wordt alles waar je om geeft verslonden door het zoute zeewater. Logisch dat zoiets een enorme aanslag doet op het oervertrouwen met heel veel angst als gevolg, angst voor de dood, angst voor de totale vernietiging. Logisch ook dat op dit moment met klimaatverandering, stijgende temperaturen en stijgende zeespiegel de angst voor totale vernietiging weer zo opspeelt in de hele mensheid. We hebben het eerder meegemaakt. En de natuur gaat nog beter z’n best doen om het eigen leven, de eigen soort en het eigen nageslacht zeker te stellen. Dat zit ons in de genen, in de cellen, in ons lichaam, ingebakken in ieders hele systeem. Maar vechten voor zelfbehoud vanuit de angst die in onze genen is gekropen zorgt voor strijd over op alle fronten: strijd tussen mannen en vrouwen, strijd tussen lichaam en ziel, strijd voor het recht van de sterkste, strijd tussen religies, volkeren, culturen. Strijd …
Is er heling voor deze diepe wonden in ieder mens, kan het oervertrouwen hersteld worden? Kan het experiment aarde met z’n biologische, psychische en spirituele leven nog slagen? Ik denk het wel, maar dan moeten we wel voorbij de veilige en zekere patronen en tradities ook in ons eigen hart durven kijken. En zou daar misschien dat Goddelijke licht uit de hoogste hemelen ook nog iets kunnen uitrichten?

Liefdevolle gemeenschap
Maria werd ongehuwd zwanger, en werd daarover geïnformeerd door de aartsengel Gabriël, die met het Goddelijke licht uit de hoogste hemel inbrak in onze menselijke werkelijkheid. Dat Goddelijke licht uitte zich als een liefdevolle verbindende energie. En dat gaf oervertrouwen, hartsverbinding aan deze man en vrouw – Jozef en Maria – waarmee ze alle tegenkrachten konden overwinnen, elkaar en hun kind in hun eigenheid en anders zijn konden accepteren en liefhebben. In deze liefdevolle gemeenschap is een stal een bruidssuite en kraamkamer tegelijk, een kribbe een hemelbed, de os en de ezel gastvrije metgezellen en de engelen boodschappers van een nieuwe orde. Iedereen in dit verhaal vaart er wel bij, en dat in een nieuwe werkelijkheid die we ons nog nauwelijks kunnen voorstellen, maar die zeer tot onze verbeelding spreekt en die ook in jou en mij kan groeien. Een werkelijkheid waarin de angst is verdwenen en alle leven met liefdevolle zorg wordt omringd, zodat de diepste wonden en trauma’s aan het licht kunnen komen en worden geheeld.
Nederland kantelt zegt Jan Rotmans, in zijn prachtige boek Verandering van tijdperk. Er komt een heel nieuw tijdperk aan met veel meer aandacht voor menselijke waarden, liefdevolle verbinding, aandacht en respect. Er zijn inderdaad heel veel nieuwe ontwikkelingen in deze richting in het onderwijs, de zorg, de energievoorziening en zelfs ook in de financiële wereld. Als je ze maar wilt zien. En de echte kanteling die deze verandering gaat dragen ligt daaronder in jou en mij, in ieder mens persoonlijk. Stel je toch eens voor dat we allemaal gaan leven vanuit oervertrouwen en zonder angst, dat we er gewoon vanuit gaan dat we na onze dood ook wel ergens terecht kunnen in dit onmetelijke universum, dat we gewoon deel uit maken van de natuur met al z’n dubbelheid maar geen strijd meer hoeven voeren voor ons bestaansrecht, dat we elkaar gaan respecteren en waarderen als unieke en gelijkwaardige mensen in het onderwijs en de zorg, dat we zorg voor de aarde gaan dragen in allerlei vormen van nieuwe energievoorziening waardoor de klimaatverandering wordt getemperd, in de economie waardoor iedereen genoeg heeft. Stel je voor wat dat gaat doen in ons familieleven, onze gezinnen, onze seksualiteit, ons zielenleven, ons geestelijke leven. Leven als heel en geheeld mens in echte hartsverbinding, in liefdevolle gemeenschap met alles wat is en leeft, daar vaart iedereen wel bij. En volgens mij is dat het uiteindelijke doel van het experiment aarde.
Gaat het slagen? Jazeker, want de liefde van de Allerhoogste God bewerkt met zijn Goddelijke licht de liefdevolle verbinding met alles dat is en leeft in alle dimensies van het universum. En omdat zijn vriend aartsengel Gabriël met dat licht dwars door al onze menselijke patronen, tradities en vastgeroeste archetypes heen breekt, straalt het licht in de duisternis, tot in het diepst van je hart, tot aan de uiteinden der aarde. Fijne Kerst allemaal.

Geloofsbelijdenis
Ik geloof in de Geest van leven en liefde
ver aan mij vooraf, royaal aan mij voorbij
maar ook in mij aanwezig.
Soms noem ik hem God
maar het liefst noem ik haar Schepper.

Ik geloof in mensen gedreven door de Geest
die mij voorleven wat leven betekent
en wat liefde vermag
Daarom geloof ik in Jezus
en in anderen die leefden en leven in dat spoor.

Ik geloof in de gemeenschap van de Geest
mensen die recht doen en vrede stichten
die zich oefenen in breken en delen

Ik geloof dat niet het laatste woord
zal zijn aan de dood
maar aan het leven en de liefde.

Ik zou het leuk vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

december 6, 2015

NL kantelt

Filed under: Algemene blogposts,Preken — Jan Vaessen @ 12:00 pm
Thema: over resonantie en transitie

Bijbellezingen:
Zacharia 14, 1-9
Lucas 1, 5-25

Preek
Goddelijk licht in het hier en nu?
Het Goddelijke licht breekt door in de menselijke werkelijkheid! Doe er je voordeel mee zou ik zeggen en geniet ervan. Mm, goddelijk licht, menselijke werkelijkheid, voordeel, ik hoor je denken: waar heeft ie het over? Nou gewoon over de Bijbellezingen vanmorgen. Eigenlijk stonden deze lezingen voor vorige week op het rooster. We hebben ze samen met de gemeente van Gieten in een bezinningsavond voorbereid en dat leverde weer allerlei prachtige vergezichten op, die ik jullie niet wil onthouden. Maar de lezing uit het profetenboek Zacharia gaat over een soort van wereldoorlog aan het einde der tijden en in het verhaal uit het Lucas evangelie over de priester Zacharias gaat het over ongeloof en straf. Hoe kom je dan op Goddelijk licht waar we ons voordeel mee kunnen doen, zelfs van kunnen genieten? Ik ga een poging wagen om dat uit te leggen.
De namen in onze lezingen van vanmorgen zijn heel belangrijk. Ik stel voor om daar eerst eens naar te kijken. Patsboem, daar staat ineens aartsengel Gabriël naast Zacharias terwijl hij – door het lot aangewezen – in de tempel zijn priesterdienst aan het vervullen is. Gabriël vertelt Zacharias dat zijn vrouw Elisabeth zwanger zal worden en dat ze een zoon zullen krijgen. Zacharias gelooft het eigenlijk niet, omdat hij en zijn vrouw beiden al behoorlijk op leeftijd zijn. Omdat hij geen geloof hecht aan de boodschap van de engel zal hij stom zijn en geen woord meer kunnen uitbrengen totdat zijn zoon zal zijn geboren. Zie hier de vier hoofdrolspelers met belangrijke namen.

De betekenis van de namen
Laten we beginnen met de naam Zacharias. Dit is de Arameese vorm van Zacharja of zoals wij die naam beter kennen van het profetenboek: Zacharia. Deze naam betekent: ‘de Heer gedenkt’. Wat gedenkt de Heer, of met zijn Hebreeuwse naam Jahweh, dan? Nou de hele geschiedenis van het volk Israël. In het profetenboek Zacharia zijn verschillende profeten aan het woord, die leefden van vlak na de ballingschap in Babylonië in de zesde eeuw tot vlak voor de tijd van Jezus in de tweede eeuw v. Chr. In hoofdstuk 14 wordt vooruitgeblikt naar een soort van eindtijd met een soort van eindstrijd, waarin alle machtige volkeren op één of andere geheimzinnige manier naar Jeruzalem worden getrokken. Huizen worden geplunderd, vrouwen verkracht, een deel opnieuw in ballingschap weggevoerd, de Olijfberg in tweeën gespleten, de zon zal een dag lang worden verduisterd en daarna breekt er een nieuwe tijd aan, waarin er – zoals ooit in het paradijs of de Hof van Eden – vanuit Jeruzalem zuiver water zal stromen voor iedereen, oost en west, zomer en winter. Het kwaad zal aan zichzelf ten onder gaan en de Heer zal koning zijn over de hele aarde, de enige God, genadige God voorbij alle goden. Wat Jahweh, de God van Israël dus gedenkt is de weg die Hij is gegaan met zijn volk Israël en waarop Hij in weerwil van al het gemok en gemor van Zijn volk altijd een genadige God is gebleken. Jochanan, de Hebreeuwse naam waarvan de naam Johannes is afgeleid, betekent ‘God is genadig’. En het wordt allemaal beschreven in taal en beelden die het volk sinds Mozes en Abraham tot z’n beschikking had.
Maar het gedenken gaat nog veel verder terug, lang voordat Israël als volk bestond, naar het begin der schepping, de Hof van Eden, het paradijs. De tijd waarin de Allerhoogste met de naam El, Elohim en Eljon wordt aangeduid, de hogere macht komend uit heel andere dimensies en die ver voorbij alle goden en voorstellingen die mensen daarvan maken, aan het begin en het einde der tijden en voorbij de grenzen van de tijd, gewoon op een genadige manier betrokken is bij alles wat is en leeft. En daarom kijken we ook vooruit naar het Messiaanse vrederijk dat er aan komt. Van deze El is aartsengel Gabriël een vriend. Die naam betekent letterlijk: ‘Mijn vriend is El, God beyond gods zoals de Duits Amerikaanse theoloog Paul Tillich hem graag noemt’. Gabber, misschien ken je dat woord wel, betekent immers vriend, beste maatje. Wow, de engel breekt dus met zijn goddelijke licht uit de hogere dimensies, waarvan we ons nauwelijks voorstellingen kunnen maken, direct in in de menselijke werkelijkheid van het hier en nu. Oud of niet, twijfel er niet aan Zacharias want Elisabeth gaat jouw zoon dragen en ter wereld brengen. Jij kent als priester de betekenis van de naam Elisabeth, de Aramese vorm van het Hebreeuwse Elisjeba, en dat is: mijn El, mijn Allerhoogste die al onze voorstellingen te boven gaat, is waarachtig en houdt zich aan zijn woord. Dat zal Elisabeth en later ook Maria aan den lijve ondervinden.

De prijs die we betalen voor het hoogste goed
Aartsengel Gabriël (mijn vriend is God, El) breekt dus met het goddelijke licht uit andere onvoorstelbare dimensies die niet met menselijke taal zijn uit te drukken in in de menselijke werkelijkheid. Elisabeth, Elisjeba (mijn God, EL is waarachtig) zal een zoon krijgen. Hier is dus El belangrijk: de heel oude en ook nieuwe orde die niet is beperkt tot de menselijke werkelijkheid. Zacharias of Zacharja (God, Jahweh gedenkt) wordt dit aangezegd en zijn zoon zal Johannes of Jochanan (God, Jahweh is genadig) heten. En hier is Jahweh belangrijk en het Jahwehgeloof als menselijk religieus systeem. Ik heb sterk het gevoel dat hier wordt gezegd: jullie mensen proberen altijd de Allerhoogste te persen in je eigen beperkte systeempjes die je je nog kunt voorstellen, snappen. Daarmee doe je niet alleen the God beyond gods tekort, maar ga je ook nog vechten voor je eigen beperkte gelijk, oorlog voeren om je eigen belangen zeker te stellen. En zo doe je ook nog eens je medemensen tekort. Maar de Eeuwige blijft een genadig God vóór en ver voorbij de grenzen van de tijd, binnen en ver voorbij jullie menselijke religieuze, sociale en culturele systeempjes. Als El, Elohim of Eljon en als Jahweh. En die genade zal een heel nieuwe orde scheppen in jullie menselijke werkelijkheid op aarde. De oude orde brengt oorlog en geweld, de nieuwe orde brengt genade, liefde en verbinding. De taal van de oude orde voldoet niet meer, voor de nieuwe orde moet een heel nieuwe taal worden ontwikkeld. Geen wonder dat Zacharias geen woord meer kan uitbrengen tot op het moment dat zijn zoon Johannes eenmaal zal zijn geboren.
God wordt dus met twee verschillende namen aangeduid: El of Elohim / Eljon en Jahweh. Dat zijn ook de namen waarmee de oudste historische bronnen in het O.T. worden aangeduid: E van El of Elohim en J van Jahweh. En daarbij geldt dat E de oudste is en wijst naar een tijd waarin van nog weinig theologie en systematische Godskennis sprake was, terwijl J veel jonger is en stamt uit een tijd waarin er echt al sprake was van een godsdienst met regels, wetten en tradities. E kijkt dan ook verder terug (paradijs) en vooruit (eindtijd) dan J, terwijl J de Allerhoogste God van hemel en aarde al een beetje reduceert tot wat men zich nog binnen het eigen godsdienstige systeem  kon voorstellen. Maar altijd klinkt – als dat gevaar dreigt – wel de waarschuwing: span God niet voor je eigen karretje, want Hij gaat ons denken en voorstellen ver te boven. Zo blijft ook E als oudste historische bron in het O.T. toch een belangrijke rol spelen. En de prijs die wij betalen, als we het Goddelijke licht dat Gabriël komt brengen willen ontvangen, is dat we onze eigen absolute zekerheden – in culturele, economische, maar ook religieuze zin – opgeven en gaan leven op basis van oervertrouwen. Het Jahwehgeloof, Jezus Messias, Mohammed de profeet, Boeddha de ziener, ze wijzen allemaal met Gabriël naar een genadige God achter de goden. De verborgen, Allerhoogste God, El of Elohim / Eljon, op wie we kunnen vertrouwen en bouwen.

Resonantie en transitie
Ik moet weer denken aan het mooie boek van Jan Rotmans: Verandering van tijdperk, Nederland kantelt (Boxtel, 2014). We gaan een heel nieuw tijdperk tegemoet, de oude orde voldoet niet meer en we gaan over naar een heel nieuwe orde, een heel nieuwe manier van denken, doen, geloven. Heel veel oude zekerheden storten in en dat moet ook, want anders kan de nieuwe orde niet doorbreken. Rotmans geeft talloze voorbeelden waaruit blijkt dat er al lang op grote schaal en met succes aan die nieuwe orde wordt gebouwd, in het onderwijs, in de zorg, in de energievoorziening, in de financiële wereld. En dan blijkt steeds weer, dat het in de nieuwe orde altijd draait om waarden van menselijkheid, liefde, verbinding, enzovoort. Dit zijn de waarden die je niet van bovenaf dwingend kunt opleggen, zoals dat in de oude orde gebruikelijk was. Juist door ze van onderop te ontwikkelen en met elkaar te delen worden ze van waarde in de concrete werkelijkheid van het vaak rauwe en harde dagelijkse leven. En dit besef dat in de nieuwe orde groeit, dringt steeds meer door in brede lagen van de samenleving. Een hoopvol teken lijkt me zo.
Een belangrijke vraag, die zich aan ons als gemeente van Christus in Gasselte op dit moment opdringt, is: hoe kunnen en willen we midden in deze verandering van tijdperk op een betekenisvolle manier gemeente zijn? Zoveel mogelijk het oude behouden of juist in het nieuwe tijdperk mee resoneren met die nieuwe waarden van eenheid, liefde en verbinding, die al duizenden jaren worden verbonden met El/Elohim/Eljon, de Allerhoogste God van de hemelen en de aarde, en met Jahweh, de God van de Bijbel. Heel concreet in termen van Jan Rotmans: In de oude orde bepalen de financiën op een dwingende manier wat moet gebeuren. In de nieuwe orde wordt geld in plaats van doel in zichzelf een middel om de hoge idealen die we koesteren te verwezenlijken. Ik ga over een paar jaar met pensioen en dan komen er allerlei vragen van deze orde vanzelf naar boven. Moet er een nieuwe dominee komen, iemand met een gedegen opleiding, kennis van zaken en een goed inlevingsvermogen of toch maar liever niet omdat dat goedkoper is? Is het geestelijke leven van de geloofsgemeenschap niet veel belangrijker dan huisvesting en andere materiële zaken? Hoe houden we het materiële en het geestelijke leven met elkaar in harmonie verbonden? En zo kun je nog wel een tijdje doorgaan.
Jawel in alle onzekerheid breekt het Goddelijke licht door in onze menselijke werkelijkheid en jij en ik, wij kunnen er ons voordeel mee doen. We kunnen er zelfs van genieten als we gaan mee resoneren met de hoop die er in is geborgen en met de liefdevolle verbinding die het tot stand brengt. Zo worden we een baken van Goddelijk licht, een baken van oervertrouwen in een onzekere, donkere wereld, die een nieuw tijdperk instapt. Jazeker, het licht zal stralen in de duisternis, tot in het diepst van je hart en tot aan de einden der aarde.

Voorbeden
Lieve God, wij danken U dat we alle ontwikkelingen, op kleine en op grote of zelfs wereldschaal met vertrouwen tegemoet mogen zien. Dank voor de grootste perspectieven op Uw liefdevolle energie en voor het Goddelijke licht, waarmee U in onze beperkte menselijkheid werkelijkheid doorbreekt, Uw schepping vasthoudt en bewaart. Help ons om ons geloof in Uw goede bedoelingen te bewaren, zodat ons leven zinvol, betekenisvol blijft en we ook van echte betekenis kunnen zijn voor de ander.
Wees met iedereen die de weg kwijtraakt in de warboel van de tijd. Rouw, psychische nood, onzekerheid, eenzaamheid of ziekte, er zijn zoveel redenen waardoor we het zicht op U kwijtraken. U kent ons beter dan wij ons zelf kennen, en we bidden U heel onze diepe wonden. Hou ons vast Heer en vul ons met verbindende liefde, met Uw liefde waarin we onze eigenheid gaan delen met elkaar en het mooi wordt in en om ons heen. Wees zo ook met ons in de stilte en vul ons onrustig hart met Uw warme nabijheid.
Stil gebed
Onze Vader

Ik zou het leuk vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

november 22, 2015

Eeuwigheidszondag

Filed under: Algemene blogposts,Preken — Jan Vaessen @ 12:00 pm
Thema: Vóór en voorbij de grenzen van de tijd

Bijbellezingen:
Psalm 93
Openbaring 1,1-8

Geloofsbelijdenis
Ik geloof in de Geest van leven en liefde, ver aan mij vooraf, royaal aan mij voorbij, maar ook in mij aanwezig. Soms noem ik hem God, maar het liefst noem ik haar Schepper.
Ik geloof in mensen gedreven door de Geest, die mij voorleven wat leven betekent en wat liefde vermag. Daarom geloof ik in Jezus en in anderen die leefden en leven in dat spoor.
Ik geloof in de gemeenschap van de Geest, in mensen die recht doen en vrede stichten en die zich oefenen in breken en delen.
Ik geloof dat niet het laatste woord zal zijn aan de dood maar aan het leven en de liefde.

Overdenking
Eeuwigheidszondag
Deze zondag, de laatste zondag van het kerkelijk jaar, waarop wij onze dierbaren herdenken, die in het afgelopen jaar zijn overleden, wordt ook wel eeuwigheidszondag genoemd. We kijken terug en vooruit – op kleine en ook op grote schaal. De kleine schaal van het persoonlijke leven, de pijn, het gemis en het verdriet die samengaan met elk rouwproces komen boven en we bezien hem en haar van wie we definitief afscheid hebben moeten nemen in het licht van de eeuwigheid. Zij zijn immers de grenzen van de tijd gepasseerd en hebben het tijdelijke voor het eeuwige verwisseld. Eeuwigheidszondag. Maar ook op grote schaal kijken we terug en vooruit, naar wat er wereldwijd speelt en hoe het nu verder moet. Sommigen zien zelfs in de chaos die ons op het moment wereldwijd overspoelt – nu weer in Parijs en Mali – het einde van de wereld naderen. En ook dan is het niet verkeerd om de huidige ontwikkelingen te zien in het licht van de eeuwigheid.
Hoeveel dood en ellende is er in het afgelopen jaar niet gezaaid in alle conflicten, die de wereld blijven teisteren? IS die overal oorlog voert, eindeloze vluchtelingenstromen, omgeslagen bootjes waarin veel te veel mensen werden vervoerd om vervolgens te verdrinken, zelfmoordaanslagen met als enige doel om de wereld in de greep van de angst te brengen en te houden en om nieuw geweld op te roepen. Dan hebben we ook nog de klimaatverandering met alle gevolgen van dien, het opraken van de fossiele grond- en brandstoffen, de aarde die gebukt gaat onder, uitgeput wordt door onze economische hebzucht. Hoe lang kan dit allemaal nog doorgaan? hoor ik menigeen verzuchten. Het lijkt er steeds meer op dat het einde van de wereld nabij is. In de Bijbel wordt ook op allerlei plekken gesproken over de eindtijd – bijvoorbeeld in het boek Openbaring – en die gaat dan met de meest verschrikkelijke en wonderlijke natuurverschijnselen gepaard. Maar zo wordt er dan ook steeds weer aan toegevoegd, hoe erg het ook allemaal wordt, het gaat niet buiten de God van hemel en aarde, de Allerhoogste of de Eeuwige zo Hij ook wel wordt genoemd, om. Vrees niet, word niet bang want Hij is de Alfa en de Omega, het begin en het einde, de God die er is, was en zal zijn en die in stand houdt al wat liefde heeft gebouwd.
Ik ben op het ogenblik een mooi boek aan het lezen van Jan Rotmans. Het heet Verandering van tijdperk, Nederland kantelt (Boxtel, 2014). Je kunt de tijd waarin we leven beschouwen als een tijdperk vol met veranderingen, maar volgens Jan Rotmans is dat veel te zwak uitgedrukt. Wat we nu meemaken is een veel ingrijpender proces van totale verandering, we gaan zelfs een heel nieuw tijdperk tegemoet, de oude orde voldoet niet meer en we gaan over naar een heel nieuwe orde, een heel nieuwe manier van denken, doen, geloven en dat gaat niet zomaar. De samenleving, de economie en de machtsverhoudingen zijn allemaal aan het verschuiven en dat roept heel veel weerstand op bij degenen die het in de oude orde voor het zeggen hadden en dus zaaien ze overal onrust, chaos, dood en verderf. Heel veel zekerheden storten in en dat moet ook, want anders kan de nieuwe orde niet doorbreken. Rotmans geeft talloze voorbeelden waaruit blijkt dat er al lang op grote schaal en met succes aan die nieuwe orde wordt gebouwd. En dan blijkt steeds weer, dat het altijd draait om waarden van menselijkheid, liefde, verbinding enzovoort, waarden die je niet van bovenaf dwingend kunt opleggen, energieën die je niet kunt afdwingen en die alleen maar door ze van onderop met elkaar te delen van waarde worden in de concrete werkelijkheid van het vaak rauwe en harde dagelijkse leven.
Jazeker, het spant er om op het moment en er is een hoop ellende dat we elkaar aandoen en je kunt je afvragen hoe lang de oude orde het nog uithoudt en of we er met z’n allen niet in de heftige strijd die op alle fronten gaande is aan onderdoor zullen gaan. Maar vergeet niet dat dit maar één kant van de medaille is. Bezie de huidige tijd en de ontwikkelingen daarin ook eens in het licht van de eeuwigheid en de Eeuwige, de Allerhoogste die nooit laat varen het werk dat zijn hand begon en die zegent alles wat wordt gedaan met liefde, tot eer van Hem en tot heil van elkaar – de ander en jezelf. Op die manier wordt ons toekomstperspectief al een stuk hoopvoller!

Het rouwproces
Wat heb je hier nu aan als je middenin een rouwproces zit, als je helemaal niet met de wereld en alle ellende daarin bezig bent en genoeg hebt aan je eigen sores? Nou toch wel iets lijkt me. Zoals de atomen zijn verbonden met de planeten, het hele kleine met het hele grote, zo is ook de God van hemel en aarde in liefde verbonden met het hele grote en het hele kleine. In het boek Openbaring wordt Hij de Alpha en de Omega genoemd, de eerste en de laatste letter van het Griekse alfabet, zeg maar de a en de z van ons alfabet. Maar niet alleen in de taal staat Hij aan begin en einde, ook in de tijd: de God die er is, was en zal zijn. In de Psalm die we hebben gelezen staat Hij borg voor het voortbestaan van de hele wereld. En zelfs al verheffen zich de oerwateren – het aloude symbool van de dood – toch troont ver boven haar geraas de Allerhoogste in de hoogste hemelen. De Schepper van alle zonnestelsels bij elkaar bekommert zich ook om jou en mij en zal ons opvangen voorbij de grenzen van de tijd, voorbij de grenzen van de eeuwigheid, in dat land van louter licht en liefde dat wij met ons oude bewustzijn dood noemen, maar waarvoor we in ons nieuwe bewustzijn geen angst meer kennen. Wat over blijft is enkel vertrouwen, oervertrouwen, liefde, verbinding en harmonie. Hier en nu en daar en dan.
Het land van louter licht en liefde. Wat is het fijn om erop te kunnen vertrouwen dat je dierbare om wie je rouwt daar is opgevangen, zijn of haar reis rustig kan vervolgen in een heel nieuwe werkelijkheid, misschien wel dingen leert die hier nog zijn blijven liggen, en in ieder geval van betekenis blijft. Dan blijf je in liefde met hem of haar verbonden en met die liefde kun je aan je eigen leven in het hier en nu op een nieuwe manier kleur geven. Best moeilijk, maar met die mooie liefdevolle energie van Boven die ook jou opvangt als het leven moeilijk is, toch te doen. En misschien ga ook jij wel in de nabije toekomst heel nieuwe dingen leren en doen die je altijd al hebt willen doen, maar waar nog steeds niets is van gekomen. Ons leven gaat ook door, en onze taak in het hier en nu is nog niet klaar. Er is nog veel te doen voordat ook wij de grenzen van de tijd zullen passeren. En de Eeuwige zal je daarin bijstaan en helpen waar Hij maar kan. Want Hij is niet alleen de God van het hele grote, maar ook van het hele kleine, van jou en mij.

Licht in de duisternis
De herinnering aan een overledene is nooit alleen maar positief. Geen mens is volmaakt en daarom zal ook jouw dierbare zijn of haar fouten, makken en falen in het leven hebben gekend. Maar als je hem of haar met liefde kunt loslaten omdat je weet dat het goed is aan gene zijde, dan blijf je ook in liefde met hem of haar verbonden. Dan kun je rustig loslaten wat niet goed was en verder gaan met wat wel goed was. Zo blijft je dierbare om wie je rouwt van betekenis. Voor je zelf omdat zijn of haar liefdevolle energie je blijft voeden en voor de ander omdat juist die liefdevolle energie door jou heen blijft stralen en een zegen zal zijn voor iedereen in je omgeving met wie je je verbonden voelt – kinderen, kleinkinderen, familie, vrienden, kennissen, enzovoort en zo verder. Oude diepe wonden worden geheeld, nieuwe liefdevolle energie wordt gedeeld, kortom het leven wordt goed omdat de hemel mij begroet. En het licht zal stralen in de duisternis, tot aan de einden der aarde, tot in het diepst van je hart.

Voorbeden
Lieve God, wij danken U, dat we bij U terecht kunnen met ons gemis, opstandigheid, verdriet, onzekerheid, eenzaamheid en al die andere verwarrende gevoelens en stemmingen die bij ons naar boven komen als we rouwen. Maar ook danken we U we voor de steun van zoveel mensen dichtbij en ver weg die in ons rouwproces om ons heen zijn komen staan. En Heer, wij vragen U: geef innerlijke rust, vertrouwen en vrede in ons hart die alleen U kunt geven, de vrede die alle verstand te boven gaat. Leer ons om op een nieuwe manier in het leven te staan nu die ander er niet meer is en geef ons een beetje zin terug in het leven. Geef mensen met wie we de toekomst met nieuwe moed en op een liefdevolle manier kunnen instappen en geef ons zicht op de taak die ons nog op deze aarde wacht. Maak van ons eenzame rouwproces een liefdevol leerproces.
Wees met Uw kerk waar ook ter wereld. Dat zij een warme gemeenschap mag worden waarin mensen weer tot hun recht komen en worden opgevangen als het leven moeilijk is. Heer maak ons bewust in deze tijd van individualisme, terreur, onzekerheid en culturele wanhoop van de vaste grond die U aan Uw schepping hebt gegeven en die altijd zal blijven bestaan in leven en in sterven en tot in alle eeuwigheid.
Wees ook met ons in de stilte. Hoor ons, vooral als het ons moeilijk valt om woorden te vinden. Vul ons met Uw warmte en met Uw liefde. Laat het een werkzame kracht worden in ons leven.
Stil gebed 
Onze Vader

Ik zou het leuk vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

november 8, 2015

Oogsten

Filed under: Algemene blogposts,Preken — Jan Vaessen @ 1:16 pm

Thema: ontvangen en geven

Bijbellezingen:
Leviticus 19,1-2 en 9-18
Marcus 12, 28-34

Preek

Dankbaarheid?
Oogstdienst. Een mooie aanleiding om stil te staan bij alles wat we weer in het afgelopen jaar hebben mogen oogsten, voor alles wat we hebben ontvangen als loon naar werken, maar ook voor dat waar we niets voor hebben hoeven doen. En dan blijkt dat er vele redenen zijn om echt dankbaar te zijn. Er is zoveel dat je leven kleur heeft gegeven in het afgelopen jaar. En tegelijkertijd komt er ook van alles in je op dat is mislukt, dat je hebt verloren, tegenslagen, ongeluk dat je heeft getroffen, moeilijkheden, verwarring in je leven die je maar niet te boven komt. Dankbaarheid, jawel een dure – religieuze – plicht misschien, maar voel ik me wel echt zo blij en dankbaar? Hoe kom je dan van een sombere bloedeloze plichtsbetrachting in een echt doorleefd gevoel van blijdschap en tevreden dankbaarheid? Ik denk dat het te maken heeft met hoe we de dingen waarnemen en ook met een soort van grondgevoel over hoe we ons eigen leven interpreteren.

Ontvangen en geven
Het sleutelwoord is hier volgens mij bewustwording van alles wat je ontvangt, vooral dat waar je zelf niets voor hebt hoeven doen. Daar gaat de regelgeving in Leviticus ook over lijkt me. Wanneer je de graanoogst binnenhaalt, oogst dan niet tot de rand van de akker en raap wat blijft liggen niet bijeen. En wanneer je bij de wijnoogst druiven plukt, loop dan niet alles nog eens na en raap niet bijeen wat op de grond is gevallen, maar laat het liggen voor de armen en de vreemdelingen. Ik ben de Heer jullie God. Ofwel wees goed voor de vreemdelingen, de rechtelozen en gewoon voor hem en voor haar met wie je het leven op allerlei manieren deelt. Wees daarbij niet partijdig of haatdragend, maar blijf je bewust van de liefdevolle bedoelingen van de Heer als een soort van dragende grond voor alles wat je doet. Kortom heb je naaste lief als je zelf en God boven alles. Want Ik ben en blijf de Heer jullie God.
Achter dit alles zit allereerst het collectieve besef in de hele Bijbel dat het volk Israël lange tijd een rechteloos slavenvolk was in Egypte en ook in Babel en dat ze steeds weer door de Allerhoogste uit die toestand zijn bevrijd. Ze begrijpen dus heel goed wat het is om arm en rechteloos te zijn en ze worden dan ook steeds weer opgeroepen om mensen te helpen die in een soortgelijke toestand in het hier en nu verkeren. Dat is niet alleen een dure morele plicht, behandel de ander zoals je zelf graag behandeld wilt worden, maar je word er ook gewoon een positief ingesteld en blij mens van door zo in het leven te staan. Het is namelijk van meet af aan de bedoeling dat we het samen goed hebben en niet dat we elkaar de hersens inslaan, afknijpen waar het maar kan, of het leven zuur maken.
Maar er zit ook nog iets anders achter de regelgeving die bestemd was voor het volk van God in de Bijbel. En dat is het besef, dat het leven niet ons eigendom is waar we maar mee kunnen doen wat ons in de kop knalt. Dan reduceer je alles tot je eigen wil en dat gaat een keer fout, goed fout, zoals we op het ogenblik aan alle kanten merken. In alles je eigen zin doordrammen werkt niet. Daar moet verandering in komen. Hoe? Door oog te krijgen voor wat we allemaal gratis voor niks krijgen aangereikt. De grond onder onze voeten, de zuurstof in onze longen, een goed – of misschien wat minder goed – functionerend lichaam, de vitaliteit en groeikracht in de natuur, de werklust in onze geest, de gezins- familie- dorps- of wijkgemeenschap waarin we opgroeien, de scholing waarmee we een zinvol beroep kunnen uitoefenen, de cultuur die ons van alles aanreikt, de geloofsgemeenschap die ons zin en betekenis voor het leven en een liefdevolle verbinding met de geestelijke wereld aanreikt, en zo verder en zo voort. Niemand kan dat allemaal in z’n eentje organiseren, niemand kan daarop alleenrecht laten gelden. We hebben het allemaal gratis voor niks in de schoot geworpen gekregen en daarom past een beetje bescheidenheid en heel veel dankbaarheid ons mensen meer dan heerszucht en zelfgenoegzaamheid. Verantwoordelijkheid ook om dat allemaal op een goede en liefdevolle manier te gebruiken. En vanuit die intentie ga je goed doen voor de ander, voor de minste nog het meest. Met die levenshouding leidt het bewustzijn van wat je allemaal hebt ontvangen tot een soort basisgevoel van overvloed en wordt geven delen, het samen goed hebben.

De gastvrije gemeente
Die levenshouding is zeker niet vanzelfsprekend. Het is ook echt niet gemakkelijk om de dankbaarheid voor alles wat je hebt ontvangen vast te houden als je net je man, je kind of dierbare vriend hebt verloren aan de dood of aan het leven. Om nog maar te zwijgen van de psychische nood en verwarring bij veel mensen die gebukt gaan onder de onoplosbaarheid van al die problemen in de wereld, of aan de onvervulbaarheid van al die legitieme intieme verlangens die mensen in het diepst van hun ziel blijven koesteren en die hen tegelijkertijd bang maken. Zeker er is een enorme strijd gaande op aarde en in de hemelen tussen de donkere en de lichte krachten, tussen haat en vijandschap aan de ene kant en liefdevolle verbinding aan de andere kant. En die strijd kan niemand van ons in z’n eentje beslechten. Maar wat wel in die strijd van levensbelang is, dat we vast houden aan dat oervertrouwen en dankbaar blijven voor alles wat we ontvangen. Van meer dan levensbelang is het, dat we vasthouden aan liefdevolle verbinding met de Allerhoogste – de God der goden, de God van alle melkwegstelsels bij elkaar – en dat we Hem elke morgen weer bedanken voor de nieuwe dag die Hij ons geeft, voor de positieve energie waarmee Hij ons helpt om die dag op een zin- en betekenisvolle manier te vullen. Van universeel belang is het dat er in de chaotische duisternis in en om ons heen er eilandjes van rust, reinheid en regelmaat zijn, waar de Heer Zijn Zegen geeft omdat daar de liefde de scepter zwaait. Iedereen vaart daar wel bij, de minsten nog het meest. Je weet niet half hoe groot het verschil is dat deze eilandjes maken voor onze werkelijkheid als geheel. Denk daar nooit te klein over.
Ik denk dat het de belangrijkste opdracht voor de gemeente van Christus in deze tijd is om zo’n eilandje te zijn. Oervertrouwen, dat de Heer ons vasthoudt in leven en sterven. Angst voor de dood verandert in nieuwsgierigheid naar die nieuwe vorm van bewustzijn voorbij de grenzen van de tijd. Het kwaad weten we overwonnen door kruis en opstanding, Jezus leeft en wij met Hem. De naaste is net zo belangrijk als wij zelf en de minstbedeelden zijn welkom in ons midden. In ieder geval willen we gastvrij zijn voor iedereen die ons pad kruist in woord en daad. Het mooie van de diaconie – ook onze diaconie – is dat zij de daad bij het woord voegt en de randen van de oogstvelden leeg ruimt ten behoeve van hen die dat nodig hebben. Is het niet prachtig wat hier allemaal voor in de kerk ligt. Het tastbare teken dat we ons geloof serieus nemen, een eilandje willen zijn van rust, liefde en echte doorleefde dankbaarheid voor alles wat we gratis voor niks ontvangen, voor de overvloed in ons leven waar we graag iets van afstaan, ja zelfs voor die nieuwe interpretatie van onze eigen leefomstandigheden als overvloed in plaats van schaarste.
En de Schriftgeleerde zei tegen Hem: Inderdaad meester, wat u zegt is waar: Hij alleen is God en er is geen andere God dan Hij en hem liefhebben met heel ons hart en met heel ons inzicht en met heel onze kracht en de naaste liefhebben als ons zelf betekent veel meer dan alle brandoffers en andere offers. En Jezus vond, dat hij verstandig had geantwoord en zei tegen hem: U bent niet ver van het Koninkrijk van God. Amen

Voorbeden
Lieve God,
Wij danken U voor Uw nabijheid als eeuwige inspiratiebron voor ons liefdevol handelen, denken, doen en geloven. Dank dat U ons de energie geeft om niet bij de pakken neer te gaan zitten als het leven moeilijk is, maar altijd weer nieuwe perspectieven geeft op een zin- en betekenisvol leven en ook de kracht om daar handen en voeten aan te geven. Op heel kleine schaal en in het hier en nu, maar o zo belangrijk. Laat ons zien Heer hoe belangrijk het is voor ons zelf en voor de wereld om ons heen om ons geloof serieus te nemen en in de werkelijkheid in woord en daad te laten stralen. En laat wat wij weggeven – voedsel, speelgoed – goed terecht komen en tot zegen zijn voor wie dat nodig heeft..
Wij danken U lieve God voor alles wat we van U hebben mogen ontvangen in het afgelopen jaar om het leven goed te maken. Wees daarom met een ieder van ons voor wie dat leven moeilijk is en niet vanzelfsprekend goed. U kent ons beter Heer dan wij ons zelf kennen. Daarom vragen wij U: wees met ons als wij stil worden voor U. Kom in ons hart en bid voor ons Heer Jezus. En als de woorden niet komen, laat dan de vredige stilte van Uw Heilige Geest de boodschapper zijn van Uw liefdevolle wil voor een ieder van ons. Spreek Heer, Uw gemeente hoort.
Stil gebed
Onze Vader

Ik zou het leuk vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

oktober 25, 2015

Ziende blind

Filed under: Algemene blogposts,Preken — Jan Vaessen @ 1:02 pm

Thema: Over de beperktheid van onze waarnerming

Bijbellezingen:
Jesaja 59,9-21
Marcus 10, 46-52

Overdenking
Ziende blind?
Een mens kan ziende blind zijn. Ik vind dat die toestand in het profetenboek Jesaja prachtig wordt beschreven. ‘Het recht blijft ver van ons, de gerechtigheid is voor ons onbereikbaar. We hopen op licht maar het is duister, op een sprankje licht maar we dolen in het donker. We tasten als blinden langs de muur, we tasten rond als iemand die niets kan zien. Op klaarlichte dag struikelen we alsof het schemert, in de kracht van ons leven lijken we dood [ ] … we zijn afvallig van onze God, we zijn belust op bedrog en onderdrukking, zwanger van leugens brengen we onwaarheid voort. Het recht is verdrongen en de gerechtigheid blijft ver van ons, de waarheid struikelt op straat en de oprechtheid krijgt nergens toegang. Zo laat de waarheid verstek gaan en wie het kwaad wil mijden, wordt uitgebuit.’
Aan het woord is Trito-Jesaja zo hij wel wordt genoemd, de derde Jesaja die schrijft als het volk Israël na 70 jaren ballingschap in Babel naar Jeruzalem is teruggekeerd. De wederopbouw gaat moeizaam, het leven daar op de ruïnes van de eens zo machtige en prachtige stad is niet leuk en iedereen gaat in de dagelijkse strijd om te overleven voor het eigen hachje. Het gevolg is bedrog en onderdrukking, leugens en onwaarheid, en als je al eens goed wil zijn voor iemand anders word je direct uitgebuit. We hopen op licht maar tasten in het duister. Op klaarlichte dag struikelen we alsof het schemert, in de kracht van ons leven zijn de knieën slap en lijken we wel dood. Ziende blind dus. Waarom? Omdat men niet verder kijkt dan de neus lang is en dan zie je niet veel meer dan een dichte mist, schemering, kwade bedoelingen, onrecht, struikelende waarheid en uitbuiting. Okay die zijn dan ook echt aan de orde van de dag daar in Jeruzalem zo vlak na de ballingschap, maar als je niet meer ziet dan dat, dan is je blik-veld wel erg beperkt en het leven weinig hoopvol. Zo kruip je steeds verder in je schulpje, kwijn je weg in je eigen ellende en de ellende die om je heen raast. Alle hoop vervliegt, eenzaam in je schulpje, ziende blind.
Blind voor wat? Wat zou je kunnen zien als de schellen van je ogen vallen en je verder kijkt dan de mist, de schemer, de duisternis van leugen en bedrog. In de eerste plaats natuurlijk dat dit niet het leven is dat de Schepper voor zijn volk had bedoeld. En Hij zal dan ook in z’n eentje de toestand herstellen, het kwaad straffen, diepe wonden genezen en de rechtelozen recht verschaffen. En zo krijg je dus ook zicht op een leven vol van genade en gerechtigheid, zicht op het heil van het hele volk, de hele geloofsgemeenschap, waarvoor de Allerhoogste garant staat. Ook al treden we zijn goede bedoelingen met voeten en kijken we niet verder dan onze neus lang is, Hij gaat zijn liefdevolle wil gewoon doorzetten en dat heil gaat de hele gemeenschap ervaren. Dat is het tweede inzicht dat Trito-Jesaja ons aanreikt voorbij de mist, het schemer, de duisternis van leugen en bedrog, onrecht en zelfverrijking. Het gaat hier om het heil van de hele gemeenschap, de hele mens, in liefdevolle verbinding met de God der vaderen, die Zijn verbond met hen nu weer vernieuwt voor alle komende geslachten. Mijn liefdevolle Geest zal niet van jullie wijken. Van nu af tot in eeuwigheid – zo zegt de Heer.

Oervertrouwen en genezing
Het lijkt er dus op, dat we worden opgeroepen om in geloof en met oervertrouwen de beperktheid van onze waarneming op te heffen en verder te kijken dan onze neus lang, door de mist en de duisternis het heil te gaan zien dat we met elkaar mogen delen. Als mens zijn we veel meer dan alleen onze ogen en het inzicht dat zij voeden. Bouwkunde, wiskunde, techniek, allemaal heel belangrijk, maar het is maar een deel van waar we allemaal toe in staat zijn. De oren spelen ook een belangrijke rol. Taal en muziek geven ons de mogelijkheid om echt samen te zijn, te communiceren, dingen te delen, harmonie te ervaren, muziek te maken te zingen enzovoort. Allemaal heel belangrijke activiteiten die de gemeenschapszin bevorderen. Trouwens ons hele lichaam brengt ons nog weer heel andere inzichten. We kunnen tasten, ruiken, proeven, dansen, bewegen, spelen in de ruimte en ga zo maar door. En ook is er nog zoiets als intuïtie waarmee je aanvoelt hoe het tussen mensen is gesteld en toe gaat. Een belangrijk inzicht voor je relaties, vriendschappen en de omgang met je dierbaren. Als je nu alles op één inzicht gooit, bijvoorbeeld de wiskunde en de techniek en daarmee je hele leven kleurt en macht mee uitoefent over anderen – waar we in het westen nogal een handje van hebben – dan is je blikveld wel heel beperkt. Eigenlijk doe je onrecht aan al die andere zintuigen die we ook hebben en die heel andere soorten inzicht voeden, die weer heel belangrijk zijn om je een heel mensen te voelen met innerlijke vrede en dienstbaar aan de liefdevolle gemeenschapszin. Als we dus verder kijken dan beperkte visie van wiskunde en techniek, dan komt de hele mens in beeld en de gemeenschap waarvan hij of zij deel uitmaakt en liefdevol dienstbaar aan is. Zo krijg je weer zicht op het heil dat bedoeld is voor het hele volk en niet alleen maar voor mij alleen.
Een ideaalbeeld, zeker en je kunt je afvragen hoe realistisch dit beeld is en ook echt verwezenlijkt kan worden. Natuurlijk, het kwaad, mist en duisternis, onrecht en uitbuiting hebben diepe wonden geslagen, die het vertrouwen compleet de grond in kunnen boren. Logisch dat je dan in je schulpje kruipt en er niet meer uitkomt. Maar het hoeft niet. De blinde Bartimeüs waarover de evangelist Marcus vertelt doet dat in ieder geval niet. Hij schreeuwt het uit, tot twee keer toe, ‘Zoon van David heb medelijden met mij!’. En Jezus verbindt de genezing van Bartimeüs’ blindheid aan zijn geloof. Je geloof heeft je gered. Geloof in wat? Geloof in te kunnen zien dwars door mist en duisternis, onrecht en uitbuiting heen en heil te verwachten van de Allerhoogste, genade en recht, geloof in onafhankelijk en betekenisvol deel uit te kunnen maken van een bloeiende geloofsgemeenschap, geloof in het verbond van de God der vaderen van nu af aan tot in eeuwigheid. Dat alles leeft tot in de diepste krochten van Bartimeüs’ ziel. Hij was niet ziende blind. Nee, al was hij blind aan zijn ogen, toch was hij bijna helderziend in zijn geloof. En dat geloof heeft hem gered. Dat oervertrouwen heeft hem op de been gehouden en leidt nu tot zijn genezing. Met dat oervertrouwen kon Bartimeüs kijken voorbij zijn eigen beperkingen en zag eerst als in een visioen en daarna ook in werkelijkheid het Koninkrijk van God, het rijk van vrede en gerechtigheid, waar ook hij deel van mocht zijn. Zo werd hij weer een heel mens, diep verbonden met God en de gemeenschap.

De bloeiende geloofsgemeenschap
Geen mens is volmaakt en niemand groeit in perfecte harmonie op. Iedereen loopt wel eens of ergens diepe of minder diepe wonden op, waardoor het zelfvertrouwen een deuk krijgt of het vertrouwen in de mensheid. Het kan nog erger als je je oervertrouwen in de goede afloop der dingen verliest en je daardoor zo in je schulpje kruipt dat je wereld wel heel erg klein en beperkt wordt. Weet dan dat er een God is die zijn liefdevolle wil gewoon doorzet, je weer geloof geeft waarmee je verder kijkt dan je eigen beperkte werkelijkheid en je zicht krijgt op licht en heil, recht en vrede. Met dat geloof, oervertrouwen omarm je, verzorg je je diepe wonden met liefde en komen er sprankjes licht in de duisternis, de mist verdwijnt en de gemeenschap komt weer in beeld. Een bloeiende geloofsgemeenschap met ieder zijn of haar eigen verantwoordelijkheden is een zegen waarover je niet klein genoeg kunt denken. Genade, dankbaarheid, blijdschap en vrede zijn haar deel. Tot eer van de God der goden, en tot heil van iedereen die ons pad kruist.

Voorbeden
Lieve God,
Wij danken U voor Uw Geest waarmee U met ons verbonden blijft en ons draagt, staande en in beweging houdt als het leven moeilijk is. Dank U wel Heer dat het werk in Uw gemeente gewoon doorgaat en dat we Gerda hebben mogen bevestigen in het ambt van ouderling. Zegen haar en een ieder van ons bij al het werk dat we doen in de gemeente van Christus tot eer van U en tot zegen van de ander en van onszelf. Wek in ons de geest van compassie, het echte meeleven in woord én daad met de ander die het om wat voor reden dan ook moeilijk heeft. Laat bij alles wat we doen woord én daad één zijn en vergeef het ons als dat niet altijd lukt.
Wees met een ieder van ons voor wie het leven niet meer leuk is, die gebukt gaan onder zorgen, onverschilligheid, gebrek aan echte aandacht of waardering, degenen die ziek zijn of eenzaam, zij die rouwen, psychisch in de war zijn of verdwaald in de warboel van de tijd. Lieve God geef kracht naar kruis en nieuwe bodem onder de voeten waar dat maar nodig is. Wees daarom ook met ons als wij stil worden voor U. Geef vrede Heer, Uw vrede in ons onrustig hart.

Stil gebed Onze Vader

Ik zou het leuk vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

juni 28, 2015

De energiebalans

Filed under: Algemene blogposts,Preken — Jan Vaessen @ 11:56 am

Thema: over evenwicht in de energiebalans

Bijbellezingen:
2 Korinthiërs 8, 9-15
Marcus 5, 22-43

Preek
Een evenwichtige energiebalans?
Er is in onze tijd een hoop te doen over energie. En dan gaat het niet alleen over de vraag of we gas moeten laten komen uit Rusland omdat de aarde beeft in Groningen, of over de vraag of die windmolenparken wel zo’n zegen zijn of dat we andere soorten alternatieve energie verder moeten ontwikkelen en welke dat dan moeten zijn. Nee, er is ook veel belangstelling voor persoonlijk energie, lichamelijk, psychologisch, geestelijk. En dat gaat dan weer van energiedrankjes voor jongeren, pillen om ouderen vitaal te houden en ook allerlei aanbevelingen om je energiebalans in evenwicht te houden. Yoga, meditatie, chakrapsychologie, allerlei ontspanningsoefeningen moeten de stress verdrijven zodat je weer lekker rustig van binnen kunt worden om ‘het volle leven met open armen te kunnen begroeten en ook echt te leven’. Maar hoe hou je zo’n evenwicht vast in een stressvolle, lawaaierige turbulente wereld?
Nou, elke dag twee keer een uur mediteren las ik laatst ergens. Probeer het maar eens een uur lang je leeg te maken, nergens aan te denken, de stilte in haar volheid te ervaren. Het is helemaal niet zo gemakkelijk om de volkomen ontspanning te bereiken. Maar goed met een beetje instructie, goede ademhaling en gedachten laten komen en gaan zonder dat je ze vast houdt, kom je een heel eind. En dan kom je de yogaruimte weer uit en stap je – zeker in een grote stad – het jachtige leven weer in; het leven van grijpen en graaien, van de oude economie met haar maximale – winst – in geld – ideaal, van de samenleving waar alles om de buitenkant draait, de schone schijn waarin de innerlijke rust ver te zoeken is. Hoe houd je daar de ervaren rust vast, het evenwicht in je energiebalans, contact met je innerlijke kern die je deelt met anderen zonder, dat je wordt leeggezogen. Ik vind dat ondanks alle enthousiaste kreten in al die zelfhulp boeken en verhalen nog steeds razend moeilijk. Kunnen onze Bijbellezingen van deze zondag ons op dat vlak misschien wat verder helpen? Ik denk het wel.

De collecte in Korinthe
Evenwicht en een evenwichtige gemoedstoestand is best wel vaak een punt in de Bijbel. In ieder geval wordt het als positief en nastrevenswaardig voorgesteld, niet alleen op het persoonlijke vlak, maar ook op dat van de gemeente en zelfs bovenlokaal, de wereldwijde gemeente van Christus. Paulus noemt het woord evenwicht zelfs twee keer in zijn brief aan de Korinthiërs als het gaat om de collecte voor de noodlijdende broeders en zusters in Jeruzalem. Het gaat hier niet alleen om geld en een evenwichtige begroting, hoewel het hier daarmee wel wordt uitgedrukt. Nee, het gaat om meer. Paulus en Petrus hadden ooit een nogal hooglopend conflict gehad over het winnen van de niet-Joodse volkeren voor het Evangelie van Jezus. In de gemeente van Jeruzalem, waar Petrus actief was, vond men dat de heidenen, de niet-Joden eerst Joods moesten worden en aan alle wetten en gebruiken moesten gaan voldoen, voordat ze gedoopt en Christen konden worden. Paulus vond dat niet nodig. De blijde boodschap van leven midden in de dood was bestemd voor iedereen, zonder voorwaarden vooraf. Dit conflict liep vrij hoog op maar werd in liefde opgelost. Paulus zou voortaan de buitengebieden, de niet Joodse volkeren bewerken en Petrus zou zich in eerste instantie meer richten op de gemeente in Jeruzalem.
Toch bleef dit theologische geschilpunt wel een hele tijd doorwerken. Maar ondanks de verschillen bleef de gemeente van Christus bovenlokaal, wereldwijd met elkaar verbonden. Waar één lijdt lijden allen, en we moeten juist dan streven naar evenwicht. De welvarende gemeenten moeten meeleven met de noodlijdende gemeenten, niet alleen met woorden en gebed, maar ook daadwerkelijk met materiële hulp en geld. En dat gebeurde ook echt. Er werd een collecte georganiseerd voor de noodlijdende gemeente van Christus in Jeruzalem, die heel veel geld heeft opgeleverd. Maar ook bij het offeren is Paulus heel zorgvuldig in zijn streven naar evenwicht. Dezelfde betrokkenheid bij elkaar die bovenlokaal en wereldwijd de geest van de gemeente van Christus kenmerkt moet ook leven op plaatselijk niveau. Geef wat je kunt, niet meer maar ook niet minder. Het is niet de bedoeling om leningen te gaan afsluiten om te geven, je moet in je vrijgevigheid niet zelf in de problemen komen. Nee, er moet evenwicht zijn. Niet te veel, niet te weinig hebben en wat we hebben met elkaar delen, dat is de liefdevolle wil van de Allerhoogste die Jezus ons in het hart legt. Ik vind dat al een hele mooie rustige en evenwichtige manier om om te gaan met geld, materie en bezit.

Jezus en de bloed vloeiende vrouw
In het verhaal over Jezus en de bloed vloeiende vrouw gaat het ook om de energiebalans, hoewel daar wel sprake is van een ander soort energie, namelijk helende, genezende levensenergie. Prachtig hoe Marcus de twee verhalen over het dochtertje van Jaïrus dat ernstig ziek is en over deze vrouw in elkaar weeft. Eigenlijk is ze – de volwassen vrouw die lijdt – een enorme stoorzender op de weg die Jezus gaat naar Jaïrus. Zij neemt stiekempjes tijd en energie van Jezus door zijn kleed aan te raken, tijd en energie die nodig is voor het meisje dat op sterven ligt. Door dit oponthoud komt Jezus te laat. Laat maar Jezus, komen de mensen zeggen, het meisje is al gestorven. Maar daar is Jezus nu even niet mee bezig. Er is iets gebeurd wat alle aandacht vraagt en ook krijgt.
Wie heeft mij aangeraakt? Domme vraag Jezus, de massa dromt om je heen, iedereen raakt je toch aan. Nee, iemand heeft het evenwicht in mijn energiebalans verstoord en dat is een ernstige zaak. Ik voel dat er helende levensenergie uit mij is gezogen. Iemand heeft met die intentie mijn kleed aangeraakt. Stiekem, want in al dat gedrang kun je dat gemakkelijk doen, het en valt het toch niet op. Maar dat is stelen, dat mag gewoon niet. Wie heeft dat gedaan? En de vrouw maakte zich bekend en vertelde alles wat haar was overkomen. Dat ze al twaalf jaar aan haar ziekte leed en niemand haar met dure behandelingen had kunnen helpen en dat ze nu voelde dat ze voorgoed was genezen. En wat Jezus dan doet is zo mooi! Hij veegt haar niet de mantel uit, nee hij zegt tegen haar: je geloof heeft je gered, ga in vrede en wees genezen van je kwaal. De energiebalans is hersteld.
Wat Jezus niet toestaat is dat hij wordt leeggezogen. Zo werkt dat niet met de liefde van God die alle levensenergie, heling en genezing schenkt. Die liefde geef je van hart tot hart en die kun je niet stiekempjes afpakken. Zelfs dan zet de genezing wel in, maar Jezus kan pas nieuwe levensenergie van de Eeuwige ontvangen om de weg gestroomde genezende kracht aan te vullen als hij het ook daadwerkelijk aan iemand mag geven. En als de vrouw zich aan hem bekend maakt, dan pas kan het gebeuren, zijn ze van hart tot hart met elkaar verbonden, is de vrouw voorgoed genezen, wordt de uit Jezus weg gestroomde energie weer aangevuld en is zijn energiebalans hersteld. En zo kan hij met een gerust gemoed zijn weg vervolgen naar het huis van Jaïrus, waar hij aan een jong meisje de levenskracht van de Eeuwige moet gaan geven.

Een evenwichtige energiebalans!
Evenwicht is dus belangrijk, zeker evenwicht in je energiebalans. Maar hoe bereik je dat dan, waar moet je op letten? Het allerbelangrijkste lijkt mij om de dingen die je doet met liefde, aandacht, hart en ziel te doen. Daar word je namelijk blij van, omdat het mooi wordt, goed en een ander er ook nog wat aan heeft. Dat geeft energie. Zo kun je na een dag hard werken doodmoe zijn en toch boordevol energie zitten, omdat het fijn en zinvol was wat je hebt gedaan. Op die manier voorkom je ook al voor een groot deel dat je wordt leeggezogen. Daar word je namelijk niet blij van, maar futloos, depressief zelfs. Het is dus zaak om bij alles wat je doet je zelf af te vragen wordt ik hier blij van of niet, kost me dit energie of krijg ik er zelfs energie van. Als je er blij van wordt en energie van krijgt, dan wordt je niet leeggezogen, maar geef je je beste zelf aan wat je doet. Daar word je zelf beter van en de ander ook, ben je met elkaar verbonden van hart tot hart in de kracht van de liefde.
En daar waar de liefde woont, woont ook de Heer om al je levenskracht en helende energie die je hebt weg gegeven weer aan te vullen. Zo krijg je ook ontspanning, omdat je je aandacht richt op wat jij te doen hebt en je dus niet de hele wereld op je nek hoeft te nemen, je niet door alles op laat jagen en je niet jezelf in een hoop stress verliest. Yoga, meditatie, ademhalings-oefeningen, prima, niks mis mee, zeker als er een zekere regelmaat in zit. Rust midden in de onrust, elke keer weer aangevulde levenskracht vanuit de onuitputtelijke bron van de liefde van God. Zo komen we in een evenwichtige energiebalans, waarin een liefdevolle verbindende hartsenergie vrijelijk kan gaan stromen, gaan we leven vanuit de overvloed. Zo wordt het leven goed, omdat de hemel mij begroet.

Voorbeden
Lieve God,
Dank U wel dat U voor ons een onuitputtelijke bron van levensenergie bent, de God die ogenblikkelijk de energie die wij weggeven en delen met anderen weer aanvult en dat we zo als evenwichtige mensen door het leven mogen gaan. Dat we zo midden in de stress, onrust en wereldwijde turbulentie met innerlijke rust uw liefdevolle wil mogen blijven uitstralen in woord en daad. Dat we als Uw gemeente hier in Gasselte en ook bovenlokaal, zelfs wereldwijd Uw liefde mogen laten stromen naar de wereld toe en weer terug mogen laten komen, zodat onze energiebalans in evenwicht blijft. En Heer als we al eens leeg gezogen worden, help ons dan om op een begrip- en liefdevolle manier het gesprek aan te gaan. Laat zo de liefdevolle verbinding met mensen dichtbij en ver weg de duurzame basis worden van Uw gemeente hier in Gasselte en wereldwijd.
Sta een ieder bij die het moeilijk heeft. We leggen alles wat ons bezig houdt, vreugde en verdriet, blijdschap en pijn, rouw en trouw voor U in stilte neer. Wees met ons in de stilte en met iedereen die wij daarin opdragen aan Uw eeuwige trouw en barmhartigheid. Spreek Heer in de stilte van ons hart, want Uw gemeente hoort.
Stil gebed
Onze Vader

Ik zou het leuk vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

juni 14, 2015

Dopen

Filed under: Algemene blogposts,Preken — Jan Vaessen @ 1:08 pm

Thema: over levenskracht, veerkracht en groeikracht

Bijbellezingen:
Ezechiël 17, 22-24
Marcus 4, 26-32

Preek
Veerkracht
Ooit vertelde een collega predikant mij eens een prachtig verhaal over een periode in zijn leven dat hij er helemaal doorzat. Hij kon voor z’n gevoel geen kant meer op, was down en depressief en zag het allemaal echt niet meer zitten. Gelukkig had hij een goede kerkenraad, die het begreep en waarvan ook één iemand zijn persoonlijke vertrouwenspersoon was. Op een mooie zomerdag nam ze hem mee naar buiten. ‘Zie je daar die hele hoge berk staan?’ Ja die zag hij. ‘En zie je ook daar helemaal bovenin dat lintje hangen?’ Ja dat zag hij ook. ‘Hoe zou dat lintje daar gekomen zijn?’ vroeg ze vervolgens. Tja je kunt nog zoveel gestudeerd hebben, maar hierop had hij geen antwoord. Het was te hoog voor een ladder, en helemaal bovenin waren de takken twijgjes. Als je al zo’n hoge ladder had dan zou die daar bovenin geen enkel houvast hebben. Een vogel misschien of de wind? Dat kon ook niet want hij zag duidelijk dat het lintje was vastgeknoopt aan een takje, mensenwerk dus. ‘Vertel het me maar’, zei mijn collega, ‘ik kom er niet uit.’ ‘Nou weet je nog dat we zo’n strenge winter hadden en dat op een gegeven moment zich zoveel ijzel op de bomen had vastgezet dat ze helemaal ombogen. Deze berk had zoveel ijzel verzameld en was zo buigzaam, dat het topje van de boom op de grond lag. Ik heb toen dat lintje er in gehangen en met een stevige knoop vastgemaakt. De ijzel verdween, de lente kwam en het werd warmer. De berk heeft zich opgericht en staat daar nu weer te stralen als nooit te voren. Maar wel met een lintje, zichtbaar teken van z’n buigzaamheid, veerkracht, en vitaliteit. En waar komt die enorme levenskracht vandaan? Hoe vaak heb jij ons niet verteld, dat de Heer ons alles geeft wat we nodig hebben! Nou misschien moest je daar zelf nu ook maar eens op vertrouwen!’
Dit verhaal kwam direct bij me op toen ik in Ezechiël het verhaal las over het tere twijgje dat God plukte uit de kruin van een machtige cederboom en die op een bergtop plantte, waar het voor iedereen zichtbaar uitgroeide tot een prachtige boom met veel vruchten en een thuis voor vele soorten vogels. Van mij komt de levenskracht zegt God. Ik koester het tere, het zwakke. En zij die gebukt gaan onder zware lasten geef ik veerkracht, zodat ze niet gebroken worden, en levenskracht, waarmee ze weer recht overeind komen en voor iedereen zichtbaar voor velen tot grote zegen zullen zijn. De Heer geeft alles wat we nodig hebben om samen een goed leven te leven. Niet alleen op de toppen van levensvreugd, maar ook als we aan de grond zitten en het leven moeilijk is.

Het mosterdzaadje
‘Waarmee zullen we het Koninkrijk van God eens vergelijken?’, vraagt Jezus. En direct komt het beeld van Ezechiël bij hem op. Wel met een kleine variatie, Jezus kijkt nog een stukje dieper, verder dan Ezechiël. Natuurlijk gaat het hier ook om veerkracht en vitaliteit, een thuis voor vele verschillende soorten vogels en vruchten waar we allemaal wat aan hebben. En daar wordt aan toegevoegd dat het mosterdzaadje het kleinste zaadje is van alle zaden, maar wel uitgroeit tot een enorme boom. De Heer geeft alles wat we nodig hebben om samen een goed leven in vreugde en dankbaarheid te leven. Zelfs aan de kleinste onder ons, de minst betekenende geeft Hij levenskracht, groeikracht in en als het moet buiten mama’s buik.
Als iets hiervan op iemand van toepassing is, dan is het wel op de tweeling die we vandaag gaan dopen. Te vroeg geboren en het is lange tijd spannend geweest of ze het allebei wel zouden halen. Maar ze hebben het gehaald en nu is het zo’n beetje Hollands welvaren dat daar zo saampjes in de boks ligt. Een plaatje om te zien, en met z’n tweetjes geven ze alle reden tot diepe dankbaarheid. Zij hebben in ieder geval tot nu toe alles gekregen om te leven, te groeien, en zo heel veel blijdschap te brengen aan heel veel mensen. En met de doop leggen we hun verdere leven in Gods hand en gaan we erop vertrouwen dat ze zullen uitgroeien tot twee mooie mensen die voor velen gewoon een zegen zullen zijn en blijven. Als het meezit in het leven en ook als het tegenzit. Is het niet bijzonder!

Het Koninkrijk van God
Het Koninkrijk van God begint dus heel klein, als een mosterdzaadje en groeit uit tot iets groots, iets heel moois. En dat allemaal omdat de Heer voor alles zorgt dat voor die groei nodig is. Dat mogen we als kleine geloofsgemeenschap in Gasselte ook ervaren. Wat er ook gebeurt, we blijven geworteld in de dragende bodem die de Heer aan ons heeft gegeven en we blijven geborgen in Zijn warme hand. Wat een feest dat we nu weer twee babytjes mogen dopen, dat we met z’n allen mogen beseffen en ervaren dat het geloof werkt en wordt doorgegeven aan de volgende generatie.
Is het niet wat al te simpel voorgesteld op deze manier? Wat doen we met de wereldwijde onrust, oorlogen en oorlogsdreigingen, al die bootvluchtelingen, op de klippen gelopen relaties, de eenzaamheid en verwarring die veel mensen teistert op het moment. Je kunt daar danig van in de war raken of depressief van worden en je zelfs schuldig gaan voelen dat wij het zo goed hebben. Maar dat is niet in de lijn van het evangelie, zoals die vanmorgen uit de Bijbellezingen naar voren komt. Het tere twijgje, het piepkleine mosterdzaadje. Ofwel, hou het in eerste instantie klein en bij je zelf en doe daar wat kan en nodig is. Maar wat nog veel belangrijker is, doe het in het vertrouwen dat wij het niet zelf allemaal moeten doen en organiseren. De veerkracht, de levenskracht krijgen we sowieso al aangereikt van Boven. En als we leven zoals de Heer dat wil, dat wil zeggen de dingen doen met aandacht en liefde, dan kan het niet anders dat er een draagvlak komt voor alles wat we doen, en gaan we de dingen samen doen. En dan gaat er natuurlijk ook van alles mis, maar dat is niet erg. Er is steeds weer vergeving die een nieuw begin mogelijk maakt.
En dan weer verder op de weg die de Hee~r ons wijst. Zo word je als gezin en als geloofsgemeenschap vanzelf een beeld van het Koninkrijk van God. Een reusachtige boom die een thuis biedt aan velerlei soorten vogels, vol met voedzame vruchten waar iedereen zo maar van kan genieten. Geen heilig moeten maar leven vanuit de liefdevolle ontspanning waarin iedereen tot rust en tot zijn of haar recht komt. Dat lijkt me een mooi toekomstbeeld, dat we krijgen aangereikt vanuit de Bijbel. Ik zou zeggen doe er wat mee. En weet dan, blijf tegen jezelf zeggen wat er ook gebeurt: De Heer geeft ons alles wat we nodig hebben om die toekomst werkelijkheid te laten worden. Amen.

Doopvragen
Doopouders,
Vertrouwen jullie je kinderen toe aan God
in goede en in kwade dagen
in voorspoed en in tegenspoed?

Willen jullie samen leven voor je kinderen,
hen behoeden en leiden
en zijn jullie bereid om te aanvaarden,
dat zij eenmaal het ouderlijk huis zullen verlaten
en de wereld zullen ingaan?

Beloven jullie het evangelie van Jezus Christus
aan je kinderen door te geven, hen te laten
opgroeien in Zijn gemeenschap,
zodat zij eenmaal zullen kunnen beamen
al wat met de doop is gegeven.

Wat is hierop jullie antwoord? … ja

Aan de gemeente:
U, gemeente vraag ik of u deze kinderen wilt opnemen als deelgenoot in de gemeente en hen in woord en daad wilt voorgaan op de weg, die ons door de Heer is gewezen, om hen te doen begrijpen wat het is om gedoopt te zijn
Wat is daar op uw antwoord? … Ja dat willen wij.

Ik zou het leuk vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

mei 31, 2015

De letter Beth

Filed under: Algemene blogposts,Preken — Jan Vaessen @ 12:00 pm

Thema: een huis om in te wonen

Bijbellezingen:
Exodus 3,1-6
Johannes 3,1-16

Preek
Een huis om in te wonen
De eerste letter in het eerste boek van de Bijbel, het boek Genesis, is de letter Beth. Het scheppingsverhaal begint met de Hebreeuwse uitdrukking bereshit en dat betekent ‘in den beginne’. De Hebreeuwse letters zien er heel anders uit dan onze letters en de vorm van de letter Beth is wel heel bijzonder. Het lijkt wel een huisje. Het Hebreeuwse woord beth betekent ook huis. Maar het huisje dat de tweede letter van het Hebreeuwse alfabet tekent is een bijzonder huisje. Het huisje heeft grond onder de voeten, biedt een dak boven het hoofd en bovendien een steuntje in de rug. Maar het belangrijkste van dit huisje is wat er niet is, namelijk een afsluitende muur. Nee dit huisje is open aan de voorkant, open naar de toekomst toe. Bereshit, in den beginne en dan gaat er heel veel gebeuren. Niet van te voren vastgelegd, maar ontstaan in een lange geschiedenis. Dat betekent ook het Griekse woord genesis: ontstaansgeschiedenis. In het Hebreeuws heet dit eerste boek van de Bijbel gewoon Bereshit, In den beginne.
Wat ik zo prachtig vind aan dit alles is, dat de eerste letter van de bijbel dan wel de beth is, maar dat is de tweede letter van het Hebreeuwse alfabet. Voor het begin was er wel wat, namelijk de aleph, de Allerhoogste God die de hemelen en de aarde heeft geschapen en alles op een ondoorgrondelijke manier in Zijn hand houdt en bewaart. Echt kennen zullen we deze God met ons beperkte menselijke inzicht wel nooit, maar we vangen wel flitsen van Hem op in de schepping, flitsen van Zijn huisje zoals Hij dat voor ons heeft gebouwd om met oervertrouwen en liefde met elkaar in te wonen. En dan wil Hij daar ook graag vertoeven en ons helpen om het leven goed te maken. Hij geeft de grond onder onze voeten, de oergrond die ons blijft dragen en voorbij de grenzen van tijd en menselijke werkelijkheid in geborgenheid liefdevol opneemt. Hij geeft een steuntje in de rug om met vertrouwen op weg te blijven, te ontwikkelen, te groeien, te ontstaan. En Hij geeft een dak boven het hoofd om te schuilen als het leven moeilijk is, als het stormt en regent, als je het echt niet meer ziet zitten. Het huis dat de Allerhoogste voor ons heeft gebouwd is een veilig huis. Je bent erin geborgen wat er ook maar gebeurt.
Zo verwijst de letter beth naar de aleph, van de werkelijkheid die wij kennen naar een veel grotere werkelijkheid daarachter, daaronder, daarvoor. Het is de sfeer waar de Allerhoogste vertoeft, de sfeer die onze menselijke werkelijkheid omvat, draagt en inkleurt. Een werkelijkheid die wij maar ten dele kennen, waarover we slechts stamelend en met horten en stoten iets kunnen roepen. En toch kunnen we ook daar met vertrouwen vertoeven omdat de liefde van God daar een tedere scepter zwaait, de scepter die van het aardse huisje een heilig huisje maakt. Respect Mozes, de grond waarop je staat is heilige grond, want de Allerhoogste is daar.

‘Heilige’ huisjes
Och wat zijn er een hoop heilige huisjes in en om ons heen. Hoeveel zijn er de laatste jaren niet ingestort en hoeveel proberen we niet koste wat kost overeind te houden. En hoe meer moeite we doen hoe sneller ze in elkaar zakken. Niets is meer heilig lijkt het wel. Alles moet bespreekbaar zijn en of we dan met klompen aan door de porseleinkast denderen zal ons een zorg zijn. Respect, begrip, echte aandacht en waardering waar zijn ze gebleven? De grote verhalen voldoen niet meer, geven geen houvast of vaste grond meer zeggen de postmoderne filosofen. Je zult toch echt zelf nog een beetje zin en betekenis in je leven moeten brengen anders ziet de toekomst er somber voor je uit. Wat over blijft is een aarde die woest en ledig is, tohoe va vohoe in het Hebreeuws, spreek het maar eens hardop uit en je voelt de gure wind over de kale onherbergzame vlakte razen. Als je nergens meer in gelooft, is geen huisje meer heilig, volledig overgeleverd aan de elementen zijn ze gedoemd om in te storten. Ik bedoel: al die huisjes helemaal alleen op zich zelf, volledig dichtgetimmerd, zichzelf afgesloten van elke voedingsbron, zonder leven, tja die storten op den duur vanzelf wel in. En ik heb het niet alleen over vereenzaamde mensen verbitterd door het harde lot, ik heb het ook over leeglopende kerken, over faillissementen, over netwerken die zich opsluiten in hun idealen en mensen keihard laten vallen als ze de idealen net even anders invullen, over politici die hun retoriek uithollen door hun woorden los te koppelen van hun daden, over staten die zichzelf legitimeren met de meest afschuwelijke gruweldaden, over … nou ja enzovoort en zo verder.
Weet je wat het verschil is tussen al deze helemaal niet heilige huisjes en het huisje waar de Bijbel mee begint? De beth van bereshit is open naar de toekomst toe, in dit huisje kan niemand zich opsluiten in zichzelf en tegen de ander. Hier mag iedereen vrij in en uitgaan, elkaar op handen en in liefde dragen, beschutting zoeken, de vreugde van de intimiteit ervaren en de blijdschap van de geborgenheid en de vriendschap met elkaar delen. In dat huisje wordt het gewone leven met respect, begrip, aandacht en waardering met elkaar gedeeld. In dat huisje, waar liefde woont, woont ook de Heer, geeft de Allerhoogste Zijn zegen. Dat huisje staat op heilige grond, want er wordt beseft dat alle grond wordt gedragen door de nog grotere werkelijkheid waarin de Eeuwige zijn tedere scepter zwaait. Dit huis is open voor alle levensenergie die er is en de mensen die er wonen worden erdoor gevoed. Hier geen plek voor schijnheiligheid die het huis doet instorten, hier groeit duurzame heiligheid. Als je het zo bekijkt is het maar goed dat al die ‘heilige’ of beter schijnheilige huisjes instorten. Want zo komt er ruimte voor het goede leven dat wortelt in de heel andere werkelijkheid van de tedere scepter.

Wedergeboorte
Kan een mens opnieuw geboren worden vraagt Nicodemus aan Jezus? Kan een volwassen man voor de tweede keer in de moederschoot binnengaan en opnieuw geboren worden. Nee zegt Jezus, daar gaat het natuurlijk niet om. Er is onder de geschapen werkelijkheid die wij met ons menselijk inzicht zien en begrijpen nog een andere werkelijkheid, de sfeer waar de Allerhoogste zijn tedere scepter zwaait, waar de liefde woont, die alles met alles verbindt en ook onze menselijke werkelijkheid goed en zelfs heilig maakt. Het gaat dus om een opnieuw geboren worden in die sfeer van liefde en licht die bij God wonen, die sfeer die van God komt en die ook met behulp van Zijn Heilige Geest in onze mensenharten wil komen wonen. Je moet dus geboren worden uit water en geest, want als die twee elementen met elkaar verbonden worden, dan ben je thuis in de menselijke en de Goddelijke werkelijkheid. Dan wordt het leven pas echt goed en gaan we met Mozes beseffen dat alle grond heilige grond is, omdat de Heer daar is. Er in, er onder, er voor. Als de aleph voor de beth, als draagkracht, als levensenergie en als duurzaam, dat wil zeggen: eeuwig toekomstperspectief.
Wat zou het toch fijn zijn – en ik denk zelfs dat dat nu meer dan ooit nodig en ook onze opdracht is – wat zou het fijn zijn als we de schijnheiligheid van al die ingestorte heilige huisjes gingen inzien en we voorbij de schone schijn zicht krijgen op datgene wat liefde bouwt. Dat is namelijk wel duurzaam en blijft gewoon bestaan. Van generatie op generatie, in de materiële en in de geestelijke wereld, met een bestaansrecht waarvan de diepte en reikwijdte ons volledig ontgaat, maar ons voor en voorbij de grenzen van tijd en menselijke werkelijkheid wel blijft omarmen. Ofwel kijk eens verder dan je neus lang is, en ervaar die andere werkelijkheid van Goddelijk licht en liefde eens op een concrete en totaal nieuwe manier in je eigen leven. Dan gaan ook jij en ik in ons eigen heilige huis met de tedere scepter van de liefde zwaaien en wordt het leven pas echt goed. Dan kan zelfs een totaal nieuwe werkelijkheid zich gaan ontwikkelen. En misschien is dat wel het Koninkrijk van God.

Voorbeden
Lieve God,
Dank U wel, dat U ons laat zien dat U de aleph bent, ons bewust maakt van het feit dat U er bent ver voor het begin van de schepping en van de tijd en ver na het einde der tijden en dat U toch onze God bent. God van beperkte onvolmaakte mensen voor wie er altijd vergeving is en een nieuw begin. Dank U wel Heer voor al het werk in de gemeente dat we hebben mogen doen het afgelopen seizoen in Uw Naam en dat U alles zegent dat we doen tot eer van U en tot opbouw van geloofsgemeenschap. Dank ook voor de periode van relatieve rust en ontspanning die voor ons ligt. Zegen een ieder van ons en ook de kinderen van de zondagsschool in de vakantie met Uw warme nabijheid.
Heer en soms is ook het leven echt moeilijk, zwaar en verwarrend. Er gebeurt een hoop op het moment dat mensen verdrietig maakt. Help ons dan om ons eigen verdriet met liefde te omarmen en doe ons juist dan de immense kracht van de liefdevolle verbinding ervaren. Wees zo met ons nu wij stil worden voor U en vul onze stilte met Uw warme liefdevolle nabijheid.
Stil gebed
Onze Vader

Ik zou het leuk vinden als je op de gedachten in deze preek of in andere preken wilt reageren. Op de vaste pagina’s Preken vind je overzichten van alle op dit weblog gepubliceerde preken, die je vervolgens elk afzonderlijk kunt aanklikken.

Volgende pagina »

Maak een gratis website of blog op WordPress.com.